11? Vlesscheboom. Welriekende Eykelboo 
lxiii hoofdstuk. 
VLESSCHEBOOM. 
150 
Vier bij- 
zondere 
lborten. 
Wat voor 
een aarde 
zij begec- 
T«Jer- 
ocyd. 
Waarn ee- 
nling. 
Erkent lijk 
berigt, 
hoedanig 
dceie Boo- 
onze Lan- 
den 
N het Netderlandfch dus genoemd , 
werd in het Latijn gehecten Arisor 
Lagenaria, of Guanabanus; een 
hoonc en zeer rare Boom, die niet al- 
leen in veifcheyde Landen van Afri- 
ca, maar ook van America gevon- 
den , en daar met verfcheydene namen betcekendwerd, 
(waar van men kan nazien Honorius Bellus, Pro- 
sper Alpinus , Julios' C-esar Scaliger , en 
meer andere voorname Schrijvers) vermits de gedaan- 
te der Bladeren deezes altijd-grocnenden Booms , ook 
die van zijne Vrucht , op alle plaatzen niet eeven de- 
zelve is. 
Hier van zijn mij in haten aart bekend geworden 
vier bijzondere foorten, namentlijk: I. Guanabanus 
FOLIO AuRANTI^E , of VLESSCHEBOOM MET BLA- 
DEREN van Oranje ; eevenwel 't onderfte blaadje 
niet de Oranjen , maar de Citroenen gelijk zijnde. 
II. Guanabanus folio Pentaphylli, of VLES- 
SCHEBOOM MET BLADEREN* , Op de wijzje Van 't VYF- 
VINCERKRUYD. III. GUANABANUS FOLIO PeNTA- 
PHYLLI DENTAT0 , of VLESSCHEBOOM MET GE- 
TANDDE BLADEREN VAN V YFVINGERKRU YD J en 
IV, Guanabanus folio FICULNEO, of VLESSCHE- 
BOOM MET BLADEREN VAN VYGEN. Al te Zamcn 
zijn ze in dceze Geweften , uyt Zaad voortgekomen, 
Van eeven dezelve Oueekiug en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemeenc, zandige aarcfe, meteen 
wcynïg oudetwee-jange Pacrdemift, een-jarige Hoen- 
derdrek, en 't Mol der vergane Boomen ; of in plaats 
van dit een wcynig aarde en miftvanverdorvcne Boom- 
bladeren , wel door malkander gemengd : ccnopene, 
warme, vrye, luchtige, wel ter Zon geleegcne plaats, 
voor alle Oojle- en Noorde-winden befchut ; ook zoo 
weynig water, 3ls doenlijk is, door de warmte der Zon 
lauw gemaakt. 
Vermits ze teedcr van aart zijn , zoo konnenze op 
gccncrlcy wijze verdragen eenige koude Herjjl-reege- 
nen , Sneeuw, fterkc Winden, mifiige Lucht , Rijp of 
Vorfi: moeten derhalvcn half September, of een wey- 
nig later , als de tijd goed is , binnens huys werden 
gebragt op een luchtige plaats, daarzc tot half OUober 
door de opene Venftcren de Zon en een aangename 
Lucht, doch niet langer, maar daar na de warmte des 
vuurs genieten mogen : cerft om den anderen dag eens, 
daar na iedor dag een , twee , en op 't aldcr-koudfte 
driemaal 's daags, gelijk van de Woleoom is gezegt. 
Decze vmirftoking gcichicd in den Oven tot ontrent: 
half Afaert. Gedurende de gchcelc Winter moeten zc 
Hechts een of tweemaal met een weynig Rccgcn-water, 
lauw gemaakt , van boven befprengd of begoten zijn : 
moeten ook niet voor tccgens Alay , een weynig eer- 
der of later , na dat de jaarstijd bequaam is , met een 
warme Lucht en aangename Recgen , weer buyten ge- 
bragt, en de Zonneftxalen voor-gezet worden. 
Al dc genoemde foorten konncn in onze Landen 
door geen ander middel, als alleen uyt haar ham&J&Md 
( de Nieren zeer gelijkvormig) aangewonnen worden , 
't welk gefchied op de volgende wijze. 
