in Kaneelboom. Sint Jans Brood. 
rV 3 ^ S c ' 3r3 S t » z 'J n van dezelve aart cn cjuceking. Bemin- 
zc iboncn W S ocdc aardc > beftaandc uyt een deel gemetne 
in onw zwarte grond, een deel oude drie-jarige klcyn-gem aak- 
Linden tc Paardc-mift; twee deden grof zand' , zonder ccnige 
beminnen, zoutighcyd, en twee deelen Mift van verrotte Boom- 
bladeren, wel door malkander gemengd : een opene , 
luchtige , vryc , warme , en wel ter Zon gclecgcnc 
plaats , voor alle kgudc Oofic- en Noorde-winden ■ bc- 
fchut ; necvens marige vochtighcyd van Recgen-watcr, 
altijd m dc Zon lauw gemaakt. In deezc Landen be- 
komen zc noch Bloemen noch Vruchten « zijn tccder van 
aart : konnen gcenerley koude Herfft-rcegenen , of 
Winden, veelmin ccnige Sneeuw, Ha^el of Rijp, ver- 
dragen. Werden daarom , wel droog'zijnde, ontrent 
half September , of ook wel eerder , na gclcegentheyd 
van den tijd, binnens huys gezet , op een plaats, daar 
*c tot in 't laatftc van Oiïober , door de opene Venftc- 
ren , Lucht cn Zon konnen genieten. 
Hoedanig _ Als daar na dezelve werden gefloten , moet men in 
Kilindeize die plaats vuren door een Kagchcl , langzaam ge- 
weten C ' ^ ookc ; cer ^ aI,ecn om den tweeden , daar na ieder 
dag : ook moeten dc Boomen om hoog , ver van dc 
Kagchel af, zijn gcftcld. Als *t in December kouder 
werd , moet mcn'cr , op dat'cr geen fi'orft in drin«>c , 
dagelijks twee- of driemaal ftoken; tewecten, 'smorl 
gens ontrent ten zes of zcevcn uren , 's achtermiddag 
ontrent ten eenen , cn 's avonds weer ontrent ten zee- 
venen, tot dat dc felfte koude voorbij is: dan vermin- 
derd mcn'tvurcn weer, na gelijkmatighcyd dat men't 
in 't cerft heeft vermeerderd. Op den zeftienden van 
Maert Iaat men'er geheel van af, cn men zet de ven- 
iteren, bij goede warme dagen, weer open, op datzc 
door dc daar in fpcclendeZonncftrnlcn verduikt, cn dc 
lucht op nieuws gewoon werden mogtcn. 
moeten Gedurende de gchccle Winter moet men haar niet 
ffttfeoo. meer als twee-, ,, n hooeftcn driemaal met een wcy- 
mg lauw-gemaakt Rccgen-warer van bu»«, hivA&K 
gen , vermits tc van naturen niet veel nattigheyd , in- 
zonderheyd niet in deezc tijd , verdragen konnen : 
niet voor teegens de May , met een zoele lucht , cn 
aangename Recgcn, mag men ze weer buyten brengen; 
cn men moet zc voorzichtig wagten, en wel dekken 
voor koude nagten en fchraalc winden. Inde Zomer-iijd 
willenze nu en dan van boven zachtjens begoten zijn 
met een wcynig z,oete Afelk^en Reegernnater , van clks 
dc helft , onder-een gemengd ; of anders met Zalpeeter- 
watcr daar Duyvendrek^cn Schaap smijl in ter wcyk gc- 
leegcn heeft ( gelijk aangeweczen zal werden in het 
en ge- Lxi i i Hooidftuk dcczes eer/ten Boei;s) want hier door 
queekt werd hare Natuur verfterkt , bequamer gemaakt om 
werden. n ï cuwe T^ ortc { f „ tc vatten, cn merkelijk voort tc fchic- 
ten; gelijk ik in 't jaar 1670. gezien , en nauwkeurig 
daar op gelet heb : vermits twee der zelve , met dc ge- 
dagtc Wateren begoten , cn van mij verplant zijnde" in 
de hier boven befchrccvcnc grond (voorzichtig geno- 
men uyt de aarde, in welke zc uyt Indien herwaarts 
waren gekomen, zoo dat ze 't mceftc der zelve aan ha- 
re Wortelen behielden, wijlzc ondenvegen geen nieu- 
we Loten gemaakt hadden , maar dc Natuur in zijn 
vermogen ltil ftond ) terftond begonden tc wallen, cn 
voor den cerften December een halve vinger lang gc- 
fchoten waren ; daar de andere drie, welke dit Vocht 
niet hadden genoten , zich niet gereed maakten om te 
fchicten , en alleen hare Knoppen openden. 
Aanwin-' Deeze twee heerlijke foorten van Boomen werden in 
nmg j ceze Gewcfren niet anders als door hare overgezondc- 
ne jonge Boomt jens (hoe manlijkcr, cn hoe bceter ge- 
worteld in hare houte Kaffen, eerze fcheep werden ge- 
daan, om herwaarts te komen, hoe bequamer, om op 
2ulk een langdurige reys goed cn in't leevcn gehouden 
tc werden) opgequeekr, of door hare volkomen-rijpe 
vdkomen Vruci: " en ^gewonnen : welke [al vroeg geftoken in 
Jijp™"' ecn p ot , gevuld met dc boven-gedagte aarde , cn op 
Vruchten, ecn matig-warmc Oven «cfteld (gelijk van de Acacia 
is gezegt) of in een Glas gedaan, en boven den Oven 
gehangen, of in dc warmte der Zon geftcld, om door 
dit Hulpmiddel aan het zwellen en kijmen tc geraken , 
waarvan men de Guanabanus ahsor kan nazien] 
niet boven ecn vinger diep pkt gclcgt moeten zijn met 
een volle Maan van Tebruarim , Maert of April; zoo 
zullen ze uytfehicten , cn binnen wcynigc wecken haar 
boven de aarde vertonen. Maar dan moet moet men 
haar,wccgcns hare tecderheyd, en ongewoonhcydonzcr 
lucht, zeer nauw wagtcn,cn gedurig met Glazen dek- 
ken, tot dat dc Zon zijne kracht vermeerderd, en der- 
halvcn dc dekking niet meer nodig is, als alleen 'snagts. 
