CypResseboom. ZeevenböoM. 
bli li we 
Beziea. 
Gecven 
liier geen 
rijp Zaad; 
'tWelk 
echrcr't 
mg is. 
Hoe ee- 
y en wel 
zulks noch 
DkfeM.i 
taf. 10}. 
Tabcrni 
tmrtt. iili-l 
mf. 6. 
Galen. I. 
Simp. 7. 
Matih. \ib, 
Ltaf. SÓ. 
Curt. lib. 
Hort. 17. 
t»f.i. 
6t 
jaar itfj^.» uyt mij toegezonden Zaad. De Bladeren 
zijn die van de gemeenc boogc Cypresboom gantfeh ge- 
lijkvormig. Als men zc in de-Mond knauwd, werd 
men 'er geen zonderlinge fmaak_ aan gewaar. De Be- 
x,ien, welke aan de uyterfle punten der Takken zit- 
ten , (Egt bij den anderen gevoegd , zijn wat kleyner 
als die van onze gemecne Jumperus , of Geneever- 
boom; doch in de fmaak valt wcynig vcrfchil. 
Deeze Boomt» beminnen een zandige goede aarde , 
" met een wcynig Paerdcmifi s twee jaren oud.) en klcyn- 
gemaakte Veengrond wel door malkander bearbcyd : een 
openc, vrye , wel ter Zon gclecgcne plaats , en mati- 
ge vochtigbeyd. Konnen gcenzins veel koude Herfjï- 
reegencn , of de fluurshcyd des Winters, veel min een 
door-dringende Vurji verdragen. Moeten derhalvcn in 
't begin van Oclober binnens huys gefield werden in 
een luchtige plaats, waar in geen vuur werd gebruykt, 
dan wanneer't vriefd. Zoo lang dc Winter duurd, moet 
men ze begieten met een wcynig lauw-gemaakt Rcc- 
gen-water , en niet weer buytcn brengen , voor 't be- 
gin , of dc helft van April 3 met een zoete warme 
Lucht. 
In deeze Landen gecven ze geen volkomen-rijp 
Zaad. Echter heeft ccne dcezer Boomcn in 't Jaar 
1666. veel klcync Bezien , zittende aan verfcheydene 
cynden der Takken bij malkander , en niet verre vcr- 
flroyd, voortgebragt. Zij vertoonden wel zeer aange- 
naam de gedachte bitek^blatcwe verwe : doch met een 
waflemicJVlajin , zoo wel in 't Voor- als Najaar, in dc 
aarde gelegt zijnde, quamen noyt op. Ondcrtuflchen 
is 't goed cn rijp Za*d 't eenigc middel , om deeze 
Boomcn aan te winnen , vermits zc zich noch door in- 
gelegde , of op de wijze der Angelieren ingefneedene , 
noch zonder Wortel afgcfnecdcnc ; ook met een waf- 
fende of volle Maan in dc aarde geflookc Talken , op 
een donkere plaats genoegzaam van water voorzien 
geworden , hebben willen Jatcn vcrmccnigvuldigcn. 
Mecnigmaal heeft men dit tc vergeefs gezogt. 
E'evenwel , als cenc dcezer Talken met 't punt van 
een Mes in de Maand Moert tot in 't Hout geboord , 
en in een Potje ingelcgt was (gelijk hier boven van de 
Oranjeboom is gezegd) zoo Hetze zich vinden, en vol- 
deed dc begeerte baars Mccflcrs ) zoo dat ze voor de 
Winter Wortelen fchoor. ; waar door al de voor- 
hecnen aangewendde mocytc in vcrgcctcnhcyd wierd 
gefield. 
KRACHTEN. 
DE jonge Spruyten en varfTchc Nooten van dee- 
zen Boom zijn verdrogende cn tc zamen-rrek- 
kendc. 't Water , daar zc in gezoden zijn , dcf- 
gclijks dcNooten, gefloten, en met Wijn ingenomen, 
gencezen dc Buykjo.ip cn andere Woeden : beletten 't 
Blocd-fpouwen, 'xtloeflen, cn dc eng-borftighcyd. Dc 
geflootc Vruchten , met Wijn genuttigd , zijn zeer 
dienflig tecgens dc Wolf , en meer andere Zeeren , als 
men ze daar op legt. 'x.Zap der Bladeren en Vruchten 
heeft ccven dezelve werking. Met Oly vermengd , 
verdrijft de donkerktjd der Oo^tn. Ingenomen met 
Spnanfehe Wijn cn een wcynig Myrrhe, helpt dc gce- 
nc, die h$ar Water niet konnen houden : ook die met 
dc koifde Pis gcqucld, of van Slangen gebceten zijn. 
Dc Bladertjais , of jonge Schcutjens , gedroogd en 
klcyn gefloten , flcmpcn 't Bloed , cn hcelcn dc varf- 
fchc Wonden. De Edik , daar deeze Bladeren , of 
Nooten , in gezoden zijn , verdrijft de Tand-pijn en 
Tand-zweerin^en , als nicnz'cr dikmaal mee wafcht: 
geeft ook aan 't Hayr een zwarte verwe. Van dcezc 
Scheutjtm cn Nooten ccn Placllcr gemaakt , cn op 't 
Ljgcmam gelegt, is goed voor de gecne, die inwendig 
eenigc dcelcn verkeerd of gebroken hebben. 
