Beschryving van du Boomen, I Boek, 
Verfchej-- 
de namen. 
119 
nccrzin kingen der dunne, fcharpc, en zoute vochtig- 
hecden. 
LmcerM. Dc Wijn , d.iar ze in gezoden zijn , gedronken , 
i.tMf. 77. heeft dezelve werking : genceft daarenboven de k^nde 
Pis : neemt wech de brand cn fcharpheyd van 't Water, 
en brengd weer te regt dc Nieren , Blaas , en Lende- 
ncn , welke door fcharpc en zoute Vochten verhit of 
gezwollen zijn. 
LVIII HOOFDSTUK. 
KANEELBOOM. 
£3ÊjEoe der voortreft ij kftc Gnvaffen des 
gantfehen Aardbodems , draagd dcc- 
zen naam in 't NcederLindfch. Komt 
in vcrfchcydc Oofr-Indifche Gewcftcn 
van zelfs voort. Dikmaal hebben mij- 
ne zinnen op 't zelve gcfpccld; onge- 
niecn-zecr is mijn hert bcgeerig gewceft, om de oogen 
daar in te mogen vcrluftigen , tot dat cyndelijk mijn 
verlangen is vervuld, en de beloften van ccnige,al voor 
veele jaren aan mij gedaan , uytgevoerd zijn geworden: 
want in ftilius en Attguftus der jaren 1669. en itfyo. 
zijn mij deeze Boomen , onder meer andere * wel ge- 
field, en in hare volkomcnhcyd overgezonden. In 't 
Latijn werd dit Gewas genoemd Cinnamomum (na 
het Hebreeuvfch woord Kinnamon), Canella of 
Arbor cassia : in *t Hoogduytfch Zymmetrohr- 
leinbaum , maar gewoonlijkcr Zimmetrinden of 
Canelbaum: in 'c fM/;^/; arbre de Canelle j en 
in 't Italiaanfch Cixnamoho, of ook Cannella. 
Hier van zijn mij alleen twee onderfchcydene Soor- 
ten bekend; te wecten 
I. ClNNAMUMfcA AKBÜR SAT1VA VERA , ot OP- 
regte tamme Kaneelroom ; die, tamelijk hoog 
opwafTendc , alleen in 't Eyland Ceylon gevonden, cn 
voor de befte des Werelds gehouden werd,wccgcns de 
fijnheyd zijner Schors* Werd hier van de Inwoondcrs 
( genoemd Cingulayen , of Ctngaleez.-n ) gehecten 
Cuurdo, en CuRindogas ; dc Caneel zelfs Cuke- 
neo potto. Deeze Boom brengd voort kleync, wit- 
te , welriekende Bloemen ; zomtijds veele , zomtijds 
maar weynigc bij malkander , ook wel hier en ginrfch 
alleen bij eenen , over den gantfehen Boom vcrïprcyd. 
Beftaan uyt zes wat langwerpig-ronde, cn voor ftomp- 
achtig toelopende tecdere Bladert jens; houdende van 
binnen cenigc weynige kleync Nopjens; welke, wee- 
gens de groote hitte der Zon in dit Land , na verloop 
van eenen , of van twee , ook van drie dagen , na gc- 
lecgenthcyd dat ze luchtig of in fchaduw ftaan , ver- 
dorren , en in haar zclvcn vergaan : dan laten zc na eene 
wat langwerpig-ronde , cerft groene . vervolgens een 
Aveynig na 't geel trekkende, cn cyndelijk bijna zwart- 
achtige Kracht , ontrent zoo groot als een Hazelnoot. 
Onder, daarze aan korte Steeltjens hangen, hebben zc 
klcyne , gelijk als getakte Mutsjcns , gelijk men aan 
onze Eykelen ziet. De zeer geleerde Heer Carcias 
ab Horto deeze Vruchten wel zonder , maar niet met 
de gedagte Mutsjens gezien hebbende, heeft gemeend, 
dat ze gcenzins daar mee voorzien zijn; gelijk men be- 
merken kan uyt 't vijftiende Hoofdftuk^ zijns eerften 
Boeks, daar hij handeld van dc Speceryen. Ondertuf- 
fchen werden deeze Vruchten niet alleen aan dc Oojl- 
Indifche Boomen , maar ook zelfs aan die van Amcncx 
of H'tfi-Iudien , gevonden , volgens de bcrigten van 
NlCOLAUS MoNARDES , FrANCISCUS LoPLZ Go- 
mara, Petrus Cicca, cn meer andere. 
II. CaNEI.LA AR1ÏOR SYLVESTRIS, of WILDE Ka- 
nïelisoom; dus genoemd , om dat zc niet in Ceylon , 
maar in Malabar, (daar deeze Boom de naam van Ca- 
r u a draagd) Malacca, y.iva, en andcrcOorden der 
Ooftcrfche Landen grocyd ; ook niet half zoo goed in 
deugd of kracht , daarenboven veel dikker cn grover 
110 
Ccjiun. 
Horta liè.l 
tg.tr. 
Manard. I, 
Simp. Ut- 
dicam. 
Hifi. Gen. 
Chrtm. Fe- 
rum. part. 
