Beschryving van de Boomen, I Boek, 
Idem na. 
Chrijt. k 
Cofa Ui. 
115 
name rhijnfchc fmaak te geevcn ; gelijk wij in onze 
Landen ter zdven cynde 't Verjuj/s gebruyken. 
Dezelve Bladeren gefloten , en gclegt op de Roos , 
'tWildvuur, Apoftematien, en heete Gezwellen, drij- 
ven'er de brand liyt, In Wijn gekookt , doden de Wor- 
men der kinderen ; cn maken haar een open Ligchaam, 
's morgens nuchteren daar van gedronken. 
Vier oneen van de Pulpa > of het inwendig Marg 
("t welk men ook» in plaats van Edik, bij de Spijzen 
doet ) met Zuyker gegceren ; ■ of in Endtvie of Bcrna- 
gie-water zes uren lang geweykt, daar na uytgedrukt, 
en dusmetwatZuyker gcbruykt, doet Purgeeren. Met 
Rhabarbar en Caiïïe ingenomen , verdrijfd de derden- 
Ricekliè-i. daagfche Koortsen ; lefcht dc derft , en bedwingd de 
taprfQ. opwerpende, of kokende galachtige hitzighejfd van de 
Maag, Neemt wech de braking; verwekt eetens-luft , 
verjaagd dc jeukerighcyd der huyd, en de Francoizen, 
Ecven 't zelve wem uytgewerkt, wanneer men de ge- 
melde veclheyd des Margs een geheele nacht lang laat 
weyken in Wey van Gey ten-melk , of Cicorey-water ; 
daar nawrijfd,warm maakt, door-zeygd, cn met Zuy- 
ker indrinkt. 
AvtTTni * 't VVatcr , daar vcele Tamarinden in geweykt zijn , 
lib.S'mp. met Zuyker gedronken, is verkoelende : verdrijfd alle 
'trrfp*. Alf- fiharpc , galachtige en melancholijke zwartgallige voch- 
4* el- tigheeden. Is van een zeer goed gebruyk in allcrlcy 
Koortsen , en heetc peftilcntiaie ziekten ; aangenaam 
«/. 10. \ OGV dc dorftige; verqnikt het Hert, geneeft de geene 
die van 't Pleuris cn de Geelzucht gequeld worden : 
maakt dun alle grove en Jlijmerige vochtigheeden : ftild 
het amflohene bloed , cn dc Zinkingen. Is zeer goed 
voor dc kinderen , die de Pokjens en Mazelen heb- 
ben : dcfgcHjks reepens de verfl-npping en verhitting van 
de Leever en Nieren. 
Ziad. ' t Zaad gebrand, cn klcyn gefloten, dan met Melk 
ingenomen, flopt allcrlcy Buykloop. 
Geconiijtte Dc Vruchten werden gezouten , in peekei; of^fco«- 
VruclitcQ. gp. j n Zuyker gelegt, en dus na Europa vervoerd. 
LV HOOFDSTUK. 
CASSIEBOOM 
uyt BR AZILIEN. 
En ongemecne en rare Boom in dccze 
Geweiten; met geen andere naam in 
't Neederlandfch bekend : ook van 
dc Latijnen, Hoogdujtfchers , Fran- 
fchen , en Italianen niet anders ge- 
noemd als Cassia riSTULA Bra- 
ziliana : Cassia fistula ausz Brazil : Cas- 
sia hstula de Brasil ; en Cassia di Brasi- 
lia. 
Dcezc Toornen zij n zeer teeder van aart. Konnen in 
onze Landen niet aangewonnen werden , anders dan 
door overgezonden Zaad : 't welk bequaamlrjk werd 
verrigt op de volgende wijs. 
Neem dit Zaad, 't welk varfch cn goed moet zijn: 
door haar leg het in een Glas , op ccn wcynig varfTche Paerdc- 
Zudin m i!t, en giet'cr Reegcn-water op, daar ïn ccn wcynig 
dcczüLin- 2 a ip CCtcr ccn ctrrm i of een half geweykt is geworden: 
ftcl dan 't Glas in de Zon., tot dat het Zaad dik ge- 
zwollen is: leg het, als gij dit ziet, met een waffende 
Maan van Maj in een Pot, gevuld met aarde, beftaan- 
,„ de uyt een deel eocde "rond, niet fchimmelig, of die 
waar op J t? .9 . 1 1 -»» 1 
in dc een nv.irre reuk van zich geeft; ccn deel Mol uyt ver- 
zaying ge- gane Boomen , of in plaats van dien Vcen-aardc ; een 
wTdca 1 cwec-jarige Paerdcmifl, gantfeh kleyn gewrecven; 
een weynig een-jarige Hoenderdrek , en twee dcclen 
grof Zand , wel door malkander gemengd : dan zal 't 
ïpoedig opkomen , inzonderheyd indien men de Pot 
field op een warme , opene, vrye,wcl ter Zon gclecgene 
plaats , met glazc Venfleren overdekt , tot aan de bo- 
venflc rand in Paerdemifl , gedurig tot in 't begin van 
'Jitmits ; onaangezien het, ondertuffchen opgekomen, 
tot boven dc aarde gewaffen mogt zijn : dus zal 't be- 
waard blijven voor alle koude nachten , fterke winden % 
en reegenachtige dagen; door welke anders dccze noch 
tecdcre Gewade», voornamcntlijk in den Herjft , lig- 
teüjk zouden konnen verderven , en gantfchclijk te 
niet gaan. 