Doch indien ze tot aan Oclober geed blijven ('t welk 
echter zelden gezien werd) zoo moeten zc in Attoujlus 
'zoo wel bi] dag als bij nagt voor veel Reegen , "koele 
Lucht cn JVinden nauwkeurig gedekt werden. 
De zeer cedele Ceylonfche Canfei room , van na- Breedcr en 
tuur digt.cn vol fchoone Bladeren , die ook noyt, dan eygemlij- 
allccn door ouderdom , afvallen , gfoeyd gemecnelijk ktr l j er ' ec 
op tot de hoogte van een Karjfeboom, Die van MaU- K" ne c|. 
bar blijft wat klcynder: bcyde krijgen zc, wanneer Ze boum op 
oud geworden zïjn,dc dikte van eens Mcnfchcn Heup. Ceyion. 
Boven verdcclcnzc zich in veclc rcgt-opftaandc,ftcevi- 
gc cn ronde Talken , uyt welke weer andere tecdere 
Telgen groeyen. Al te zamen zijn zc nytwendig groen- 
achtig , daar na wordenze uyt den roden afchgnuw : 
van binnen zijn ze wit. 't Hout is hard , waar aan men 
geen zonderlinge reuk_ of jmaak^ kan bemerken. De 
Bladeren hangcn'cr in mecnigtcn aan , meer opwaarts G«Wa 
gekeerd, als neerwaarts gebogen. De lengte cn breed- (, " < 7g cn - 
tc is gelijk wij hier boven hebben aangeweczen ; voor viifctïL 
aan eyndigende , op dc wijze der Laurier- cn Oranje- 
bladeren, in ecn ftompaclitig fpits punt. Aan dc ran- 
den zijn ze elfen cn Hecht: komen voort nu uyt deezc 
dan uyt dc andere zijde , digr op malkander. Alszc 
cerft: uytfehicten, zijn zc rosachtig van vcrwc, daarna 
vercierd met ecn zeer aangcnaam-blinkend-grocn bo- 
ven na dc Zon gekeerd, doch van onder blcekcr; daar 
2c ook veel grootcr cn zïchtbarer grootc cn klcync 
Aderen hebben. Wanneer men ze wrijft, of van mal- 
kander breekt , gcevcn ze een lieflijke geur van zich. 
Uyt dc voorfte punten der tccdcre Takjens komen 
Bloemtjem voort, bij Troffen, vier, vijf, zes cn agt Der Bloe- 
tc zaam-gevoegd ; ook wel hier en gintfeh een of twee mcn - 
allccn , ruftende op korte- , blcck-grocne Steelt je/u. 
Dc vcrwe dcezer Bloemen is uyt den groenen wit , de 
reuk zeer lieflijk : met groot 'zijn zc , van Stars-wijze 
gcftaltc. Bcftaan uyt zes langwerpig-rcndc , cn voor 
ftompachtig-toegaandc Bladert jens , inwendig vercierd 
met vcrfcheydcnc Knop jens. Alszc ccnige dagen heb- 
bcn open geftaan, vallenze op dc aardc neer , cn laten 
hare nucht agtcr ; welke is langwerpig-rond , boven Der 
voorzien, gelijk dc Eykelcn , met een Hoedje , ver- Vruchten, 
decld in zes punten , op dc wijze van een Kroon : dc 
vcrwe is uyt den groenen bruyn , blinkende , en wat 
wit gcftippcld : daar onder zit verborgen ecn grootc 
Korl, rosachtig, en zeer welriekend , doch bitter en 
fcharp van fmaak. 
Deezc Ceylonfche Cantelboomen* vind men niet i n welke 
door 't gchccle Eyland Ceylon , maar alleen op ccnige Undiiree- 
wcyntgc plaatzcn van'tzclve aan dc Wefi-^jde, ontrent k «'J al - 
't Fort Negumbo , dc Stcedcn Columbo en Calo , in de Sj**^ 
Provintien van Chilauw , Cora , Hale cn Tencwara , ^ 
(welke laatfte zich uytftrckt na de Zuyder-kant des 
Lands) eenige Mijlen Landwaarts in , en nereens an- 
ders. Zommige werden bebouwd, cn door ocfix-ning 
gequeckt ; andere wafTcn van zelfs in dc BoiTchcn in 't 
wild. Waarom ook de klcync Landftreekcn , waar in 
deeze Boomen zich vertooncn , werden genoemd de 
Kaneel-landen. 
Uyt dc Wortel dcczes Booms (wiens Kaneel-bafi Camphaf 
rot in den derden Graad warm cn droog is) kemt nier njrde 
alleen ecn aangenaam Water voort , van reuk als dc Wuitcl * 
Campher, maar ook (een zeef aanmerkens-waardige 
H 3 zaak!) 
