Beschryving van de Boomen, I Boek, 
Hoornen 
voorzien. 
Qgeeki 
dcriclv 
55 
vafte, dikke, gantfeh kromme, zommige wonderlijk 
om dc Stam gebogcric, cn voor fpits toelopende Knab- 
belen, van gedaante dc Ojfen- en Koeyenhoornen t'cene- 
maal gelijkvormig. Dc cygcntlijkc gcftalte werd vcr- 
toondin de hier bij-gcvocgdcFiGuun. De vcrwe dcc- 
zer Hoornen is cerft bleek 3 daar na werden ze bruyn- 
achtig. 
g Ontrent dcezc Boomen moet men , zoo in de U'in- 
• ter als Zomer , handelen , in decze Geweften , gelijk 
van dc Egyptifche Acacia is gefproken. Op dezelve 
wijze brengd men ze voort uyt Zaad. Op dezelve ma- 
nier werden ze opgequeckt en aangewonnen : 't welk 
echter , wecgens de felle koude en onbeftandige lucht 
dcczer Landen , bezwaarlijk kan gefchieden , vermits 
ze een gedurige cn groote warmte begceren. Decze 
genieten ze in nare geboorte -plaats America , cn bren- 
' gen dcrhalvcn daar voort gantfeh gcclc Bloemen , ook 
Peulen , niet onaangenaam om te eeten , cn waar in 
't Zaad is; doch noyt in onze Geweften. 
D 
Trof.. 1! fin. 
dt Vhnt. 
Avtrmt 
Ui. Simf, 
foi. 34 o. 
G*len. lib. 
Simp. mtd. 
6. 
Paul. JE- 
jré.W.7. 
Dwfccr.liè. 
i.ttf. .;+. 
riw. iii. 
i+. taf. J. 
Jicdon. lib. 
%b.c*p. 13. 
Geliruvlc 
bij de E- 
gypicna- 
Strap. lib. 
dt Simp. 
24- ■ 
Gom uyt 
de Acacia- 
boom. 
Welke 
belle is 
KRACHTEN. 
E Bloemen , Vruchten cn Bladeren van de op- 
jte Egyptifche Acacia-boom zijn verkoelende , 
te rugge drijvende, en tc zamen-trekkende van 
't Water , waar in de Bladeren gekookt zijn , ver- 
fterkt dc verfluykie Lecdcn , na dat ze weer in hare 
plaats zijn hcrfteld , als men ze daar mee wafcht, ftoofd, 
of badet. 
't Zap , geparft uyt dc varffchc bladeren , bloemen 
cn vrachten , is ongc waffel ten in den cerften , maar 
gewaffchen in den tweeden Graed koud , en droog in 
den derden ; daarenboven zeer verfteppende. Een 
Dracbma hier van ieder morgen met Wijn ingenomen, 
of op de wijze van een Clijlecr gebruykt, is zeer goed 
voor de onnatuurlijke Vloeden der Vrouwen, Buykloop, 
cn voor de gcenc die Bloed opwerpen : helpt het «v/- 
fchieten der Moeder , cn des Aars-darms : verfterkt de 
z.v.:ik£e Leeden : verdrijft dc hcetc vochtigheyd en 
roodheyd der Oogen : verhelderd het gedicht : maakt 
dc lollc Tanden vaft : genceft alle Zecren des Monds 
cn der Ooren; dc Roos, cn alle hitrige Zivceringen. 
Dc Egyptenaren gcbruykten dc -Acacia dikmaal tot 
ecuStoving,omtcvoorkomcn alle boozc £ 'ochtigheeden 
en Zinkingen : waar door dan ook 't Podagra , wan- 
neer 't niet verouderd is , ligtclijk werd wech geno- 
men, of gantfchelijk verhinderd ; als men daar bcnee- 
vens cenige dagen agter-een inneemt een wcynig van 't 
Zap met Wijn ; ook dagelijks in 't warme Water van 
Acacia een uur lang dc Voeten houd , en dezelve 
fmeerd met *t Zap , of een Papje der Acacia , ver- 
mengd met Edik cn Opobalfamum. Zeer goed is dit 
ook voor flappe, krachtcloozc Leeden; cn'theelddc 
z,eere Hoofden der Kinderen. 
Ik oordcelc dcrhalvcn dicnftïg , dat men dit Zap 
uyt Egypten ontbood, cn zich niet behielp met dat van 
Slehcn, of w'tldt Pruymen; 'twclk in deeze Landen bij 
de onervaarne Apotheekers werd verkogt voor opregt 
Acacie-z^ap. 
Uyt deeze Boom vloeyd een Gom , welke men 
noemd Gommi Arabicum , of Gom van Arabien ; maar 
veel bcctcr mogt ze gehecten werden Gommi tALgyptia- 
cum, of Egyptifche Gom. 
Zij is verkoelende, te zamcn-trekkcnde,cn klceven- 
dc van aart. Dcezc Gom vermengd met wit vanEyc- 
ren , werd met voordcel gebnivkr teegens de verbrand- 
heyd : Belet het necrfchictcn der Zinkingen ; fluyt de 
Zweet-gaien , cn ncemd weg dc fcharpheyd der din- 
gen, daar ze bij gedaan werd. Heelt ook haar gebruyk 
tot de Inkt-making, en in de Verweryen. 
