6 7 
Beschryving van de Boomen, I Boek, 
Hoe men 
uytmun- 
Vruchtcn 
kan beko- 
men. 
Galm. lib. 
Simp. Ued. 
7- 
Trug.liè.^. 
taf. 39. 
JEgtn. L J, 
f 397- 
Do Jan. lib. 
l& tap. 6. 
X>hfcor.l.i. 
€. lóf. 
Gal. l.i.de 
AÜHf.fët, 
Luf,,. 
tó. ,.™r- 
ru. i 4 s. 
Curt. lib. 
>j.«f.n. 
jivïctima. 
Sirtnm 
66.210. 
Ixbtmtm. 
Ad. Lo- 
me. I. 
fnijd men dc TaJ^_dc% Pruymbooms af ; ook al de uyt- 
gefchotenc Pruym-telgen , zulkcr wijs , dat alleenlijk 
de aangegrocyde Per^tk^tak^ ^ar aan blij ve. Deczc 
manier vak Zeer ligt te verrigten , cn gaat gemeenelijk 
Zeeker. 
Wil iemand op de gemelde Stammen , voortgeko- 
men van gei.ayde Korlen , en van hare hlert -wortel be- 
roofd , Vruchten van een zeer goeden aart laten Zuy- 
gen , doen Inoculetren , of op degedagtc wijze Laffe hen, 
zoo Zal hy verkrijgen verwonderens-waardige Per^ik- 
ken ; niet alleen in opzicht van dc fmaal^, maar ook 
van dc grootte , zoo dat zc verre te boven zullen gaan 
de Montanifcbe of Bcrg-Perz,ik^en , ook de Zwoljcbe , 
anders in deczc Gewellcn aldcrmccft geacht. 
KRACHTEN. 
DE Bloemen der Perz-ilf/oomen hebben een ver- 
warmende en openende kracht. Soo wel varfch 
gebruykt , als geconjiijt , veroorzaken zc Bra- 
king : op Salade geftroyd , en met dezelve gegceten , 
drijven uyt de waterachtige vochten der Lever- cn 
Milt-Duchtige. Een Conferve daar van gemaakt, of end 
liet Ligchaam, cn ïs dienftig voor de Maag. 
Dc Bladeren hebben een verwarmendcen verdrogen- 
de kracht. Gefloten, en op de Navel gclcgt, at ge- 
droogd , cn twee Scrupelcn daar van met Wijn of E- 
dik ingenomen , doet , door de bitterheyd , de Wor- 
men fterven : dit Stof op varffchc Wonden gcftioyd , 
geneert dezelve, 't Zap der Bladeren in de O oren ge- 
daan , veroorzaakt de dood aan dc daar in grocyende 
W ormen. 
Dc gedachte Bladeren veel gebruykt , zijn goed in 
Koortz.cn: in Wijn gekookt, neemen wech de verflop- 
ping van Leever , Longe , en 't gehcelc Ingewand: on- 
fluyten 't Ligchaam , en zuyvcrcn 't van alle g alachti- 
ge jlijmengheyd. 't Gcdilril leerde Water der Bladeren 
werkt eeven 't zelve, cn doet fterk Wateren. 
De lunchten zijn koud cn vocht in den tweeden 
Graad, aangenaam cn lieflijk van fmaak : vcririifchen 
de Maag, cn verquikken 't Hert door hare geur; doch 
geeven aan 'r Ligchaam geen goed vocdzcl : moeten 
derhalven matig genuttigd werden; bectervoor of on- 
der, als na dc Maaltijd; want na andere fpijzen gegce- 
ten , versaan ze haalt , cn veroorzaken veel Slijm m dc 
Afaag; clcfgelijks Koortsen. Om dit tc voorkomen, 
moet mcn'er noodwendig een goede Roemer Wijn op 
drinken : rijp zijnde , maken ze een open Ligchaam, 
maar onrijp, floppende 't zelve. 
De Korlen der Perz.il^fleenen , bitter van fmaak , 
hebben een openende , afvagende , verwarmende cn 
verdrogende kracht : openen de verfloptheyd der Milt 
cn Leever : neemen wech de krimpingen cn finertcn 
des Buyks : verbectcren weer de Maag, alszc ontftcld 
is door 't te veel ectcn van de Vruchten, 's Morgens 
gebruykt, zijnzc goed teegens een Pejlilentiale of an- 
derszins vergiftigde Lucht. Voor dc Maaltijd gegecten, 
verhinderen ze dc dronkenfehap. Gefloten , en met 
Edik tot een Papje gekookt , voorkomen ze dc uitval- 
ling des Hajrs. Een Perx.tkjleen , tc zamen met de 
inwendige Korl, tot Stof gefloten, en met warme Wijn 
ingenomen, verdrijft 't Colijk, 
DcO/y, gepaift uyt dcezc Korlen , doet v, r e\ flapen, 
en ftild dc Hoofd-pijn. Vier oneen daar van gedron- 
ken, of van onderen op dc wijs van een Gifteer ge- 
bruykt, verdrijft alle fmerten des Ligcbaams ; en ver- 
zacht de onfteltcnis der Nieren , veroorzaakt door 't 
Graveel. Met de Oly , gefloten en geparft uyt vier 
oneen Korlen en twee oneen gepeld zaad van Cucurbi- 
ta , of Cowocrden , de huyd beftrceken, neemt wech 
alle roode vlekken cn onzuyverhccden des aangez.ichrs. 
