Io3 
Beschryving van de Boomen, I Boek, 
tel, als noch te teeder , allenxjens zal vergaan , en niet 
beklijven. 
Simp. 7. 
Ó-S. 
Mtfw. 
Ui. t.ttf. 
Mippiera- 
ï'ia.lik 
14. M/>,1C 
Maflik, 
welke dc 
befte. 
Dndin. lib. 
30. cap.xo. 
Zobel. Uk 
».ƒ<■/. 1)4 
KRACHTEN. 
Ecze Boom heeft een te zamen-trekkende kracht 
in al zijne deelen. Is droog in den eerden 
Graad ; ook middelmatig tuflehen koud en 
D 
heet. 
De Bladeren in de mond geknauwd , verflaan de 
durft, en maken een goeden Adem. 'tZap, daar uyt 
geparft , en met Wijn ingedronken , ftopt de Buyk- 
loop , dc Bloedgang, en dc al tc overvloedige Aiaand- 
ftonden der Vrouwen. Verhinderen ook 't uytfehicten 
der A foeder, en des Aersdarms. 
't Water , waar in dc Bladeren , Beifl en Wortelen 
zijn gekookt ; daar na gezuyverd , en dan weer gezo- 
, den , tot dat het dik werd , hecld de gebrokens Been- 
deren weer te zamen ; docd 't vleefcb in vervuyldewon- 
den groeyen ; belet dc voort-cctende Zweerin^en ; be- 
vorderd. de water making : maakt ook dc loffe tanden 
en 't Tandvleefch vaft. 
De Gom , of 't Hars van deezen Boom , genoemd 
Afajhkj, is warm in den centen , en droog in den twee- 
den Graad, zonder ceni ge fcharpheyd, ïcheydendc en 
weekmakende van aart. De befte is wit, klaar, blink- 
kende* brosachtig , welriekend , zonder vuyligheyd, 
cn in klcync ftukjens gefcheyden : die groen is, deugt 
niet. Heelt teegens al de bovengedachte qualen ceven- 
dezelvc werking. Gepulverizccrt, en met wit van een 
Ey vermengd, genccidze dc barften en kloven in han- 
den en lippen. Vijf of zes Greinen, telkens met Wijn 
ingenomen, verfterkt dc Afaag , en neemd dc Mmg- 
fmerten weg. Met cenige Syroop gcbruykt, verdrij/U 
ze een verouderden Hoejt , en belet het Bloed- fpouwen. 
In dc mond geknauwd, en een wcynig tijds daar in ge- 
houden , verfterkt ze dc Margenen, en doed de fltj- 
menge vochtigheeden na bcnccdcn zinken. 
XLVIII HOOFDSTUK. 
LOTUSBOOM. 
Et deezen, en (mijns wcetens) met 
geeH en anderen naam in 't Needer- 
\ landfeb bekend , werd in 't Latijn 
genoemd Lotus arbor; in'tlloog- 
duytfch Lotuszbaum : in 't Franfcb 
Alysier ; en in het Italiaanfcb Lo- 
TO ALBERO, 'BaoOLARO, of Oük PëRLARO. 
■\Vaarnee- Deeze Boomen zijn tamelijk hard van aart. Bemin- 
nigg, cd ncn eeivgemcenc, zandige, met een wcynig twee-jari- 
■ in ^' gc Paerdcmift doormengde grond: een warme, opene, 
vrye, luchtige, wel ter Zon gelccgcne plaats, en ree- 
dclijk veel Water. Geevcn in dcezc Landen noch Bloe- 
men noch Vruchten : konnen ecvcnwcl felle Vorft , 
Sorm-winden, Sneeuw, Hagel, cn dc andere ongelec- 
gentheeden der Winter uytftaan , als zc tamelijk oud 
zijn geworden; maar noch jong, en de dikte van een 
vinger of duym noch niet bekomen hebbende , wer- 
denze, buytcn ftaandc, haaftijj, door Vorft of fterke 
koude , van 't lecven beroofd. Moeten derhalven tot 
zoo lang toe in een Pot gezet , gedurende de Winter- 
koude-, binnens buys bewaard, en matig met Reegen- 
water bevochtigd zijn. 
Asnwin- Bezwaarlijk konnen zc in onze Geweften door hare 
oing. Takken aangewonnen werden , ten zij op zulk ccn wij- 
ze, als van dc Oranje- Boomen is gefproken : maar wel 
door uyt andere Landen bekomen ten vollen miiTTiW, 
't welk in de Maand van April of Aiay in een Pot , 
vervuld met dc gemelde aarde, ftraksna 't laatfteQuar- 
ticr der Maan, moet gezayd, of luchtig gelegt zijn, niet 
boven een vinger breedte diep. 
honderd 
ThtopljrAjt. 
lib. 4. 
iimM 44. 
t»f. 16. 
