'35 
Beschryving van de Boomen, I Boek, 
i 3 (J 
LXVII HOOFDSTUK. 
ite koude 
Needq-lai 
den. 
dc namen 
Bloem, 
Foeljc. 
Vrucht , 
of Noot 
zelf., 
Tweed er- 
Jcy loor- 
D'Au- 
theur 
hcetVer 
cene niet 
tU derde- 
half jaar 
konr.en 
behouden. 
MUSCAATBOOM. 
fl!JSc^£ï**^S)Us , cn ook Muschateeoom , in 
§^^$?Sr&' lcc Nccderlandfch genoemd, is in al 
de voornaamde Gcweften van Euro- 
pa ccn raar en ongewoon Gewas : 
nocii veel raarder in onze koude 
Ncedcrlandcn. Lcvcnwcl heb ik drie 
decZsr Jttwt Boomt jens , niet ren vol- 
len de dikte van een kleync vinger , noch de hoogte 
van vier voeten halen konnende, in mijnen Thuyn bin- 
nen Groningen gehad ; cene derdehalf jaar lang in het 
keven behouden , cn dezelve, nccvens een groot getal 
Jioom-bemmners , dikmaal met vermaak aanfehouwd. 
Ik verwagtze nu weer uyt Indien, gelijk mij door een 
Brief uyt Batavia beloofd is. 
In 't Latijn werd dceze Boom gehecten AititoR My- 
Ristica, Moschata, of Ar bor Aromatica : in 
'r Hoogduit [ch Muscatlnbaum : in 't Franfch Ar- 
bre dc Muscades ; en in het Italtaanfch Noce 
MoSCATA. 
f Dc lilocm der brachten werd in 't Nccderlandfch 
genoemd Foelie, of Muscatebloem : in 't Latijn 
Macis : in 't Hoogduytfch Muscatbluet , of ook 
Muscatrlu.men : in 't Franfch PuiLLE de Macis, 
MuGPETTB , of du Macis: in 't Italtaanfch non 
di Moscata. Bij dc Inwoondcrs van Banda draagd 
ze dc naam van Bunapalla: bij dc andere Indianen, 
en die van Decan, van Japatri. 
De Pracht zelfs werd in 't Neederlandfch gehec- 
ten MtfSCAAT-NOTBN i in 't Latijn NüX Myrisi T- 
ca, nüx Moschata , of nux Aromatica : in 't 
Hoogduytfch Muscatnusz , in 't Franfch noix Mus- 
cades , in 't Itatiaanfch noce Moscata. Bij die 
van Banda , daar de befte en Vrucht baarde Boomen 
grocxn, Palla; bij andere Indianen Japatri. 
Hier van wei den in Oofi-Indtcn cn dc genoemde Land- 
ftreeken, ook in meer andere , doch daarze niet zoo 
vruchtbaar zijn , gevonden twee bijzondere foorten , 
namcntlijk: arbor Myristica toemina , ofMus- 
caatboom Wyfjen; en arbor Muschata mas, 
of Muscaatboom Mannetjen ; wiens Vruchten 
niet zoo rond , maar langwcrpig-iond zijn. Dit flag 
heb ik tot noch toe nictlecvendigof groeyendc gezien. 
Waarom ik ook hier alleenlijk den Lcczcr zal voor- 
frcllcn 't afbcddzcl van de Muscaatboom Wypje, 
gantfeh eygcntlijk na het lecven geteekend. Dc hier 
vertoond werdende ï'ruchten zijn ontbloot van dc uyt- 
wendigde dikdcSW-r/, welke, door 't zwellen van de 
rijp-werdende Vrucht \ opbarft, en jaarlijks van zelfs 
neervalt; op dat dc overfchoone , liefÜjk-rood-Schar- 
lakcne verwc der Alufcaatbloem ( welke naderhand , 
als de Noot droog werd , een Oranje -verwc bekomt , 
gelijk die in deeze Landen werd gezien ) mogt aan- 
fehouwd worden : en dan ook, op wat voor een wijs 
de Noot in de Bloem legt , als dceze van dc Vrucht 
afgefchcyden is ; vermits ze op dien tijd niet alleen op 
't fchoonde , maar ook in haar hoogde vermogen en 
groot dc volmaakthcyd daat. 
Uyt cygener aart blijven dceze Boomen gedurig 
groen ; doch laten in onze Landen 's Winters zomtijts 
Veelt Bladeren vaïïcn: zijn teeder van natuur, en zeer 
bezwaarlijk kan men haar in deeze koudè Gewcdcn 
lang bewaren ; 't welk ik zclrs door cygene ervarent- 
heyd , en tot mijn groot lcedweczen , heb bevon- 
den: want van drie welgcdeldc Stammetjens heb ik' er 
niet meer als ccn, en dat noch filet langer als derde- 
h*lf ')sax konnen behouden, onaangezien al dc moeytc, 
en zonderlinge vlijt , van mij hier toe aangewend. 