Dc Bladeren alleen, gefhmpt, cn met tweemaal zoo 
veel Wittebrood en Wijn tot een deeg gemaakt , ftild 
dc fmerten van 't Podagra, wanneer men *t op dc pijn* 
Ijjkc plaats legt. Dezelve Bladeren* dagelijks de Vruch- 
ten > gedroogd , gefloten , c/i met Wijn ingegeeven , 
doen de Wormen der jonge Kinderen flervcn. 
Dc varfiche Nooten in roodc of oude Wijn gezo- p JÈgintt, 
den , en daar van ieder morgen ccn oncc gedronken , hfiU 
gcnccfl de Gefcheurtheyd, als men ook dezelve met de 39 °' 
geflotc bladeren over den Bw^flrijkt, cn daar op laat 
leggen. Dc Bafi tot Stof gemaakt, en met Wijnruyt 
ingenomen, is goed teegens 't Graveel. 
't Schraapsel, of Zaagmeel, van dit Cyprejftn-hout Tlin. UB. 
met Wijn ingedronken , verwekt de Maandflonden, *4 
en gencefd de bccten der Scorpiotnen. 't Hars van dee- 
zen Boom, of deSpaandertjens cn Affchaaf zelen , in de 
Kaffcn, en tuffchen de Klcedcren gelegt- bewaard ze 
voor allcrley foortcn van Motten, welke door de reuk 
verdrcevcn, ja gedood worden. 
XXIV HOOFDSTUK. 
ZEEVENBQOM. 
Oerd in 't Neederlandfch niet alleen Verfchey- 
deezen naam , maar ook bij veclc dien «Uwna» 
van Savelboom : in 't Latijn werd hij 
gehceren Sabina : in 't Hoogduytfch 
Sibenbaum : in 't Franfch Savinier; 
en in 't Italiaanfch Sabina. 
Hier van zijn mij eenigc jaren lang in haren aart be- Vierderlei 
kend gewcefl vicrdcrley Soorten : namcntlijk: Sabi- SDÜrren ' 
NA HUMIUS, of LAGE ZeEVENBQOM : SABINA BaC- 
CIFERA , of BnZIEN-DRACENDE ZEEVENBOOM : Sa- 
bina Bacca c^erulea , of Savelboom met blau- 
we Bezien ; en Sabina Baccifera Syriaca , of 
Savelboom met Bezien uyt Syrien. Niet alle 
zijnzc van ccven dezelve Queeking. 
Zij beminnen een gemeenc, zandige, cn matig gc- waamee* 
mefltc aarde : een warme , vryc , opene , cn wel ter min Ê- 
Zon gclecgcne plaats , ook tamelijk veel Rccgen. In 
deeze Gcwcflcn konnen ze al vrij weLtiytflaan Vbrft t 
Sneeuw, felle koude, cn andere ongemakken des Win- . 
ters. Blijven gedurig groen , en geevcn wel zomtijds, 
bij goede hcetc Zomers , klcync Vruchten , voortko- Vrucfiten, 
mende uyt hare Takken zonder Bloejfem , doch VCr- z on dcr 
krijgen noyt hare volle rijpheyd. Bloe(Tem> 
De Sabina bacca c/erulea , of Ztvelbeom met saiina 
blauwe Beziën ; dclgelijks dc Sabina bacciflra Sy- UccAwu. 
EIACA, of Savelboom met Bezien uyt Syrien , zijn niet '"'* en **" 
zoo hard als de voorigc, maar veel teederder van aart; ^Voc'*" 
konnen gecnerley koude da Winters, geen Sneeuw % gequeckt. 
Storm-winden , of veel Herfjl-reegenen verdragen* 
Moeten derhalvcn , in Potten , of houtc Vaten , na ge- 
lccgcnthcyd dat zc groot of klcyn zijn , in April met 
•èn afgaande Maan geplant , in 't begin van Oüober t 
of daar ontrent , na dc geflalte van 't Weer » binnens 
huys gebragt worden , op een bcquame , niet al te 
warme , doch voor ccn door-dringende Vhrft genoeg 
verzcckcrdc plaats i onderhouden met een wcynig 
Recgen-watcr , cn niet voor het begin van April de 
Zonneflralcn weer voorgcfleld zijn. 
Deeze fchoonc Boomen , voortgekomen, van over- Kriigen ia 
gezonden Zaad uyt Tripoli ïn Syrien , Anno 1 6 52 . , ^ eezc Lan " 
onder welke cene vercierd was met een uytneemende Bloe^S 
blcek-blauwe blinkende verwe , hebben tot noch toe r.oiiZaai 
in dcezc onze Gewcflen geen Bloemen of Bezien laten 
zien; enikgcloove, dat het noyt gefchicden zal , vct- 
mits de koudheyd dcezer Wereld- flrcck. 
Al dc genoemde foortcn dw Ztevenboom , alhoewel Hoemea 
geene der zelve in onze Landen eenigc Vrucht of vol- c rl"er de- 
komen Zaad geeft , werden echter genoegzaam aange- 
wonnen door hare Takken, op dcezc wijze : Snij, met uen, 
ccn volle Maan in April, zoo veel TakJ^n af als gij 
wilt ; ieder ccn voet of anderhalf lang : fnocy zc zoo- 
danig 
