i47 Beschryving der lage Boomen, en Heesters, II Boek, 14 
Neegen 
Stammet- 
jens uyt 
Hoe't me: 
dezelve 
gegaan is. 
Hoedani 
ecnigc 
Aart dce- 
zer Boo- 
men j 
En hoe 
zorgvul- 
dig 
men tic 
zelve var 
lijd tot 
tijd 
ook de tecdcre Takken , een weynig gedroogd , zijn 
welriekend. De Vrucht zelfs noemen de Indianen 
Calafurj de Inwoondcrs der Molttkhjfche Ey landen 
Chanqi'e; de Neederlanders Nagelen, of Gerof- 
ïel-nagelen ; de Latijnen Caryophylli ; de Hoog- 
duytfche Nagelein : de Franfche Gyroffles , of 
Clouse de Gyroffle. 
Hier van zijn mij Anno i66z. uyt Indien toe-ge- 
zonden, neegen jonge Boomt jem, van de dikte eencr 
vinger ; dan noch een afgefneedene Tak^, die , ver- 
mits hij zeer wel bewaard was, al zijne Bladeren en 
Vruchten had behouden : doch van de gemelde Stam- 
metje»! waren'er niet meer dan vie r goed gcblccven; 
welke, met dc aarde aan hare wortel vaft, voorzichtig 
uytgenomen, en ieder in zijne Pot verplant zijn ge- 
worden, gevuld met een bijzondere aarde ; vermits ze 
in de overgezondene Kas niet konden blijven. 
Twee van dccze vier vergingen binnen de tijd van 
een Maand , en wierden gantfeh zwart. De twee 
andere, van mij gezet in een goede grond ( betraan- 
de uyt twee dcelen grof Zand, rwee deeten goede en 
geen muffe of qualijk-rickende aarde, een deel twee- 
jarige kleyn-gemaaktc Paerdemifr , en een deel een- 
jarige kleyn-gewreevenc Duyvcndrck, wel ondereen 
gemengd) , bleeven niet alleen 'r overige van de Zomer, 
maar ook dc gehecle TVimer door groen; doch de 
cene, zonder nieuwe Loten te maken , onveranderlijk, 
onaangezien hij gantfeh warm was gefield. De andere 
daar teegens op dezelve plaats , maar met de Pot op 
een houtc Stoof gezet, waar in bij dag geduurig vuur 
wierd gedaan , begon door zulk een geftadige warmte 
van onder, en de kracht der Zon van boven, te fchie- 
ten. Vermits hier door dc aaide dikmaal zeer droog 
wierd, begoot ik hem zomrijds van boven met Zoete- 
melk en Reegcn-water, door een gemengd; ook nu 
en dan met een weynig Salpeetcr-watcr ; waar van ik 
de toebereyding voorgcfteld heb in 't LXIII. Hoofd- 
fluk des cerftcn Boek; , onder dc verhandeling van dc 
Guanabanus of Vlesscheboom. Hier door wierd 
hij zoo krachtig gedrceven , dat hij , noch in 't zelve 
jaar, drie vingeren breedte hoog uytliep; waarin veelc 
met mij een groot behagen vonden. 
Dceze Boomtjens vallen zoo teder van aart in dcc- 
ze onze ongeftadige en koude Luchtftreek (vermits ze 
uyt eygener aart een groote, gedurige warmte, en zeer 
veel Water begeeren , doch in dccze Landen alrijd 
droogachtig moeten gehouden zijn), dat men haar 
in 't begin van September niet alleen zeer nauw moet 
wagten voor veel reegen , maar ook voor koele win- 
den en dagen. In dien tijd moet men ze of met Glas 
overdekken , of zoo lang , als die ongelecgcnthcyd 
duurd, binnens huys zetten. 
Daar na ontrent half September , wat vroeger of la- 
ter, na gelecgcnthcyd van de jaarstijd, brengdmenze 
weer binnen, op een luchtige plaats, daarze overdag 
de Zon mogen genieten door de Vcnftcrcn (die men 
ieder avond toe , 's morgens bij goed Weer op doen 
moet) tot op den tienden of twaalfden van Otlober. 
Men (rookt dan ook om den tweeden dag een vuurtje 
in den Oven; daar na ieder dag: maar als't noch kou- 
der werd, dagelijks (op dat immers geen Vorjl daar 
in doordringen mogt) twee, en ook wel driemaal; te 
weeten, 's morgens ontrent ten zes; 's middags on- 
trent ten een , en 's avonds ontrent ten zes of zec- 
ven uren. 
Als de Maand /e£r»iiw« aangekomen, en de fterk- 
fte Vorfi voorbij is, verminderd men weer het vuur, 
na dc maat dat het cerft vermeerderd is geworden, tot 
aan den twintigften van Maert; ter welker tijd men 
gehcelijk daar van aflaat. Echter doet men dan weer 
een weynig vuur inde voorgedagtc Stoof. Men brengd 
2c ook niet weer buyten, voor in 't laatfte van April, 
wel verzcekerd voor koude nagten , koele dagen , en 
fcbrale of harende wmden. Inzonderheyd ook moet 
men ze wagten voor te veel koude of lauw gemaakte 
vochtiglicyd in deezen rijd: vooral in dc Winter , 
wanneer zc willen droog gehouden zijn. Derhalve» 
moet men haar ook , zoo lang de gedsgtc Winter 
duurd , niet meer als twee , of ten hoogftcn drie- 
maal met een weynig van de gemelde 'Soetemelk_ . 
vermengd met Kecgen-water , van boven zoctjens be- 
gieten. 
