SuMachboom. SassafrAsbooM. 
KRACHTEN. 
Galen. HL 
Mtd. Simp, 
B. & 6. Je 
Compcf. 
Med. fee. 
tap. I t . 
nkfi.uk 
i.cap. 148. 
Mattbiol. 
lib i.cap. 
Deden. lib. 
\-j.cap. 18. 
Lome. lib.i 
esp. 81. 
DE Bladeren , Vruchten, en 't-ZW deezes Booms 
zijn verdrogende in den derden , verkoelende 
in den tweeden Graad, en zeer te zamen-trek- 
kende van aart. 
Eene der genoemde drie , of ook dc Boft der TakJ^n, 
met Eyke bladeren in Wijn gekookt , floppen allerlcy 
Bloedgang; defgelijks bcydc de witte, en ook dc over- 
vloedige roode Maandflonden der Vrouwen. Dezelve 
Wijn verdroogd dc lopende Üoren. Is zeer goed voor 
dc bloedige Takken ( Speene» , ofAmbeyen) wanneer 
men dezelve daar mee wafcht. Met Edik en Zuyker 
vermengd; dan op de Kanker , ook op holle , in- en 
voort-ectende , of lopende Zweeringen gelegt , ge- 
neert dezelve. Als men'cr 't hayr mee wafcht , werd 
het zwart. 
Men gebruykt ook de Bladeren , om'er Leer mee te 
bcreyden. Dcfgclijks maakt men ccn Mafavm't Zaad, 
gedroogd, gcpulvcrizeert , dan met Gom van Arabic» 
en Rooze-water vermengd. Hier van een Drachma, 
op dc wijze van Pillen, ingenomen, verhinderd het 
btoed-fpQuwen , veroorzaakt door fcharpc op de borft 
vallende vochtighecden. 
De varffche Vruchten gefloten , en in Weegbree- 
water gcdiftillccrt , maakt de Tanden vafi , en ïs zeer 
goed , om de verrotting der zelve te verdrijven. Vier 
oneen van dit Water voor de Maaltijd gedronken, ver- 
fterkt de Aiaag ; en doed ook allerley Woede» op- 
houden. 
Dc Gom deezes Booms vcrdrijfd dc Tandpij» , wan- 
neer men dezelve fteckt in de heüigheyd der Tanden. 
Tweeder- 
Icy foor- 
kerfde Bla- 
deren. 
SafTafras 
met blaJfr 
ren op de 
manier 
van een 
Vijgc. 
boom. 
Lil HOOFDSTUK. 
SASSAFRASBOOM. 
En Eedclc, zeer heelzame,engantfch 
rare Boom , heeft bij dc Needcrlan- 
ders geen andere naam dan deezc be- 
komen. In 't Latijn werd hij gchce- 
ten Sassafras aruor : in 'taranfph 
Arbre de Sassafras ; en in het 
Italiaanfch Sassafra. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend twee bijzon- 
dere foortcn, namcnrlijk , I. Sassafras arror fo- 
lio ficulneo, of Sassafrasboom met Bladeren op 
dewijz.e va» een Vtjgeboom: en II. Sassafras ar- 
BOR FOLIO CRENATO , of SASSAFR A SBOOM met ge. 
kerfde Bladeren , zijnde diep in drie deelcn gefneeden, 
gelijk het Clematis passifi ora florf. roseo 
clavato, of, volgens dc gemecne noeming, Passie- 
bloem , doch grootcr ; met een donkere aangename 
groente boven, maar onder met een wat bleeker vcrwc 
vercierd ; cn in 't midden van ieder affchcydzel voor- 
zien met 'een regt-doorgaandc groote Ader; waar uyt 
voortkomen vcrfcheydcnc kleyne , doch zichtbare 
Adert jens, uytfehictende tot aan de kanten , wel- 
ke zaags-wijzc getand zijn , op dezelve manier , als 
die van de Pajfie-bloem , voor aan fpitsachtig toe- 
gaande. 
T>c Bladeren der andere zijn aan dc kanten glad en effen; 
ook in drie deelcn, maar nauwelijks ten halven, gelijk 
zommige Fijgcbladcren , ingcfneeden ; anders in grootte, 
verwc , en vcclhcyd van doorlopende Aden jens, ook 
in freevigheyd van blad, wcynig van de vorige vcr- 
fchillcndc. 't Middclfte deel is 't grootfte , en ten 
naaflcn bij rond : dc twee andere zijn veel kleyner, en 
gaan een weynig fpitzer toe. Beydc deeze foorten zijn 
met een bruyn-rood Hout aan al hare Takken niet on- 
aangenaam vercierd. In 't jaar 1655. wierdenze mij, 
onder meer andere rare Gewaffcn, uyt Virginien toege- 
zonden doorJoHAN f*» Welt ■ AmfterdamfiljKoob* 
man, die op 't genoemde Geweft handelde. 
