59 
Beschryving van de Bc 
I Bot 
60 
Linie. I. I, 
4-6. 
T.JBgin. I. 
Cf r Jut in 
JHiJi. Plaat, 
CmTI lib. 
1 !.(-ƒ. Ö. 
Met Honig vermengd , zijn zc bequaam , om alle 
vlckj&n en onzuyverhccdcn der Hujd wech te ncemen. 
Met eenig Vet gefloten, geneezen ze alle verbrandhejd. 
De Baj} , dcfgclijks verdrogende van aart , in Edik 
gekookt, verzacht het Tandvleefcb , en neemt de pijn 
van 'r. zelve wech. 
De Afch, van dceze Boft gebrand , verdroogd, cn 
is zeer te zamen-trekkende. Met Oly van Rozen en 
Walen tot een Zalfje gemengd, verdrijf: alle Schurft: 
is ook goed teegens de Afelaatihejd. 
Dc Wolachtige fubflantie der ronde Pruchten , of 
Knoppen, dcfgclijks 't Stof, 'r welk men op de "Blade- 
ren vind leggen, veroorzaakt een fchrale, qttade Keel , 
zoo dat men nauwüjks kan fpreeken, ja ligtelijk zou 
verdikken , wanneer men 't in de Aloud krijgd , vol- 
gens het bcrigc van Cordus. Indien 't in dc Ooqen 
valt , zoo is 't zeer fchadclijk voor 't géstekt : indien 
in dc Ooren, zoo verheft men daar door 't gehoor. 
Men heeft bevonden een zondcrlmg-grootc natuur- 
lijke vijandfehap tuflch.cn deezen Boom cn dc Fleer- 
mnjs; zoodanig, datzc noyt daar op, onder, of on- 
trent zal gaan zitten : ja, daar een Tak deczes Booms 
in een huys werd gelegt , zal noyt Fltermuys komen. 
Ecvcn hierom dragen de Oyevaars P Lu antts-b lader cn 
in hare Netten , wijl ze dan bevrijd zijft voor dceze 
vliegende Mujz.cn ; welke, door een ingeboorne haat 
en eygenfehap , hare Eyeren zoo gantfeh fchadclijk 
zijn , datze die , volgens 't verhaal van julianus , 
onvruchtbaar cn gantfeh krachteloos maken , wanneer 
zc dezelve maar alleenlijk beademd, of met hare Vleu- 
gelen aangeraakt hebben, • 
W« voor 
hij wil. 
Geeft in 
Op wat 
vooreen 
wijs dczcl 
xxrr HOOPDSTUK. 
BOOM DES LEEVENS. 
hErd in't NccderLindfch met gecnenan- 
1 deren, als deezen naam genoemd : in 
*t Latijn werd hij gehcetcn Arbor 
vit,e, of Thuya van Thcophrajlns , 
', ook wel CfDRus Licia, of Ceder- 
boom uyt Licien : in 't Franjch 
Arhre de vie, en in *t Jtaliaanfch Albero della 
VITA. 
Hij bemind een zandige , gemcene cn wcl-gcmefttc 
grond : een opene, vrye cn luchtige plaats , ook veel 
water. Vcrdraagd in dceze Gewcfr.cn tamelijk wel dc 
Wmter-koude , cn allcrley ongelccgcnthcedcn des tijds: 
verliefd echter door dezelve zomtijds zijne groenheyd, 
zoo dat hij een flechtc , vaalc vcrwe bekomt. Doch 
mct'cr tijd vergaat dceze wanftal, cn hij vertoond zich 
weer met een aangenaam groen. 
In dceze Landen geeft hij noyt ccnige Bloemen, 
maar wel bij heete Zomers (als in de Jaren 166^. 
1660. \6-jO.) aan zijne jong-uytgcfchotcnc Takjcns 
vcele fruchten, aardig cn kluchtig bij malkander ge- 
fchikt , niet neerwaarts hangende , maar teegens dc 
Takjcns opwaarts gcrigt. Doch in deeze Gcwcfr.cn ko- 
men ze noyt tot hare volkoomc rijpheyd. 
Ecvcnwcl kan men dceze Boomcn aanwinnen door 
afgefnecdc Takken , 't welk gefchieden mflet in de 
Maand van Maert of April , na gclcegcntheyd van de 
tijd , een wcynig voor volle Maan. Inzondcrhcyd 
kan dceze aanwinning wel gelukken , wanneer men dc 
gedachte Ta-kjens ftcld in een donkere of fchaduw- 
achtige plaats , daar de Zonneftralen niet veel fchij- 
nen , ontrent een halve voet diep in dc aarde. 
Als men'cr dan met veel Water onderhoud , zoo vat- 
ten zc mct'cr tijd Wortelen , cn groeven voort ; doch 
moeten niet voor *t tweede of derde Jaar daar na op- 
cenomen, en met een afgaande Maan in Apri l verplant 
zijn , vermits hare tecderc Wortelen de eerder vercet- 
ting 2ondcr gevaar niet verdragen konncn. 