Buyten gebragt zijnde , zet men dc Pot weer op dc 
Stoof , en men doet'er ieder dag ten minftcn tweemaal 
vuur in, tot in 't begin, of op de helft van Jimins. 
OndcrtufTchen draagd men nauwe zorge voor haar, 
teegens allcrlcy ongclecgcnthecdcn der Lucht. Als 't 
half Auguflus, of een weynig later is , geeft men ze 
weer vuur in dc Stoof, gelijk te voren, tot dat, in 
huys gebragt zijnde, dagelijks in den Oven weer ge- 
ftookt word; op datze, dus gekocftcid, mogen over- 
blijven, 't welk anders zeer bezwaarlijk zou gefchic- 
den. Op dccze nu befchrcevenc wijze is 't mij vier 
jaren lang gelukt: eevenwel wierd het Boomt je daar 
na, door een weynig vcrzuym, weegens mijne ziek- 
te , te veel water gekreegen hebbende , aan dc W or- 
tel verrot, en is dus quijnende allenxkens vergaan. 
Decze fchoone Boom, bleek van verwe, digi van 
Takken, en opwaflcndc tot de hoogte van een goede 
Karjfeboom , heeft de Bladeren veelvuldig bij malkan- 
der zitten : zelden komt'er een alleen aan te voorfchijn. 
Zij ruften op lange Steelt jens , en zijn van ren aan- 
gename donker grotnc verwe , doch onder blcckcr. 
Hebben gcmccnclijk de lengte van ontrent drie vinge- 
ren breed , en de breedte van twee , of war minder : 
doch voor aan fmal of ipits toegaande, gelijk de Myr- 
tus lauri folio, of AlyrtHs met Lauwer-blade- 
ren , welkczc hier in gantfeh gelijk zijn ; dcrhalvcn 
men die met goede recdenen mogt houden voor ecu 
meede-foort van dccze. Eevenwel werd zomtijds ver- 
fchcydenheyd in de Bladeren deezer Nagelboomen 
gezien , na dc gclecgenheyd cn verfcheydenrheyd der 
plaatzen; zoo dat dikmaal de eene langwerpiger voort- 
komen als de andere; ook fmallcr, korter, en bree- 
der aan haren boom fhan: doch de meefte houden 
de nu voorgeftclde geftaltc, gelijk in de bijgevoeg- 
de Figuur genoegzaam vertoond werd. In 't mid- 
den zijnzc voorzien met een regt-doorlopcndc Ader, 
en verfcheydene zichtbare dwars -aderen , tot aan de 
kanten toe uytfehictende. 
Overvloedig grocyenze in de Alolukkjfche Eylan- 
den , vijf in getal, en gclcceen onder den * Eve- 
naar , daar ze veelvoudige Vruchten geevcn. Wer- 
den echter ook in Ceylon , Java , cn meer andere 
Ooft-Indifche Gcwcftcn gevonden; daarze in genoeg- 
zame vcelhcyd watten; maar weynige of geene fruch- 
ten voortbrengen, vermits ze niet alleen groote hitte, 
maar ook veel recgen beminnen: en fchoon dezelve in 
de gemelde Ey landen overvloedig genoegt valt, zoo 
trekken echter deeze Boomcn al de vochtigheyd uyt dc 
aarde na zich, ter plaats daarze fhan; foo dat daar 
ontrent niets groeyen kan, cn weynig groente ge- 
zien werd. 
Zij krijgen Bloemen, die van de Myrtus niet zeer 
ongelijk: men zietze ook op dezelve wijze, van den 
aanvang harer voortkoming af, in of op 't begin harcr 
Vruchten ruften, doch zijn wat groorer, langwerpiger, bo- 
ven breed , wat gekruld, en in verfcheydene hoeken 
verdeeld. Van binnen zijn ze vercierd met veele Fie- 
delen, op de manier der Myrtus; in 't begin wit ; 
doch werden naderhand groen , en dan welriekend. 
Eyndelijk veranderen ze haar meer en meer gelijk als 
in de Nagelen of Vruchten zelfs, vermits ze dan ver- 
minderen , dc Nagelen daar teegens aangroeyen : wer- 
den ook roodachtig , geel of rosachtig , en hebben 
dc naam van Nagelen bekomen, weegens hare ge- 
lijkheyd met de Spijker-nagelen. Want zc zijn lang, 
cn boven als met Hoofdjens voorzien ; tiuTchcnwelkeze 
* timt ZquiBoilLil gemec- 
Dic van da 
Myrtus 
metLau- 
wer-b!a- 
gdijk. 
Eygen- 
Ichxp dee- 
zer Boo- 
men. 
TCloeme*, 
Myrtus 
gelijk. 
