i55 Beschrtving der lage Boomen, en Heesters, II Boek, 15Ó 
VI HOOFDSTUK. 
G R O O T E 
LAUWER BOOM 
met blinkende Bladeren. 
N Lrd dus genoemd in 't Neederlandfih: 
't Latijn Laurus major folio 
. splendente, om dat zijne Bladeren, 
niet alleen in grootte , maar ook in 
1 bcvallijke en zeer fchoone grocn- 
blinkende glanfeh , al dc andere foor- 
ten veile te boven gaan : ook Lauro-cerasus , of 
Cerasus folio Laurino ; dat is , Karsseboom 
wet Bladeren van Laurier, wijl ze in hecte Lan- 
den een Vrucht voortbrengen , de KarjJ'en niet zeer 
ongelijk : in 't Hoogduytfch Lorbeer-kirschen ; en 
in 't Italiaanfch Ciregio laurino. 
Wit voor Dcezc Boomen beminnen een goede, gemecne, zan- 
z^bcmin *^'S C ' en met oude twec-jarige Paerdcmift tamclijk-wcl 
nen. voorziene grond: ecnopenc, warme, vrye , luchtige 
en bequaam ter Zon gclccgcne plaats; ook veel Water. 
Gceven in dcezc onze Gcwcflen zelden , ten ware bij 
Bloemen, een zeer warme goede Zomer , een witte Bloem; maar 
Vruchten, noch min, ja wel noyt, ecnige Vrucht. Echter heeft 
ecne der zelve in *t jaar 1669. binnen de Stad Afechc- 
len in Braband rijpe V nichten voortgehragt. 
Airr. Niet alleen zijn ze, wecgens hare fchoonhevd , van 
een vermakelijke aanfehouwing , maar ook hard van 
aart; zoo dat ze zonder ecnig ongemak Sormwinden^ 
Sneeuw , Rijp , fterke Vorfi , en meer andere ongc- 
lecger.tlieeden des gantfehen Winters, geduldig kon- 
nen verdragen. 
Aanwin- Zij werden ook door hare bij de Wortel uytgc- 
■' n B- fchotcne jonge Loten aangewonnen; welke mct'cr tijd 
van zelfs Wortel vatten ; doch veel eerder en bequa- 
mcr, als men dezelve met een Mes ten halvcn infhijd, 
gelijk de Anjelieren, en dan, op dat het te fpocdi- 
ger mogt gaan , met aarde aanvuld of bedekt. Als ze 
nu Wortelen hebben gefchoten , moet men haar, in 
het tweede jaar hier na, met een wallende Maan van 
April van de oude afneemen , cn verplanten. 
KRACHTEN. 
Krachten 
noch niet 
bekend. 
Wat voor 
willen. 
DB bracht v.in rlïr h(>7ir-m-u7 aardig <7™j.a< rijn 
tot noch toe van niemand aangemerkt, immers 
niet bekend gemaakt, of befchrecven. 
VII HOOFDSTUK. 
K L E Y N E 
LAUWERBOOM. 
riet minder als de voorgaande , wce- 
gens zijne aangename gedurig-blij ven- 
de groente, van een vermakelijke aan- 
fehouwing. Werd in *t Neederlandfch 
met gcenen anderen naam als dcczen 
genoemd: in het Latijn Laureola , 
of ChamjEDaphne : in het Hoogduytfch Zeilant , 
ot Kellershals met groene Bloemen : in 't Franfch 
Laureole; en in het Italiaanfch Laureola Mac- 
GIORE. 
Dcezc Boomen beminnen een gemcene , zandige ; 
en ook een klcyigc , met oude Koeye-of Pacrdemift 
wel voorziene grond: zoo wel een donkere, fchaduw- 
achtige, als een opene, vrye en luchtige plaats; ook 
veel Kecgen. Gceven zeer vroeg in 't Voorjaar onder 
de Bladeren rondom dc Steel neer w aarts-hangende 
groene Bloemen, langwerpig, beftaandc liyt vier B!a- Bloemen, 
deren , cn van binnen hol. In dc Maand van Juliui 
komen daar uyt voort volkomen rijpe Vruchten, cerft Vruchten, 
groen ; maar daar na Pek-zwart : met ccn Zaad van 
donkcr-grocne vcrwe, van gedaante bijna als 't Hcnnip- 
*.W,doch veel grooter. Etveuwcl is dc fttbftantievan 
binnen gantfeh wit. 
