Myrtusboom. Gagel. NacelbooMj 
flutArcb. jEschinis is aangetcekend ; tc wcetcn : als de Afa- 
J c ' giflraat en Rechtere» te Athenen na dc gcwoonc wijze 
waren verkoren, en den Eed hadden gedaan, dat ze de 
Wetten zouden onderhouden, wierden ze ' t om haal- 
bij 't Volk aanzicnelijk cn ontzachclijk te maken, met 
blocycndc Myrtus-Kranssen gekroond, cn dus na 
't Raadhuys gevoerd. 
Hier door is naderhand bij dc Burgeren de gewoon- 
te opgekomen, dat iemand, die iets re verzoeken had, 
zich op 't befte vercierdc met Myrte-Takkfn, om 
dus met meer aanzien voor den Raad tc verfchijnen, en 
zijne begeerte voor tc ftcllcn. 
Oökbijde Voortijds waren, cn noch hecden zijn deeze Boo- 
Jodcn. men bij dc Hebrcèrs , of Joden , in een zonderlinge 
waarde. Op hare Fccft-dagcn , en tijden van een al- 
gemecne bb'jdfchap,vcTcicrdenzc hare Deuren enHuy- 
zen met Afyrrus-takèe», en maakten zich vrolijk onder 
üehtm. der zclver fchaduw ; gelijk men zulks vind bij Nühe- 
mias, cn in andere plaatzen der H. Schrift. 
KRACHTEN. 
DE Myrtttsboom is koud in den cerften , en droog 
in den derden Graad: daarenboven fijn vandec- 
Icn , en zeer te zamentrekend van aart. Hy 
verfterkt, 't zij uytwendig, 't zij inwendig gcbruykt, 
cn verteerd alle overvloedige vochtighceden in 's men- 
fchen Ligchaam. 
De bladeren o, 5 ^roo C d, tot ftof ge- 
maakt, en daar mee gcltrcckcn , verdrijven "t Zweet, 
cn geneczen de Zweeringen. In Wijn gezoden, cn bij 
manier van een phaftcr op dc -wonden gclegr, geneczen 
dezelve. Deeze Wijn gedronken, verhinderd het Bra- 
ken, cn BloeJfpouwen; verdrijfd dc Zinkingen, en de 
Takken, of Ambeye n i ftopt de Bloedgang ■ defgclijkszoo 
wel dc witte ah de onnatuurlijke roode Vloed der Vrou- 
wen : verzacht de fmerren der Blaas en Nieren : neemt 
wech dc pijn der gecne die zich door -vallen verzcerd, 
of haar -verrekt hebben. Helpt de Waterzuchtig, ver- 
flerkt de Harfcnen, 't Hert, de Maag, cn rrmkt ook 
vaft dc gebrokfne doch weer in hare plaats gezette Lee- 
den , daar mee gewaffch.cn werdendc. Gcnccft defge- 
hjks dc uytwendige Zeerigheyd ; allerley Sproetelen , 
Pi*k$S*i en onzuyvcrhceden van dc Huyd: vtrwd het 
Hayr zwart , belet dc uytvalling van 't zelve. Voor 
dc Maaltijd gedronken, bewaardzc voor dronkeufchap. 
In dc Ooren gedaan , neemt ze wech de ettcrvlocpm 
der zelve. ■ 
Du Ajih Jlt vcibidudJc DUUcrsn im.iWafi.li ver- 
mengd j is een zeer voortreffelijk hccl-iruddcl voor al- 
lerley -uerbrandheyd. 
Dc Beziën (welke ook gcbruykt werden , om daar 
mcê blauw te verwen ) gegecten , maken een goeden 
Adem: necmen wech de Hertklopping, en verquikken 
'tHert. 'tZap, daar uyt geparft, is goed voor alle bte- 
trn van giftige Dieren. 
Een Zyroop van deeze Bezien gemaakt , is goed 
Voor dcBorfl cn Lange, volgens 't getuygenis van Avi- 
cenna. Verfterkt ook alle inwendige dcelen, en maakt 
dc Catarrhen , of Zinkingen , dik. 
De Oly , uyt deeze Vruchten geparft , is niet al- 
leen zeer verwerkende, maar ook van een lieflijke reuk: 
welke van HESTÉR wierd gebruykt, cn waar doorzc, 
hare fchoonhcyd en bcvallijkhcyd daar bij komende, 
den Koning Ahasuerus zoodanig bewoog, dat hij 
haar voor alle andere Dochtercn verkoos tot zijn Ge- 
malin en Koningin, 
Daarenboven heeft deeze Oly een te zamen-trekken- 
dc, verkoelende, en verfterkende kracht. Isgoed voor 
'tgezwollcnc Tandvleefch , Tandpijn, Wonden, ver- 
fluyhte Leedcn, en veel andere qualen. 
