87 
BeSCHRYVING VAN DE BoOMEN, I BoEK, 
Zaad met 
Bloemen. 
Aanwin- 
ning- 
Hoe zulks 
door haar 
Zaad ge- 
fdiicd. 
doch de twee andere Soorten krijgen in 't laatfte van de 
Maand Maert aan hare korte en teedcre Takjens zce- 
ven, agt, of noch meer, kleyne blcek-groene Bloemt- 
jens, in een ronde, platachtige Knop t'zaam-gevocgd. 
Hebben in 't midden eenige tamelijk-lange, opfèaande, 
witte draadjens , boven voorzien met donker-roodc 
langwerpige ^nopjens. Als ze vcele dagen open geffoan 
hebben, vergaan ze eyndehjk in haar zeiven, nalatende 
verfcheyde na bij malkandei' hangende ronde Zaad- 
blaasjens, de voorgedachte gelijkvormig. 
Door dit Zaad worden al de genoemde foortcn van 
Boomen zeer bequamelijk aangewonnen , op de volgen- 
de wijze. 
Neem een Akker, of fr.uk Land , zoo groot als gij 
wilt : werp het wel te deegen om , en meft het op 
zay 
'er dan 't Zaad luchris en hol 
op, 
derzelver 
verplan- 
ting- 
aanwin- 
ning. 
Wederom 
een andere 
wallende of afgaande Maan van September , Oïïobe 
oï Maert , tuflchen 't eerfte Ouarticr en volle Maan , 
of 't laatfte Ou.;rtier. Bedek het dan genoeg met aar- 
de, ecvenwel zulker wijze, dat het niet meer als een 
vinger-breed diep daar onder kome te leggen. 
De jonge Boomtjens, welke uyt dit Zaad opkomen, 
moet men , indien men wil dat ze haaftig en regt op 
zullen wjfTen, fnoeyen, en ieder jaar, tuffchen 'teerfte 
Ouartier en de volle Maan in de maand Febritariw , 
haar bencemen al hare z.ijde-tal-Jens. Ook moet men 
ze ten minften vijf of zes jaren op dezelve plaats onver- 
roerd laren ftaan ; en dan zal men'cr zeer fchoone 
Boomen van krijgen. Zoo dikmaal men dezelve wil 
■verplanten , moer zulks t'elkens gefchieden tcegens de 
volle Maan,vermitzedan beeter beklijven , aangroeyen, 
cn vader Hout zetten : doch men moet ook de Toppen-, 
cn de dikfte langftc Wortelen voor een weynig affni)- 
den : maar als dikker Eoomen ■verplant worden , moet 
men ze noodwendig boven gantfchcltjk_ koppen, en met 
een afgaande Maan verzetten. 
Men kan haar ook aanwinnen door hare bij de Wor- 
tel uytlopcndc jonge Scheuten : doch weynig werd 
decze manier in *t werk gcfteld, wijl'er zeer zelden^öeWe 
Boomen van worden opgequeekt ; ten ware dan met 
groore aangewendde moeyte. 
Eevenwclzijn deeze, boven de andere, bequaam , 
om'cr kleyne en dichte Hagen van te maken , tot een 
aangename veiluftiging voor 't gezicht: men kan ze 
zeer net, en ook dikmaal, fcheeren, met een afgaan- 
de Maan , om niet weer zoo fterk te konnen uyr- 
fchieten. 
Maar dan noch kan men deeze Boomen eeven boven 
de grond afkappen : waar op ze bij de Wortel weer uyt- 
lopen. Deeze jonge Scheuten , met een Mes , ge- 
lijk men de Ange lieren docd , ingcfneeden vatten lig- 
teüjk Wortelen ; cn konnen ook deezer wijze aangc~ 
wonnen werden. 
KRACHTEN. 
Gal. lib. 
hUd. 9. 
D« 
Bladeren deezer Boomen zijn 'verdrogende , 
te zamen-trckkende ; 
Gefloten 
en dikmakende van aart. 
^eneczenze de wonden. Met Edik 
bi. %-fol. vermengd , verdrijven ze allerley Schurftigheyd en A1e- 
laatsheyd. In Water gezoden , en daar mee geftoofd, 
of daar in gebaad , zijn ze zeer dienftig tot een fpoedige 
geneczing der geborfiene of gebrokene armen en beenen. 
Een once zwaarte van de gedroogde ./?<?ƒ/ dcczes Booms 
met Wijn ingenomen , jaagd uyt de koude , {lijmerige 
cn waterzuchtige vocht tgheeden. De Bafi van de Wor- 
tel in Wijn gezoden , en op de verbrandheyd ge- 
legt, genceft dezelve: doed ook geen lidteekenenovcr- 
blijven. 
lib. Doeken, of Banden, natgemaakt in de taye voch- 
af - tigheyd , welke men in de Blaasjem vind , en bequa- 
melijk gebonden op de gefcheurdheyd of breuk der jon- 
ge kinderen, geneert dezelve. Deeze kracht heeft ook 
de roode Wijn , waar in de geheele Blaasjens zijn ge- 
Diofc.Ub. 
tap. 1 1 1. 