Dc befte is in venve niet ongelijk de Gom der Kars- 
of Pruymboomen , doch houd zelden ecnerley couleur. 
Is van gedaante langwerpig; of, gelijk Diqscorides 
zegt , als Wormtjens te zaam-getrokken. Dcezc gc- 
ftaltc bekomtze na gelcegenthcyd der vloeying. 
De Afch dcczer gebrandde Gom is goed tot bloed- Cumtrat. 
fiempmg, volgens 't berigt van Camcrarius in Mat- *■ 
THIOLUM. 
't Zap van de Acacia Tnfolia , of drie-gebladerde niefe«r. 
Acacia-boom , waar van Dioscorides gewag maakt , loc - e "- 
heeft ook wel een te zamen-trekkende kracht , doch 
veel zwakker, cn werd dcrhalvcn weynis» gebruykt. 
Dc Bladeren der Hoornen-dragende Acacia gedroogd, Bladeren 
tot Stof gemaakt , cn op IPbndcn geftroyd , trekken j WH °^ h 
uyt 't vergif, veroorzaakt door Slangen, Adderen , cn Acacia, 
diergelijke quaadaardige Dieren. Zijn ook ten zeiven 
cynde zeer goed, als men ze kookt in Wijn , of vier- 
entwintig uren lang daar in laat wcyken , cn dan de 
Wijn indrinkt. 
XX HOOFDSTUK. 
BOOGHOUT. 
Et dien naam bekend bij dc Needer- 
landers , werd in 't Latijn gehecten 
§ Acer, vermits het trcflijk Hout dce- 
zes Booms der Konftenaren verftand 
fcharpt en verbccterd. Waarom ook 
de Grieken van 't zelve zeer konftig 
hebben gemaakt 'r verwondcrens-waardig Pacrd , over 
wiens aanfehouwing de Trojanen verbaafd ftonden , 
en binnen Troyen tot een gedenkwaardig Tcckcn opge- 
regt. Door dit werk hebben dc gedagte Grielen hare 
fcharpzinnighcyd doen blijken , wijl ze door dit houte 
Pacrd dc genoemde zeer fchoonc cn machtige Stad , 
welkczc dooreen tien-jarige Belcegcring niet hadden 
konncn verwinnen , gemakkelijk veroverden , en tot 
de grond toe verbrandden , volgens de meening van 
vcele; geüjk ook dit beveftigd werd vanCuRTiusSïM- 
phroniaisus in de Voorrceden zijns vijfden Boeks. 
In 't Hoogduytjch werd hij genoemd Ahorn , of 
Waldtschern; cn in 't Franfch Plasne. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vier onder- 
fchcydcnc Soorten ; namcnrlijk , Acer major , of 
groote Acer , anders groot Boochout : Acer 
MINOR, of KLEYNE ACER , anders KLEYN BoOC- 
hout; in't Hoogduytfch Maszhoi.ter; in 'tFranfch 
Erable. Voorn, Acer major Platanoides , of 
groot Booghout , met Bladeren van Platanus ; cn 
Acer iolio serrato, of Booghout met *,aags- 
wijz.e gekantte bladeren: op 't Needer landfch Wiel- 
eoom : in 't Latijn Carpinus , of Betulus : in 't 
Hoogduytjch Hanenruchrn , of Steinbuchen : in 
'tFranfch Carpene of HestRE , en in 't Itahaanfih 
Pie d'Oca , of Platano ACty/ATico genoemd. 
Deeze alle zijn van cevcn dezelve Queckintr. 
Zij komen voort en waflen op in allcricy aart van 
aarde , gemeftte en ongemeftte , vochtige of droogc , 
kleyachrige of zandige : konncn fterke vorft , cn alle 
ongeleegcntheedcn des tijds verdragen. Schieten op 
tot fterke Boomen : bloeycn in deeze Geweften on- 
trent 't laatftc der Maand April, of 't begin van May t 
maar geevcn zelden volkomen-rijp Zaad , ten ware in 
hecte Zomers; waar doorze in warme Landen met een 
afgaande Maan in November gezayd cn aangewonnen ; 
doch hier alleen vermccnigvuldigd werden door hare 
bij dc Wortel of boven dc aarde uytlopende jonge 
Scheuten; wclkemen, gelijk de Angelieren , ten hal- 
ven infnijd , met aarde overdekt , cn daar na, Wortel 
gefchotcn hebbende, met een afgaande Maan inMacrt 
of April, affnijd en verplant. 
Maar indien 't Zaad (beftotcn in twee regt tcegens 
malkander overftaande platte huysjcns , zich niet qua- 
lijk vergelijkende met de uytgefpanne Vleugelen der 
Vogelen) volkomen rijp werd, gelijk mij inde Jaren 
1.670. en 1671. gebeurd is in mijnen Thuyn binnen 
Groe- 
ven (3ee- 
zen Boom 
zou ge- 
maakt zijn 
't Houte 
Paerd, 
waar door 
Troyen 
Verkhcy- 
de namen. 
Verfchey- 
de S oor- 
getal. 
Alle van 
eeneWaar- 
necming. 
Aanwin» 
ning. 
Hoe in on- 
ze Land én. 
van Zaad , 
wanneer 'e 
rijp wil 
worden. 
