U3 Styraxboom. Tamarindenboom. Cassieboom uyt Braziiien. 114 
Sirapiolib 
S,mp.<z t . 
44. 
en harcr 
Vruchten. 
zijn, wqnncerzc lieflijk riekt , cn bitter van fmaak is: 
doch werd dikmaal vcrvalfchr. 
Deczc verdrijft dc vlekken des aangez,ichts, cn maakt 
een zlityvcr vel. Werd gedaan in Zalven om te verwar- 
men , cn dc x,ecrigheyd te gencczen : ook in SeepbaUet- 
jerts , om dc zelve een goede reuk tc gecven. Men 
gebmyktzc tot noch vcWchcydene andere dingen. 
LIV HOOFDSTUK. 
TAMARINDENBOOM. 
: Erd , mijns wcetens , in liet Needer- 
landfch met geen andere naam , als 
deczc, van iemand genoemd: in het 
Latijn Tamarindus arbor : in 't 
Hoogduyifch Tamarindenbaum ■ in 
't Italiaanfch Tamarindo : van de 
Turken, Arabiers , en Pcrx.ianen Siger tam ar indi: 
dc V ruchten zelfs Tamarindi , dat is, Indiaansche 
Dadelen, na 't Arabifch woord Tamar , 't welk 
XWe/bcteckend ; om datze decze Vruchten nergens 
anders als bij Dadelen weeten te vergelijken. Van dc Por- 
tHgecueK werdenze gehecten Tamarinio: bij die*van 
Madagafcar , daar ze in mecnigtcn groeven, voeren ze 
de naam van Quille : bij de J-avaanen van Assa : 
bij dc Alalabaren van Puli : bij dc Canaryns van 
Chinxha : bij andere Indianen van Ambili. Deczc 
Boomen zijn een zeer fchoon Gewas, van een vermaak- 
Zij beminnen van naturen een wei-Wi cj-ddc n r dc 
welke beftaat uyt twee declen goede , niet fchimrncli- 
ge of muf-riekendc grond , een deel Veen-aarde , een 
deel Mol uyt vergane Boomen , of in plaats van dit 
verdorvcne Boom-bladeren , twee dcelcn oude twee 
jarige , klcyn-gewrecvenc Pacrdcmift , cn drie dcelcn 
grof zand , daar gantfeh geen zoutigheyd bij is ; wel 
ter decgc door malkander gcarbeyd : een zeer warme, 
opene, vrye, luchtige, en wel ter Zon gelecgenc plaats, 
genoegzaam befchut voor alle koude Oojle-cn Noorde- 
winden; weynig Rccgcn-watcr, altijd, echter nietan- 
üragen! ders als in tijd van droogte, lauw gemaakt : konnen 
geencrlcy koude of ongclccgenthecden der Lucht ver- 
dragen ; inzonderheyd niet tc veel vochtigheyd , jhr- 
ke Winden, mifitge Lucht, Rijp , of zelfs 'dc minflc 
y~orfl. 
Hoedanig Werden daarom in Afaert, April of A/ay, met een 
S'enmwc w;i(ircndc M - ian gezayd , of 't Zaad met de hand ge- 
legt in een Por, gevuld met dc gemelde aarde, ontrent 
twee flroobrced diep, zeer bol : dan field men dc Pot 
tot boven toe in een Bed , gevuld met warme Paerde- 
mift, enmctglaze Vcnfteren overdekt. Als dc Mift 
hare warmte heeft verloren , 't welk gefchicd binnen 
veertien dagen , moet men'cr andere warme Mirt in plaats 
der koudgewerdene in doen , tot dc Maand van Junttu 
toe ; want hier door zal 't Zaad dies te eerder cn bcc- 
tcr voortkomen. 
Ontrent half 'September moet men ze, om harer tec- 
derheyds wil , binnens huys brengen, op een luchtige 
plaats, daarze, door dc opene Ven fleren , de Lucht 
cn Zonncflralcn konnen genieten , zoo lang 't mogelijk 
is; doch ganfchelijk bevrijd voor alle tochten der win- 
den : moeten ook, gedurende dc gantfehc Winter, al- 
leen met een weynig lauw -gemaakt Rcegcn-water van 
boven begoten , of liever befprengd werden. Hier op 
moet men nauwkeurig achtgeeven, vermits ze dooreen 
weynig tc veel zeer lichtelijk zouden beroofd worden, 
met alleen van hier zeer vermakelijk en verfterkend 
groen, maar ook van haar leeven. 
Als 't nu in 't laatftc van Ottober bcgind kouder tc 
werden , brengd men de Pot in een 'warmer plats , 
daar ieder dag , na gelccgcntheyd dat dc forfi meer 
of min fterk is , in een yzere Oven werd gevuurd. 
zij bcgee- 
Wat iij 
niet kon- 
ontrent dc 
Ziying 
en verdere 
opquee- 
Mogen wel niet digt bij den zelvcn gezet , maar moe- 
ten echter zorgvuldig voor een doordringcndcw/rif«- 
de koude bewaard worden ; ook niet voor teegens dc 
Alay-maand , met een zachte Lucht cn aangename Ree- 
gen, weer buyten gebragt, in de warmte der Zon ge- 
field , voor koele nachten en windige dagen nauwkeurig 
bezorgd , cn voorzichtig gedekt zijn. 