Van naturen waiTenzc,in hare geboorte plaats , hoog 
van dam, en zijn grauwachtig vanverwe; Ieeven lang; 
Oedannte» 
der B lade- 
en blocyen wel driemaal in een jaar; zoo dat men ze ge- 
durig ziet beladen met rijpe , onrijpe , en terjt aanl-ji- 
mtnde Vr richten ; welke voortkomen hier cn gintfeh 
uyt verfclicydc plaatzen der Takken; meed ccn alleen; 
ook wc!, doch zelden, twee bij malkander. 
De Bloem is wit; zoo in verwc als grootte die van 
onze Peer of Karjfc-bloejjem Zeer gelijk; niet onaan- 
genaam van reuk. Als dceze Bloemen ccnige wev- 
nige dagen open gedaan hebben , vallen ze fchie- 
lijk af. 
Dc Bladeren daan overvloedig veel aan dcczen 
Boom; verfchcydene bij malkander, aan kleync ftcelt- 
jens , cn zelden een alleen hangende. Aangcnaam- 
groen zijn ze, blinkende van verwc aan dc bovende 
zijde : in 't midden met ccn groote , regt-doorgaande 
jider voorzien, waar uyt verichcydcnc andere klcy- 
ner voortkomen , en tot aan dc kanten uytlopen. 
Gcmccnclijk zijnzc lang vijf, cn breed twee vingeren 
breedte : voor wel rondachtig , doch cyndigende in 
een (pits punt. Als menze, groen zijnde, wrijft, gce- 
venze een zeer aangename remk, van zich; diezcook, 
alhoewel droog geworden , niet haad verliezen. Hard 
en dcevig zijnzc van aart. 
De V ruchten , of Alufcaat -noten , dcczes Booms , 
rijp geworden zijnde , werden driemaal in 't jaar af- 
geplukt , te wectcn in September , Maert , en in an- 
andere Maanden, daartoe bcquaam zijnde. Hierop 
moet wel nauwkeurig werden gelet : want dc fchoone 
verwe bedriegt dikmaal dc menfehen , zoo dat ze die 
afplukken eerze noch rijp genoeg zijn : waar opzc in 
hare natuurlijke grootheyd verminderen , en ligtclijk 
verderven : dan worden ze Rompen genoemd , cn daar 
voor verkogt. 
Eerft is dceze aangename Vracht met een dikke 
Schel , of groene Boft , gelijk de Okjgr-notcn, over- 
togen: welke, door dc njpheyd, geopend werd, cn 
dan vertoond zich aan dc Vrucht een dunne Schel, ge- 
lijk een netje daar om gelegt. Deeze noemd men 
Foely , of Aiufcaten-bloem ; die, als ze wel bewaard 
werd, acht of neegen jaren kan goed blijven. Daar 
na volgd al weer een Schelf harder , cn houtachtiger 
dan de andere ; die van dc Ohjgr-notcn zeer gelijk , 
doch wat bruyner van verwc; welke geopend werden- 
de, ziet men dc Noot zelfs. 
De Alufcaat boomen beminnen een goede aarde , bc- 
ftaandc uyt twee dcelcn grof zand , zonder ccnigc 
zoutighcyd in zich te hebben ; drie deelen Mol of 
Mid van verrotte Boom-bladeren ; een deel twee- 
jarige kleyngewrcevcnc Pacrdcmid, cn een deel een- 
jarige Hoenderdick, genoegzaam door mulkander gc- 
arbcyd : een opene luchtige , warme , vrye , en be- 
quaam ter Zon gelcegcne plaats , voor alle koude cn 
felle -winden wel bevrijd ; niet tc veel Water, altijd in 
de Zon lauw geworden. Konnen niet dc minde Rijp, 
of cenige ongcleegcnthcyd der Lucht verdragen : moe- 
ten derhalven zelfs in de Zomer wel nauw gewagt , cn 
in September bij tijds binnens liuys gebragt zijn , op 
een warme plaats gedeld , waar in men door dege- 
hecle Winter vuurd , gelijk van dc Kaneelboom is ge- 
zegt. Moeten ook voorts op dezelve wijze in alles door 
't geheelc jaar waargenomen en bcfticrd werden. 
KRACHTEN. 
DB Alufcaat noten zijn warm en droog in den Avtrrtm 
tweeden Graad ; wat verdoppende van aart. M-sim/* 
Op allerlcy wijzen gebruykt , verzachten ze *^MÏ* 
dc Leevcr , cn dc Adilt ; wechneemende al de verftopt- 
hcyd der zelve ; verderken en verwarmen de HarJJënen, 
de Aioeder, cn Alaag: drijven uyt aWzWinden y cn het 
Graveel: beletten het Braken, 't Hikken, en de Hert- Seraf. Uk 
klopping: maken een goeden Adem : verjaagen het Co- 
lijh\, t cn dc koude Pis , met Wijn en een weynig Ba- niefetruU 
kelaar ingenomen : vcrfrilfchen het geheelc Ingewand : 
zijn 
Rompen. 
Foei/. 
Verfchef- 
de Sc ha- 
Wat voor 
zij begeo 
Wan mee* 