Zeer hard van aart zijn dccze Boomen ; konnen Aanwia- 
Sneeuw , Rijp, flerke Vorft, cn al de ongclecgent- nin fi 
heeden des gantfehen jaars geduldig uytlhan. Wer- 
den aangewonnen op twee bijzondere wijzen; te wtc- 
ten : 
Eerfi , door haar Zaad, 't welk in de Maand Sep- door^ud. 
tembcr, Afaert, of zomtijds ook met goed Weer in 
Februarius , onder ccn waffende Maan, op ccn (cha- 
duwachtige plaats, niet boven dc diepte van twccStroo- 
breed gezayd moet worden. Zelden komt het eerder 
op, als na verloop van twee volle jaren. 
Ten anderen , door hare bij de Wortel of boven Door jon- 
de aarde uytgefchotene jonge Loten; welke men met K cLotCD * 
een volle Maan van Alaert of April ten halvcn in- 
fnijd. Als zc dan Wortel hebben gevat ; het welk 
zeer ligtelijk gefchied , moet menzc met een waffende 
Maan van Alaert alfnijden, cn verplanten. 
Dit bezien s- waardig Boom-geivai heeft uyt cygencr Wonder- 
aart dcezc cygenfehap , gelijk ik dikmaal met opmer- 'ijkeey- 
king heb ondervonden , dat het , wanneer 't in de ^jJSL 
Winter 's nacht* w'ufö , «JtijJ tljnc BLUcren in mal- ,j crra <!cc- 
kandfr t.ckt ; cn hoe digter of nader aan zijne èi*m zcsBoomi. 
gefloten , hoe feller k^ttdc : waar uyt men dan niet al- 
leen 's morgens, maar ook over dag zcckerlijk kan wec- 
tcn, hoe hard het de voorlccdcne nagt heeft gevroren y 
of noch vrïefd ■ want na dat de koude min of meer , 
klcynder of grootcr is , daar na ziet men dccze Blade- 
ren of uytgefpannen, of tot aan zijne fhiiykneerwaam 
hangende ingekrompen. 
KRACHTEN. 
.E Bladeren van deeze kleync Laurierboom zijn Bladeren: 
warm en droog in den derden Graad. 
Dezelve in Wijn gezoden, cn daar van ge- ni^ciii: 
dronken, drijft door dc floclgang uyt alle /lijmerige 4. caf. 14S. 
en taye vochtigheeden. Decze Wijn warm, een doek 
daar in nat gemaakt, en dus opgclegt, werd zeer goed 
geoordeeld tcegens 't Flerecijn. Met eeven dezelve 't 
aangedicht of andere dcelen des Ligchaams gcwalTchen 
m^kr ern 7nyvrr vel ; n»"mil JU «iWJ.jm, fprnrtelett, 
cn onreynigheyd van 't zelve wech. 
De Bladeren, dcfgclijks de Vruchten, inwendig ge- BoJen. US.' 
bruykt , doen geweldig braken; ontftcllcn Alaag en la-w^JN 
Harjfenen ; verhitten 'r. Ligchaam , en onijlccken de 
Keel, niet zonder gevaar. Houdc derhalvcn , weegem 
hare fcharpheyd , voor ondienftig , de zelve , het zij 
op dc ecne of dc andere wijze, in 't Ligchaam te la- 
ten komen. 
VIII HOOFDSTUK. 
LYCIUM. 
uyt I T A L I E N. 
En fehoon en aardig Boom~geivat. Nam*»-' 
Werd, mijns weetens, in het Nee- 
derlandfch met gcenen anderen als 
dcczen naam genoemd, in het Latijn 
ook Lycium ; en ïn het Italiaanfch 
Licio dTtalia. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Tiveeder.' 
nvee bijzondere foorten, te wceren : Lycium Ita- 1 " oor " 
* * r t , lcn - 
LICUM MATTHIOLI , Ot LYCIUM UYT ÏTALIEN 
van Matthiolus; en Lyciuih spinosum folio 
suxi; 