Neem een weynig varffche Pacrdemift : doeze in 
een glas : leg daar op zoo veel Zaad ais gij wilt , en 
gict'cr Salpeci er-water over , tot dat het daar onder 
ontrent bedekt legt. Dit Salpeetei -water is Reegen- 
water , daar in een wcynig Salpeeter heeft gelegen , 
twaalf of vierentwintig uren lang. Zet dan het glas 
op een Oven , die gedurig matig warm is , of in beet 
Zand, zoo zal 't Zaad haaft zwellen. Als 't dan be- 
gind te kijmen, (of te barden) zoo neem het zoet- 
zens daar uyt : leg het , in *t waffen der Maan van 
Afaj 3 ineen Pot, gevuld met de voorhecnen befchrec- 
vene aarde, niet meer als twee ftroo-brecd d ; cp , en ftel uyt Rjm( 
ze op een gantfeh warme plaats in warme Pacrdemift , Z '" J ni0<! " 
veertien dagen lang: neem' er dan de Pot weer uyt, en 
zetze andermaal in nieuwe wafme Pacrdemift, rot in werden. 
jwtiw toe. Men moctze niet alleen 's nngts , maar 
ook bij dag , als 't koel Weer is , met glaze Venftc- 
rcn overdekken. Dus zal 't Zaad_ voortkomen , en 
zich binnen weynig tijds krachtig laten zien , inzondcr- 
heyd als men de harde Schel des Zaads een weynig af- 
vijld , en niet alleen onder en boven , maar ook in de 
lengte, daar over een opening maakr; doch zonder de 
inwendige Kart op ccnigerley wijze te raken. 
WÏI men , dat niet alleen dceze , maar ook andere MidJeltec 
jonge Boomen , Heefieren , en Planten, voor alle Wor- K ens slck -* 
men , Slel^en , Aardvlojen , Afteren , Rnp^en , en tfoyen," 
diergelijk ongediert bevrijd , voorfpoedig grocyen , en Rupzen' 
welopwafTen, zoo neem een weynig Duyvenmift, dfMieren, 
Schapcndrck , of van elk wat : doe het in een glas ; zet ^Bcdtat 
het in de Zon , cn giet'er Recgcn-water op , zoo zal 3a n dc 
al dc kracht der Milt ïn 't Water trekken, 't Zelve af- üoomen. 
genomen; daar bij gedaan een weynig van 't r^rdaAte 
S alp eet er-w at er , en bij droog Weer zomtijds ever de 
Boomen of Planten gegoten , zoo zullen ze niet alleen 
voor de gemelde fchadclijkc Gedierten bewaard wer- 
den , maar ook hier door zulk een kracht en voedzcl 
ontfangen, dat men recden zal hebben, zich daar over 
te verwonderen. 
Dc gemelde bezien s-waardigc Boom-pl.mtcn , dus Alle vier 
voortgebragr , waargenomen, cn gekoefterd , heb ik ^ eczc loor - 
alle vier eenmaal ecne Winter* maar de Guanahavus £ n ^ M ' 
. r IterJ. 
AURANTIjE FOLIO, Oi VLESSCHEBOOM MET BLA- 
DEREN van Oranje, ook dc Guanabanus folio 
PENTAPHYLLI DENTATO, of ViESSCHERDOM MET 
GETANDDE BLADEREN VAN VYFVINGERKRUYD , drie 
jaren lang bewaard en goed gehouden,, Gedurig blee- 
vcn ze groen; doch zijn, vermits haren tcedcren aart, 
in decze koude Geweften de gedurig-watcrigc Lucht 
van *t jaar ICT50. niet langer verdragen konnende , 
tot mijne zonderlinge droefheyd weer vergaan. 
KRACHTEN. 
DT: Pulpa , of *t inwendige Afarg der Vruchten Tirvtttu 
deezer Boomen , is zeer verkoelende van aart ; ■ ï "tf I */> 
lieflijk en amper van fmaak : werd ook vcclvul- ^T7é 
dig gebruykt in warme dagen , om den dortfte leflehen: 
dcfgclijks in pefitlentiale Koorden, en tccgens een hit- 
z.ige Maag. Is ook zeer goed, om 2Ï\z galachtige voch~ 
ten te doen verteeren. 
LXIV HOOFDSTUK. 
WELRIEKENDE 
EYKELBOOM. 
Oo werd decze vreemde en zeer rare Verfcher- 
Boom , ( wiens f r rucht zich driehoe- üc,umen - 
kig-rond, en de gedaante eens Eykels 
vertoond, welker uytgeparftte Oly, 
wecgens dc lieflijke geur en'groore 
kracht, bij zoo veelc duyfenden gantfeh 
aangenaam cn gcbruykelijk is ) niet onbillijk op het 
Neederlanfch genoemd: in't Latijn glans Uncuen- 
TARTA, NUX UnGUENTAB IA , GLANS MyREPSICA, 
Myrobalanus van Plinius ; van de Arabiers Ben: 
en van de oude Grieken b«'a*i-©. pp-^'*' 1 > °f Bala- 
nus Myrepsica. 
Decze Boomen beminnen een zandige, luchtige , Wat voor 
goede grond , met een wcynig een-jarige Hoenderdrek, een Aar ^ 
en 't Mol der vergane Boomen doormengd : een zeer rcn. e£W ~ 
warme , opene , vrye , luchtige , wel ter Zon gelee- 
genc plaats, voor alle Oojle-w Noorde-unndcn bevrijd: 
I willen 