146 
Utien. ffi. 
Bladeren 
cn Vrucfa 
Colurti. lik. 
it. de Be 
X.uft.c.ip. 
KutU. Ui. 
M.e*p.ioo. 
Straf. Je 
temp. 
Simp. cup, 
91. 
t. irfi. 
Tlin. lih. 
a 3 . tap.?. 
Bezien der 
Myrtus 
boomen. 
Oly uyt de 
üeft.cap.ï. 
Curt. IA 
Hor. 11. 
Verfchey^ 
de na rata. 
Wat voot 
aarde zij 
begecren, 
Bloemen, 
cn Viuth- 
tcn. 
II HOOFDSTUK. 
GAGEL. 
Erd met deezen, en (m>j n3 weerens) 
met gecnen anderen naam van de 
Neederlanders genoemd : in 't Latijn 
Myrtus BeUgica, Hollandica, 
Brabantica , Rhus Sylvestris 
DonoN-r.r , of Pseudo-Myrtus : 
in 't Franfcb Pimente, of Piment Royal; en in 
't Italiaanfvh MlRTO Dl Hollandia , of Mirto 
Falso. 
Deeze Hoornen beminnen uyt eygener aart een ge- 
mecne, flegtc, ongeme/tte, vochtige, liever als een 
goede bequamc cn wclgcmefhc grond. Als ze in dee- 
ze werden gezet met een volle Maan van Maert of 
April, moet men , inzonderheyd eerft verplant zijnde, 
haar dikmaal met Water begieten , vermits ze veel 
vochtighcyd mogen verdragen. Brengen ook in de 
laatftgedagtc grond zelden ecnigc Bloemen, veel min 
Vruchten voort: maar wel, en overvloedig genoeg, 
in de gemelde flegtc cn magere vochtige aarde , in 'de 
Afaymaand : en dc V nichten , met Zaad voorzien , 
krijgen in 't begin van Auguftus hare volkomenc rij p- 
heyd ; die dan met een volle Maan moeten afge- 
plukt zijn. 
Zij begeeren ook een opene, vryc, luchtige, op 
gcencrlcy wijze donkere plaats, daarze van dc Zonnc- 
ftralcn niet bcfchecncn zouden konncn worden» Zijn 
hard van aart ; en verliezen noyt ecnioe Bladeren , 
als door ouderdom. Verdragen gcernc Sneeuw, Ha- 
gel, flcrkc Vorjl , en andere ongcletgcntheyd dej 
Winters, 
Zij werden aangewonnen op twee bijzondere wij- 
zen, te wecten : 
Eer]}, door haar Zaad; 't welk met een waffende 
Maan van A/aert of April, op een vochtige plaats, 
niet boven een vinger diep . in d'aarde gelegt moet 
zijn. 
Ten anderen, door hare bij de Wortel uyrgefcho- 
tene jonge Loten; welke dikmaal van zelfs wortel 
vatten; of anders, ten halvcn met een Mes ingefnee- 
den, en met aarde overdekt, ligtelijk wortelen fchic- 
tcn. Daar na werden ze met een Aiaertfche of April* 
fche wallende Maan van dc oude afgefneeden , cn n» 
behoren verplant. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van dit Gewas zijn warm en droog 
in den cerften ; 't Zaad cn de Vruchten warm Ub. 171 
en droog in den derden Graad. eap.ia. 
In Wijn gezoden, zijn ze goed teegens Vergif. In clnfitM 
plaats van Hop in 't Bier gekookt, ontroeren ze dc lii - t -' a P- 
Harfcnen, cn maken dronken. In Moff. , of nieuwe « 
Wijn gedaan , krïjgt'er dezelve een goede geur van. t, fit, 134 
Daar van gedronken , verfterkt de Ma*g ; en onrfteld ' 
het Hoofd niet. Bij dc Klcedcren gelegd, bewaren 
ze dezelve voor Aiottcn en l Vormen. 
III HOOFDSTUK. 
NAGELBOOM. 
■Us \n\Neederlandfch genoemd, werd Verfiher- 
in 't Latijn gehceten Caryophyllus dc mmca 
arbor , in het Hoogdityt/ih Nagel-*'" 
baum .- in het Tranjch Arbre de ea°Si' 
GyRoffles; en in 't Italiaanfch Ga- Vruchten, 
rophano. Is zeer fchoon van gc- 
ftaltc, altijdgroen. Niet alleen zijne Bladeren, maar 
5 ook 
Aanwin- 
ning. 
door Zaad 
door jonge 
Luien. 
\ 