Eeven 't zelve docd dc Gom der Perz,ilf?oomen, in Wijn 
of Edik gefmolrcn. Een half lood van deczc Oly met 
toodc Wijn ingenomen , doet 't Bloed-fpuygen ophou- 
6% 
den. Met Mee ingedronken, verdrijft de eng-borftig- 
heyd. 
In witte Wijn met een weynig Saffraan , is zeer 
dienftig teegens 't Graveel. 
XXVIL HOOFDSTUK, 
ABRIKOOSBOOM. 
Erd ook wel van veele in 't Neder- VerH-he}*- 
landfib genoemd vroege Perzik- denaiuon » 
boom, om dat zijne Vruchten veel eer- 
der, dan de gemeenc Perzikken, ha- 
re volkomcne rijpheyd bekomen, al- 
hoewel bcydc dit flach van Boomen 
korts na malkander , of ook wel te cencr tijd , begin- 
nen te bloeyen. In 't Hoogduytfch draagd hij dc naam 
van Marellen, ofMoi.LETENBAUM ; ookvanS.Jo- 
hannis PrERZiNC : In 't Franfch van Abricot , 
Avant Perses, of Pesches de Troye : In 't La- 
rijn van Malus Armeniaca , of Malus Pr^ecox ; 
en in 't Italiaanfcb van Albricoche , of Baco- 
CHE. _ | 
Hier van zijn mij in haren aart en opquecking be- DricWey 
kend drie bijzondere Soorten; tewecten: Malus Ar- f° or ten. 
mlniaca major Fruttu luteo rubefcente of croo- 
te Abrikooshoom met een Vrucht , uyt den gcclen 
rood. Malus Armeniaca minor Frutlu eodem , 
of kleyne Abrikoo'sboom , met Vruchten van de- 
zelve verwc, doch eerder rijp; cn Malus Armenia- 
ca Frutlu alhejeente , of Abrtkoosboom met een 
witachtige of blceker Vrucht en Bladeren; gemeenelijk 
grootcr dan de andere , ook droger , cn veel trcflijker 
van fmaak. 
Al te zamen beminnen ze eeven dezelve Lucbt , waarnce- 
Aarde, Zon en plaats , gelijk alreeds van de Perzik- mmÊ " 
boom is gezegt. Moeten ookopdezelvewijsbebouwd, 
in acht genomen , en aangewonnen werden , wijl ik 
ondervonden heb, datzc van dezelve aart en eygen- 
fchappen zijn. 
KRACHTEN. 
DEcze Vruchten, zeer aangenaam van fmaak, en ie- G»hn. lib. 
der behaagelijk, zijn koud cn vocht in den twee- S,m i-Mtd. 
den Graad , echter niet zoo zeer als de Perzik- xfigfyrjit 
ken, maar wat droger. j.c^U. 
Werden ter dier oorzaak van veele voor gezon- CHrt - " 6 - 
der , doch van zommige daar teegens voor argcr^^' 11 " 
gehouden ; inzonderheyd als mcn'er te veel van eet : ÉluiZflti. 
want dan veroorzaken ze lichtelijk in ecmtceder Lig- 
chaam een fterke Buykloop, Bloedgang , of een Koorts. 
Moeten derhalven, gelijk de Perz,ik^en , matig genut- 
tigd ; ook liever , voornam entlij k als ze niet al tc rijp 
zijn, voor als na dc Maaltijd gegecten werden, omdat 
zc dan eerder na bcnecden zakken , en een open Lijf 
maken. Indien men ze echter na den ceten wil gebruy- 
ken , zoo moet men'er altijd een goede teug Wijn op 
drinken. 
De Korlen der Abrikozen , niet bitter , maarzoet, Dodm. H&, 
gelijk de Amandelen, doden ook dc f Vormen : zijn, nec- 
vens de Oly , uyt dezelve geparft , goed voor 't Gra- f^fj"^ 
veel: defgelijks teegens qtiade Zweeringen , ongclcc- ilefuei.r^ 
gentheyd aan de Tong , fmerten der Oaren, cn inzon- 
derheyd voor de Takken of Speenen aan 't Fondament , £ " 
ook teegens de gebrceken der Nieren, volgens 'tgctuy- 1 
genis van Mcsues cn Manardus. 
Wat de Bloemen , de Bladeren , en 't geen daar van 
bercyd werd, belangd, dezelve werden toegefchrceven, 
eeven zoodanige krachten , als hier boven van de Per- 
xjikboom is sehoord. 