WHJe Ka- 
neclboom 
van bajl is : hierom ook van de Portugeez.tu aldaar gc- de tamme 
noemd Cannella de mato ,of wilde Kaneel j en |? * ' es 6 C * 
van dc Inwooncrs Cameaa , of Cais manis. Uyt 
cygener aart werd zij niet zoo hoog van Stam , als die 
van Ceylon: doch is dezelve gantfeh gelijk in zijnefl/d- 
deren, zoo wel in vcrwe, als in drie doorlopende Ade- 
rt», onder bectcr als boven te zien , met vcclc klcyne 
dwars-adertjens ; ook dikachtig, hard van aart; boven 
donker-groen blinkende , doch onder veel blcekcr, cn 
daar niet blinkende, maar droevig , ruftende op korte 
Steeltjens , en voor eyndigende in een -ftomp punt. 
Deeze BUdercn zijn gemccnelijk zeeven of agt vingeren 
breedte lang , zelden meer dan drie vingeren breed ; 
welriekend , bros , en , als ze in de mond geknauwd Gedaante 
werden , een aangename Kaneel-geur van zich gecven- £" e *'£j"* 
dc. Ecrlt zijnzc roodachtig van vcrwe; d.ur na krij- gW^- 
gen zc een lccvcr-coulcur, cn cyndelijk werden zc groe- 
ner; ftijf ftaande , gelijk dc Laurier : vallen ook niet 
af van hare Talken , dan door ouderdom ; zoo dat ze 
bcyde eeven groen werden gezien , altijd met klcyne 
Steeltjens, daarze op ruften. Dc Vruchten van deeze 
vallen een weynig kleynder als die van de andere, doch Vruchten 
hebben ook een Mutsje , of Hoedje , op dc wijze van " n 
onze EyJtgim : komen niet alleen hier en daar enkel 0 f Hoed'e. 
aan 't Hout bij de Bladeren, maar ook aan dc uyterfte 
cynden der Takken tros-wijzc voort , gelijk in de bij- 
gaande Figuur na 't lecven is afgetcekend. Dc afge- 
plukte Bladeren werden t'z aam-gebonden , en na veele 
Gewcftcn der Wereld verzonden , onder de naam van 
Malobathrum , Tamalapatra , of Folium In- 
DUM. 
Men heeft nu door de daaglijkfchc crvarcnrl^yd bc- °p wk 
vonden , dat de > ot tweede Boft , deczer Boo- *°^ c "" 
me», welke de regte Kantel is, de een de ander, door Kaneel vin 
dc verandering der Landen , overtreft s in goedheyd di-Boom 
of fcharpheyd, dikhcyd of dunheyd : welke Haft gc- a, g c ^ uci<J 
nomen werd zoo wel van jonge als oude , ook wilde 
Boomen, op zijne behoorlijke tijd in de Zomer, wan- 
neer zc zich een weynig van 't Hout affcheyd , gelijk 
alle Geboomte tweemaal in 't jaar van naturen gewoon is 
te doen , maar voor cn na dien tijd valt aan 't Hout 
klccfd. Dit is dé Kaneel-fchcllers beft bekend , die met 
een krom Mes cerft dc huytenftt Bafl afnecmen ; daar 
na dc tweede , of de KanecLbaft , met dc punt van 't 
zelve Mes in 't ronde door-fnijden , dan in langwerpi- 
ge ftukjens van dc Boom affchellen , cn , om te dro- 
gen, op dc aarde neerleggen in dc Zon ; door welker 
warmte zij zich oprollen. Daarenboven heeft men on- Dwaling 
dervonden , dat de afgcfchclde Boften , na dat zc wel dct Oude- 
of ciualijk gedroogd cn waargenomen werden , bruyn* 
achtig-rooa, of grauw, of zwartachtig van vcrwe zijn» 
waar na dan ook blijft of vergaat de deugd cn fcharp- 
heyd, onaangezien de Kaneel van eeven dezelve Boom is 
gekomen. Vermits dit onze Voorouders niet bekend is 
geweeft , hebben ze deeze verftheydenheyd des Kaneels 
onder drie bijzondere namen bcfchrccvcn , als: Cas* 
sia, Canella, en Cinnamomum ; ook gemeend , 
dat de Boomen zeer verre van malkander verfchilden ; 
daar doch dc Kaneel , alhoewel zelfs weegens dc ge- 
noemde oorzaak verfchillendc in deugden , zcekcrlijk 
van geen andere als van deeze twee Soorten , of ook 
wel van de eene alleen, voortkomt. 
Deeze Boomen , dus van hare afchgrauwe Baft ont- Vermee- 
bloot zijnde , groeyen niet meer , 
r vergaan ; cn 
worden door de geweldige hitte der Zon geheel ver- 
droogd : doch van hare neervallende Vruchten fpruy- 
ten gedurig weer nieuwe altijd groen-blijvcnde jonge 
Boomen voort. 
't Hout , wit en hard , werd van de Indianen gc- Hout. 
bruykt om te branden , en om Huyzen van te bou- 
wen. De Wortel h regt , dik , met cenige weynigc wortel, 
zijde-fchcutjens voorzien , roodachtig , en van ccn 
fterkc reuk, gelijk de Camphar, 
Bcyde deeze foorten t m onze koude Geweflcn over- Wat voor 
gebragt , 