Dcczc Boome» beminnen in onze Landen een grond, Waarnefi. 
in wclkeze bequaamclijk konncn groeven » cn die ge- min g en 
nocgzaam met hare Natuur overeenkomt. Dezelve werd 
bcreyd uyt een deel goede , geen vcrfchimmelde of 
qualijk-rickcnde aarde ; een deel Mol uyt vergaane 
Boomen ; een deel oude tweejange Pacrdcmift, en een 
goed gedeelte grof Zand , wel door malkander g<* 
mengd: een warme, openc, vrye, luchtige, wel ter 
Zon gelcegene plaats, voor alle koude Oojïe- cn Noor- . 
dc'ivmde» bevrijd , en matige vochtigheyd. Geeven 
in onze Gcwcftcn noch Bloemen noch" fruekttn : kon- 
ncn niet wel veel Zomerfihe , maar noch Veel minder 
ccnige koude HerfjKreegenen , nccvelige Lucht, Jlcrkc 
Winden, Rijp , Hagel, en felle Vorfl uyt fhan i Wer- 
den derhalvcn m 't Foor jaar , met een waffende Maan de foortcn. 
van April, gezet in een aarde Pot , gevuld met de ge- 
melde grond : ontrent half September , of een \veyni<* 
later , na gcleegcntheyd des tijds , wel droog gewor- 
den i en met goed Weer , binnens huys gebragt , op 
een luchtige bcquame plaats, daar bij Forjl in "evuurd 
werd , door middel van een Kagchcl. Zoo lang de 
Winter-kottdc duurd , moet men zc met een weynig 
lauw-gemaakt Recgcn-watcr twee of driemaal van bo- 
ven begieten: mogen niet nabij den Oven ; niet ook om 
laag op de Vloer, maar hoog, daar geen togtenzijn, ge- 
zet; daarenboven niet voor half April , oftecgens de 
May , na dat het Weer zich aanfteld , met ccn zoete 
Lucht cn aangenaam-warmc Rccgcn, indien zulks kan 
gcfchiedcn,wccrbuyrcndc Zonncftralcnvoorgcfteld;dan 
noch voor koude nacbte» en andere ongclecgcnthccden, 
ronn ^Z,^ wel gewagt , cn voorzithtiggedekt worden, 
wijlze tecdervan aart zijn. Echter leevenz.e la»? , C n 
zijn vercierd met een altijd-blijvende groenheyd t noyt 
ziet men ze bladerloos, ten zij door zwakhcyd, ofce- 
nig gebrek der natuur. 
Door zulk een Oueckj»g en Waarneeming heb ik Hoe ge- 
de Sassafras areor folio ficulnio, of Sajfafraf- C i llcekt ^ 
boom met bladeren als die der Ftjge-boome» , zeevenja- S clcocft ""4 
ren lang goed cn in zijn kracht bewaard gehad ; in wel- • 
kc tijd hij de hoogte van ontrent vijf voeten had be- 
komen , tot verwondering van vccle. 
Die met gekerfde of getandde Bladere» , welke de doch eyn- 
meeftc warmte van nooden hebben , behield ik ter nau- dl ' Ii ) k vw * 
wer nood vijfjaren, zijnde opgereczen ter hocgte van ,urc "' 
weynig min als derdehalve voet. Eyndelijk zijn zc. 
bcyde verloren gegaan ; de eene door verrotting der 
W ortel; de andere dnor ccn onvoorziene, fchielijk aan- 
komende, cn doordringende Forft , M-clke ons Geweft 
■dikmaal onderworpen is. Noyt komen mij dc ge- 
droogde Bladeren voor 't gezicht , of ik gevoel over 
dit verlies mocyclijkheyd' in mijnen Geeft. Echter 
hoop ik dcczc Boomen haaft weer aangewonnen te zul- 
len hebben. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van deeze welriekende Boom zijn Wonden: 
zeer goed voor allerley varffche wonden, daar 
opgelegt. 
't Hout is warm en droog in den tweeden , dc Bafl HM. 
daarentecgen heet in den tweeden, cn droog in den narJ - H 'J h 
derden Graad, inzonderheyd die van de Wortel; wel- 
kc 't befte van deezen geheelcn Boom, ook veel krach- 
tiger is , als die van de Takken ; die van Takken weer 
veel becter als die van de Stam. 
Dit Hout heeft een zccrlicflijk-gcurïgen reuk. Werd Deugden 
van Cbriftoph.kCofta genoemd Lignum Molucf.nse, des Hout», 
en diend de menfehen tot een zeer gezonde Artzeny. tortel 
Een ftukje van dit Hout bij zich gedragen, en dikmaal 
daar aangeroken , ïs zeer goed voor een peflilentiab 
lucht , cn allerley befmettende kickten. 
Een lood van 't gedachte Hout , of van de Wortel, Teegens 
vier- 