Tlh.lib. 
24. tap. 2. 
Lufna 
kookt. Eeven deeze vochtigheyd maakt een zuyver 
Vel, en verdrijfd de fproetelen, vlekken en andere mis- 
flandcn in de huyd des aangezichts. 
De Bladeren , in den Herffi geplukt , gedroogd , Bladeren^ 
en met wat Draf vermengd , maken de Farkens vet. 
'tZap, of de vochtigheyd , welke vloeyd uyt 't Pit Mattb. lib, 
of ' Marg dcezes Booms , als hij, noch groen, werd door- 1 Ct l-9S- 
gehouwen, docd 't Hoofd-hay r groeyen, en verhinderd 
de uytvalling van 't zelve. 
XXXVIli HOOFDSTUK. 
MACERBOOM. 
der OUDEN. 
Roeyd van naturen tot een hooge en 
fterke Boom; niet in decze Gewcften, 
maar in verfcheydene Oorden van Ooft- 
Indien ; als , in Cochm , Malacca , 
Malabar , en meer andere Eylan- 
den. 
Voerd in 't Neederlandfch de hier boven gefielde 
Naam; maar werd in 't Latijn geheeten Macer ar- 
bor antiquorum, vermits de Oude Grieken , als 
Dioscorides, en Galenus, daar van gewag hebben 
gemaakt. Van Plinius werd hij genoemd Macir; 
en Macis van Avicenna: van andere Arbor san- 
cta, of Arbor dysenterie: van de IndianenMf.- 
cre, Macruyre, of ook Arbore de sancto tho- 
me , en van de Italianen MaCero. 
' Deeze Boon/en krijgen fterke , dikke en veelvuldige 
Wart,!™, Je aarde zeer doorlopende : hebben een 'dik- 
ke, onefFenc, harde Bafi, inwendig wit, van buyten 
dchgrauw: als ze noch varfch zijn, gevuld met een 
melkachtig Zap , doch dat daar na geelachtig werd. 
Zijn zeer te zamen -trekkende van aart. In de mond ge- 
knauwd, bijtenze een weynig op de tong. 
Uyt deeze Wortelen komt met'er tijd een dikke , 
effene Stam voort , omvangen van een uyt den grij- 
zen roodachtige Bafi : heeft na boven toe veele Tak^ 
ken, met een witachtig van binnen, gelijk dcAfoer- 
bezunboom , uyt welke de Bladeren , nu uyt de eene, 
dan uyt de andere zijde der zelve , boven malkander, 
ook wel twee tcegens over den anderen, voortkomen, 
cn zoo wel regt opfhande , als een weynig neerwaarts 
hangende , aangroeyen. Zijn vijf, zes, ook wel zec- 
ven vingeren-breedte lang, achter twee vingeren , wat 
meer of min, breed; en allenskens fmallcr toelopende, 
tot dat ze voor in een fpits punt eyndigen. Zomtijds 
zijn ze vercierd met tccdcr-ingefheedene , of rondach- 
tig-getandde randen. Ruften op korte fteeltjens : aan 
de bovenfte , of na de Zon gekeerde zijde , donker 
groen, en een weynig blinkende ; aan de andere veel 
bleeker : in 't midden hebben ze een rcgt-doorl opende 
groote -Ader , of Rugge, waar uyt ter zijden vcelekk-y- 
nc voortfehieten: in 't aanraken vind men ze een wey- 
nig hard, of rauw van aart. 
De Macerboom geeft van naturen geen Bloemen, ge- 
lijk andere Boomen ; maar , op de wijze der /pen of 
Olmen, m 't midden xzniommige Bladeren een blaasje, 
die van de gedachte Ipenboom niet ongelijk , doch wel 
zoo breed, en wat platter , zoo rond en groot als een 
Brabandfche ftuyver; beftaande uyt twee witte, dun- 
ne en teedcre te zaam-gevoegde Felletjc:is , tuffchen 
welke in een kleyn Blaasje een dun en plat Zaadbeüo- 
ten legt : heeft de gedaante van een Hert , de grootte- 
van een Duyt : als 't rijp is , ziet men 't gcelverwig : 
is van een zeer lieflijke cn gantfeh aangename fmaak ; 
daar in te boven gaande de Korlen der Abrikozen , en 
de Amandelen. Wanneer dit Zaad zijne volkomcn- 
heyd heeft verkreegen , valt het van zelfs Iigtelijk op 
de aarde neer, flaatweerop, en vermeerderd dus zich 
Cbrijl. £ 
Cojla l,b. 
Ar oma t, 
Uf. 11. 
Verfchey- 
de namen. 
Dwfc. lib. 
Cal. lib. 
Plilllin, 
taf. 8. ó*. 
Wortelen 
lioomcn. 
Stam. 
Takken. 
Gedaante 
der Jlladc- 
Geeven 
geenBloe- 
Zaad- 
blaasjenï. 
Hoedanig 
heydvan 
Zaad. 
ztlven, zonder eenige menfchelijke hulp. 
De 