Dtcze Boom-gcwajjen vallen , uyt een natuurlijke Dezelve 
eygenfehap, zoo tceder cn gevoellijk van aart , datze, metgroote 
de Lucht dcczer koude Landen gantfeh niet verdragen moe .y te 
konnende, bezwaarlijk daar in groeyen wülen. Ik heb \Lt 
ze ook niet meer dan eenmaal (op de verhaalde wijze '"g" als 
waargenomen) de Winter over behouden, tc wceten, cot dc 
in 't jaar 1 665. 't Was de zecvende-maal , dat ik zc wmrcïbo- 
gezayd, cn opgekreegen had; maar t'elkens waren zc, houden, 
door dc ongclccgenthecden der Winter , weer vergaan, 
't Gedachte Boomt je zach men in de hveede Zomer op- 
gefchotcn ter iioogte van een voet; doch 't verging in 
de tweede JVtmer al quijnende; zonder dat ik de rce- 
den hier van kon bedenken , want ik droeg'er zeer 
goede zorgc voor, en mijne oogen fpeelden'er ge- 
durig op. 
In Indien waflenze op tot hooge, breed -uytgeftrck-tfJedasnte 
tc, fterke Boomen. Hebben een digt, valt Hout, cn derBIad e- 
vcclc Takken, aan welke een grootc mecnigte wel be- ' n lm ~ 
ziens-waardige Bladeren grocyen , op de wijze van het 
Herba viva , of Acacia; altijd twee en twee regt teegens 
malkander over , . zittende aan haar regt-doorgaande 
Steeltje ; doch voor in een eyndigende : hare vorm is 
ovaals-wijze, of langwerpig-rond : dc grootfte hebben 
dc lengte van een kicyne vingerbreedte: zijn metgecne 
bijzondere Aderen doorlopen. Dc verwe is blcck-grocn, 
van Lcn Yci-n^fcplijke aanfr li nnwing ; de fmaak aange- 
naam zuur. Teegens den avond buygenze zich neer- 
waarts , om hare Vruchten gelijk als^voor de koude 
des nachts te dekken, 's Morgens , wanneer de Zon 
opkomt, ontfluytenze zich weer. 
Tuffehen Deczc Bladeren komen voort de Bloemen, Geftalte, 
ruftende op korte Steelt jem ; en gcmeenelijk zittcn'er e » 
twee of drie bij malkander: zijn zeer wei-riekende; i n ict Blo °" 
grootte cn gedaante die van dc Oranjeboom zeer gelijk, mCn ' 
doch bcflaan uyt acht Bladeren; welke, als ze eerfl 
open gaan, vercierd zijn met een bevallijke roodc lijf- 
vcrwe; doch naderhand werdenze gantfeh wit: devier 
binncnflc zijn dik , maar de buytenfle veel dunner ; 
ook niet zoo zuyver wit: eevenwel zijn twee der zelve 
met een fchoonc Aderachtige flreep doorlopen : uyt 
welker midden vier tccdcre, witte , lange , en als een 
Hoorn krom-gedraydc draadjens voortfehieten. Als 
dc Bloemen vergaan en afgevallen zijn , houden deeze 
zich aan dc fritchtenvafi. 
Welke fruchten als Schccdcn van McfTen aan dc Hoedmig- 
Tak&n hangen , en ligtelijk ter aarden neervallen. he y J ^ 
Zijn ruym een vinger lang , eerfl groen , daar na als Vruchten - 
ze droog of rijp werden , afchgrauw , of wat na het 
rood trekkende; ontrent rond van vorm:doch gemeenlijk 
vooraan'tpuntzichccnweynigkrom dravende. Inwen- 
dig zijn ze gevuld met een bruyn-vcrwig, tay, lijmig 
Afarg , aangenaam-zuur van fmaak ; ook een wevnig 
tc zamen-trekkende , gelijk de droogc Pruymen. Ou- ZuJ , 
der dit Alarg vind men in hare Huysjens eenigc bruyne 
en platte , ook harde cn ronde Zaden , niet zeer on- 
gelijk dc kicyne mttcLupinen, of l'ijg-boontn. Wan- 
neer men deczc ter bcquamer tijd aan dc aarde bcvccld, 
komcn'cr nieuwe jonge Boomt jens van. En dus gefchicd 
dc aanwinning door dit Zaad, 
KRACHTEN. 
DE Bladeren deezes Booms , en het imvendi- Gard*! «i 
ge Alarg der Vruchten, zijn amper en lief-^rro, Uk. 
lijk van fmaak , ook droog cn koud tot in den ,,eê ^ lS ' 
derden Graad. Werden van al dc Indianen in hare 
Saufftn cn Spijzen gedaan , om 3an dezelve een aangc- 
H name 