Dcezer wijs in acht genomen , waffen de gedachte Konnen ia 
Boomt jens uyt haai Zaad in ccne Zomer gemeenlijk ter JJSen C " 
hoogte van een halve maat-voct, zomtijds, na dat de MO yt eene 
hitte groot is , noch wel een weynig hoger : willen Win 
echter 's Winters , alhoewel op de helft van. September over 
droog cn wel gefield binnens huys gebragt, nier, im- 
mers zeer bezwaarlijk, overblijven ; fchoon wat mocy- 
tc en vlijt men daar toe aanwend; vermits zede Htrfft- 
cn dikmaal ongefladige Zomer-litcht deezer Landen 
zoo weynig konnen verdragen, als 's Winters dc niet 
natuurlijke warmte des vuurs. Ter dier oorzaak is men 
gedwongen, dccze fchoone Boomen t'clkens, door be- 
komen Zaad , op nieuws weer aan te winnen , om , 
alleen voor ccncZomer, 't aangenaam gezicht der zelve 
tc mogen genieten. 
Be Bladeren zitten aan hare Steel twee cn twee tee- Gedaante , 
Aanwin- 
ning 
AH=en 
■ blij- 
gens over malkander, gelijk die van de Acacia ; aller- |- c f,v~der 
wecgen ecven breed; voor rondachtig-toegaandc ; zoo Qiajcrco. 
lang als een lid eener vinger ; met een regt-doorgaande 
Ader in 't midden ; waar uyt voortkomen kleyne 
Adert jens , weynig in getal , vercierd met een blcekc 
groenhcyd. Ieder avond , Jo« r 'l vcrlio van der 
7nnnm ^lin/Ui cn warmte ( waar in haar leeven cn 
wafdom befhat } buygcnzc zich, als treurende, neer- 
waarts ; doch 's morgens , als verblijd over de wcer- 
komft van dit groorc Licht, rigtenze zich weer op. 
KRACHTEN. 
D- 
E Pulpa) of 't Marg, der Vruchten deezes Booms LoviterMh. 
is vocht en droog in den cerflen Graad; voor j,',"/^ 99 " 
oude en jonge, zieke en gezonde, een treflijkc 
Artzeny. Door den dag daar van gegceten , gcnecfl de i'jmfJ. 
gebrecken der Zijde cn Borjh. verflaat den dorft ; ver- 
zacht dc Blaas; zuyverd het Bloed; neemt wech de hit- 
zighcyd van 't zelve , en verdrijft de Koos. 
Een once, wat meer of min , na rijdsgelcegenthcyd, f f ™* r,i ' 
twee uren na de avond-maaltijd ingenomen , helpt de ' ct ,p'^' 
geene , welke met Zinkingen op de Borjl worden ge- 
queld. Drie uren voor 't middagmaal gcbruykt, zuy- 
verd dc Nieren, dc Blaas, en maakt 't Ügchaam ruym. 
Een half uur , of ecven voor den eetcn , genuttigd , 
doet Zeer zacht Purgeeren. 
De Vruchten , of Peulen , terwijl ze noch jong cn A 
groen zijn, defgelijks ook de Bloemen, werden veel ^om'^' 
geconfijt : drie oneen daar van tc gelijk ingenomen, M p. %%, 
heeft dezelve kracht. Kinderen , Vrouwen , flappe 
Mannen, en elk in't algemeen, bevinden zich hier zeer 
wel bij ; inzonderheyd als men 't ieder Maand , of 
om de zes weeken, eens gebruykt , tot opening van 
't Ligchaam. 
HOOFDSTUK. 
B U R N E. 
Eeft in het Neederlandfch niet alleen Verlchef- 
deezen naam, maar ook bij zommigc de namen * 
dien van Viorne; doch , mijns wce- 
. tens , geenen anderen. Werd in 't La- 
tijn gehecten Viburnum, Vïorn% 
Lï rurnum , of Lantana : in het 
Hoo^duytfih VlBURNEtlAUM , of KLEYN ER MeEL- 
baüm; 'm'tfranfch Viornb, Mauïsane , Rior- 