Lotus- 
boom vin 
IO4 
Van naturen werden deeze Boomen zeer oud; ja büj- ' 
ven eenige honderd jaren in 't leevcn , volgens dc ge- 
tuygtniffen van Thsophrastus eresius en Pli- 
nius : welke laatftgenoemdc Schrijver (egt in 't fis- 
titnde HoefdftukjL\}mvicrenveertigfien Boeks,dit. in zij- 
nen tijd, ontrent de Kerk van Lucma te Romen, noch 
ftond een Lotusboom , die meer dan vierhonderd en 
vijftig jaren oud was. Noch was'er een andere, -veel 
ouder dan dc gedachte ; van wiens planting gantfeh geen 
gehcugenis was ovcrgcbleevcn ; genoemd Lotus ca- 
pielata, of gehayrde Lotusboom; om dat de Geefte- 
lijkc Maagden , gehcetcn Vhstales , die 't Vuur in 
een gedurige onderhouding bewaarden , 't hayr , het 
wclkzc van hare Hoofden affnecden, aan deezen Boom 
plegen tc hangen. 
In des gedachten Plinii tijd wierd in Vulcanali 
noch een andere gezien , geftigt van Romulus , na 
wien de Stad Romen dien naam heeft bekomen , zoo 
oud als de gemelde Stad zelfs ; te wectcn , ontrent nee- j" cn ' 
genhtmderd jaren , gelijk zulks Massurius bij den ge- 
noemden Plinius gctuygd. 
De mijne , die in mijnen Tnyn heeft geftaan nee- 
genentwintig jaren, op een warme, en wel ter Zon gc- 
lcegene plaats , bevrijd voor alle Oofte of koude Noor- 
de winden , opgefchoten tot dc hoogte eens Karffe- 
booms, is, nu drie jaren gelecdcn, een wcynig boven 
dc aarde verdorven ; cn , vermits 't quaad te zeer inkan- 
kerde, geheel vergaan. 
KRACHTEN. 
DEcze Boom is verdrogende van aaw ; dun van ïïkl 
deelen, en cr» «eynfg te zamen-trekkende. Med.smp. 
De Bladeren uytgeparft, cn \ Zap mctZuy- ji^tmuu 
ker of Honig gekookt, isgocdvoordeZ-oK^e; en voor 
de gecne , welke zich Engborflig bevinden. 
De Vruchten, van geen t' zamen -trekkende kracht zijn- BbfarJLu 
de , verfterken de A4aag \ werden ter dier oorzaak veel rjLjïiL*' 
gegeeten; inzonderheyd van dc Volkeren, daar ze van 0U.8&' 
zelfs , of in mecnigte groeyen ( waar van daan die ook 
hebben bekomen de naam van Lotophagi), wantze 
zijn zeer aangenaam van fmaak. 
't Water , of de Wijn , daar 't affchaafzel van dit JEghut. 
Hout in gekookt is geweeft, gedronken, ftopt het Lig- ltè -7- fó- 
chaam : is ook zeer dienftig teegens de Blocdloop en 
andere Vloeden zoo van Mannen als Vrouwen : maakt 
het Hayr roodachtig : belet 't uytvallen van 't zelve , 
en doet het weer groeyen. 
- Van dit Hout werden ook Fluytcn cn meer andere 
dingen gemaakt. 
XLIX HOOFDSTUK. 
TERPENTYNBOOM. 
Erd in onze Neederlandfche Taal met Verfchey- 
deezen , en (mijns wcetens) met de namcn - 
geencn anderen naam bctcckend: in 't 
Latijn Terebinthus , of Arbor 
crani viridis, zoo veel als, Boom 
met groene Korlen , vermits zijn befte 
Zaad, om te zayen , groenh; cn't geen men ziet rond 
te zijn, is oud: in 't Hoogduytfch Tfrpentinbaum: 
in 't Franfih Terebinte ; en in 't Italiaanfcb Tere- 
binto, of ook Arbore di trementina. 
Deeze Boomen beminnen uyt cygenernatuureenzan- W«anKe» 
dige, goede en bequamc aarde, met niet te veel twee- ^qu e ^ n 
jarige Paerdcmift, een wcynig een-jarige Hoenderdrek, king. 
en genoegzame Veengrond , tc zamen wc! door mal- 
kander gemengd : een opene , luchtige , vrye , war- 
me, cn wel ter Zon gelccgcne plaats , veylig voor alle 
koude Noor de-winden ; cn in de Zomer tamelijk veel 
Water. Gecven in onze Geweften , door gebrek van Gecft ^ 
warmte, 