KRACHTEN. 
Tweeder- 
ley Soüt- 
Gemeene 
CyprelTen- 
boom. 
T~"XE Bladeren deezes Booms hebben een zeer fter- DeJ. /. 3*. 
Y J te en olyachtige reuJt_ 3 zijn bitter van fmaa!^, c £f'?' pl 
en dun van deelcn ; dcrhalvcn warm cn droog hJ' ui , 
van aait , volgens de Helling van Dodon.eus en T.i6tm. 
Clusius. fcfcj.«f> 
Zommigc Mcnfchcn, in onmacht gevallen, komen 
door deeze zware reuk weer tot haar zclven , wanneer 
men haar dc Bladeren onder den Neus houd : andere 
daar teegens krijgcn'er pijn m 't Hoofd van. 
Uyt deeze B/aderen, gelijk Camerarius gctuygd, Cêtnm- 
werd getrokken een Oly , cn Water , dienftig teegens rim. 
de fmertcn van 't Podagra. 
XXIH HOOFDSTUK. 
CYPRESSEBOOM. 
Ecze zeer fchoone , cn tot een ongc- Verfchcy. 
5 loofiijk-groote hoogte rcgr-opfchictcn- dc n »nien. 
~ de Boom , inzondcrhcyd in warme 
Landen, heeft in't Needcrlandfch geen 
anderenaam, dan dceze : In 't Latijn. 
Cupressus , of Cypressus : in 't 
Hoogduytjch Cypresz-baum: in \Franfch Cyprus, 
en in 't Jtaliaan/ch Cipresso. 
Van deeze Boomcn zijn mij in haren aait bekend 
twee bijzondere Soorten ; namentlijk , Cupressus 
MAJOR VULGARIS , of GEMEENE HOOG-OPWASSEN- 
de Cypressfuoom ; cn Cupressus humilis vir- 
GINIANA BACCIFERA , of LAGE CYPRESSEBOOM MET 
ELEEK-B LAUWE BEZIEN UYT VlRGINIEN. Bcyde 
zijnzc van ontrent cevcn dezelve W&arntcming. 
Dc gemeene hooge Cypresseboom bemind een 
zandige , drooge en ongemeftte grond : een opene , 
luchtige, vrye, cn wel ter Zon (taande plaats; cn, 
niet alleen oud, maar ook noch jong zijnde, zeerwcy- 
nig vochtigheyd , vermits hij dezelve niet verdragen 
kan , en ligtelijk d3ar door uyt gaat. In dceze Ge- 
weiten konncn de Cyprcsboomen , buyten gezet , de 
flcrkc koude des Wintert niet wel uytflaan : moeten 
dcrhalvcn met een afgaande Maan van April in een 
Pot, of houte Bak (na datzc groot zijn ) geplant, 
in 't begin van O'dober binnens huys gefield , met een 
wcynig lauw Rccgen-watcr onderhouden, cn niet voor 
ter hclit van April weer buyten gebragt werden. In 
deeze Landen gecven ze wel Vruchten , maar noyt vol- 
komen rijp. Konnen ook door geen andere middelen, 
dan door ecvcn dezelve , uyt warme Gcwcften her- 
waarts gezonden , werden aangewonnen ; 't welk zeer 
gevoeglijk gefchied op dc volgende wijze. 
Neem een houtc Bakje , of een Pot : vul dezelve 
tot boven toe met een flechtc ïandigc aarde ; en leg 
of zay dan 't Zaad daar in , met een afgaande Maan 
van Aljert of April , elk een hand-biecdtc van mal- 
kander. Als dceze Zaden opgekomen zijn, mag men 
ze niet opnecmen , voor datze in ecvcn dezelve plaats 
twee [aren lang geftaan hebben -. dan werden zc in 
Alaert of April met een afgaande Maan verplant. Men 
moet ook goede zorge dragen, dat geen Hert -fchc aten, 
of bovenfte toppen komen te breeken , want dan zou- 
den zc ligtelijk al quijnende verderven ; gelijk ik door 
ervarentheyd op vcrfchcvdenc tijden heb ondervonden, 
cn met fchade zelfs geleerd. Wanneerzc nu dus voor- 
ziehtiglijk verplant zijn , moet menze van boven mcr 
een wcynig Rcegcn-water begieten; maar daar na geen 
vochtigheyd meer geevcn, als 't geen uyt de Lucht op 
haar komt te vallen : hier door zullen ze dies te becter 
beklijven, en te eerder opwaflen. 
De CUPEESSUS HUMILIS VlRCINIANA CACCIFERA, 
of lage Cyprcsboom uyt f 'irginien , met fchoone bleek- 
I blauwe Beziën, is bij mjj krachtig voortgekomen in 't 
Jaar 
Aanwin- 
ning, door 
Zaad. uyt 
warme 
herwaart* 
gebragt. 
Cypres- 
boom uyt 
VirglflKn , 
met bleek- 
