i73 Berg-hoözen. Verw-loof. Lombaardsche Linzen» 174 
fa*/. 
flnnt. Hifi. 
dc Maan vm April, in Potten, en men moet haar een 
wcynig bevrijden voor de Zonneftralen. 
KRACHTEN. 
It GeiuM werd alleen gebruykt , om daar mee 
z,wart te verwen^ volgens 't berigt van Caro- 
lvs Clusius. 
D 
Tweedcr- 
Icy foor- 
met ronde 
Bladeren. 
A in win- 
ning. 
Uig 
Verw- 
loof, met 
langwer- 
pige Bla- 
deren. 
Waarn ee- 
nling. 
XVII HOOFDSTUK. 
VER W L O O F. 
Ic riict onaangenaam Heeftcrachtig Ge- 
' ^ was ' iee ^ ' n '* Neederlandfch niet al- 
leen dcezen naam, maar ook dien van 
Fl'STET-hout bekomen: in 't La- 
tijn COTINl'S , en CoccyqRia , 
of Coggygria Plinii : in het 
Hoogduytfch Farblaub : in het 
Franfch'-Boix Fustet ; en in 't Italiaanfch Coti- 
NU, of ScOTANO. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
twee verfcheydenc foortcn ; te weeten : Cotinus fo- 
lio ROTUNDO MAJOR , of GROOT VëRW-LOOF 
met ronde Bladerfn ; ook genoemd Coti- 
nus CoRiariorum, vermits deeze Bladeren wcy- 
nig, maar 't Hout, inzonderheyd als het vanbinnen 
goed is , zeer veel werd gebruykt , zoo wel van de 
Leertouwers, om 't Leer daar meé geel temaken, als 
van dc Lakcn-vcrwsvi , ten 7p]vcn eyndc: en dan Co- 
TINUS MINOR FOLIO OELONGO , of Kt.c-.-ii Wn w- 
LOOF MET EEN WEYNIG LANGWERPIGE BLADE- 
REN. Dcczc bcyde zijn niet van dezelve aart. 
Het Cotinus major folio rotundo * of 
groot Verw-loof met ronde Bladeren bemind een ge- 
meene, goede, zandige aarde , door-mengd meteen 
weynig twee-jarige Pacrdcmift: een opene, luchtige, 
vrye, warme, wel ter Zon gelecgene plaats , befchut 
voor alle O ofte- en Noordc-wmden ; ook veel Water. 
Geeft niet alleen ïcder Voorjaar in de Afaymaand Bloe- 
men, maar ook volkomen rijp Zaad. Is hard van 
Natuur, zoo dat dit Gewas , wanneer 't de dikte van 
een vinger heeft gekrecgen , warm buyten gezet zijn- 
de, op zulk een plaats als befchrevcn is, ftcrkeVorft, 
cn alle ongelccgentheeden der winter kan uytftaan. 
Werd alleen door zijn Zaad aangewonnen , 't welk 
meteen volle Maan van Oclober of November ïn een 
Pot holletjes en niet diep werd gezayd : dan komt het 
devolgcndeZö7«frop;\vant gemeenelijk blijft het lang 
in dc aarde leggen. De jonge Boomt jens , uyt dit Zaad 
opgefchoten, moet men ten minften twee jaren in ha- 
re Pot laten blijven , zonder haar te verroeren ; daar 
na opnecmen, en ieder, ter genoemder tijd en Maan, 
afzonderlijk in een Pot verplanten : ook , gedurende dc 
winter Mantra huys in bewaring (lellen, en met matig 
Reegen-water onderhouden , tot dat ze dc voorgedag- 
te dikte hebben bekomen ; eer men haar aan de winter~ 
koude en fterke verft buytens huys mag vertrouwen. 
Het. Cotinus minor rouo oblongo , of lage 
Verw-loof met langwerpiger Bladeren , is tecderder van 
aart. Bemind dezelve grond , en ook een warme , 
wel gelecgene plaats, maar niet zoo veel water. Geeft 
meede in"'t Voorjaar een klcyne gerroftre, uyt den gee- 
len groenachtige Bloem, maar noyt in deeze Landen eenïg 
Zaad, noch ook bij hare Wortel , of boven de aarde, 
uytfehietende jonge Loten. Kan geenzins verdragen 
eenigc koude Herfft-reegcnen , Storm-winden , of felle 
Vorfi: moet daarom noodwendig in een Pot, of hou- 
te Bak, na gelccgentheyd harer grootte, gezet zijnde, 
met een wanende Maan van April , 's winters in een 
goede luchtige plaats binnens huys bewaard , met ma- 
tig Kccgen-water , lauw gemaakt , van boven bego- 
ten,' en niet voor in April, met een donkere, reegen- 
achtigc lucht , weer buyten gebragt ; ook voor 
Sneetew en Hagel-bnyen een wcynig verzorgd wer- 
den. 
Kan ook in onze Landen door geen ander middel , Aanwïij 
dan alleen door het uyt warmer Landen herwaarts nm £- 
over-gczondcn Zaad , op de gemelde tijd en Maan in 
een Pot gedaan, twee ftroo-brcedte diep , aangewon- 
nen werden. 
KRACHTEN. 
Dit Heeft er achtig Gewas is te zamen-trekkende , T)sfon.l™. 
verkoelende, verdrogende van aart, cn fijn van 1 ^ it ^ n ' 9 ' 
dceicn. Dc Bladeren m Wijn gekookt , en ^. 4 . Tam , 
daar meé gegorgeld , of gewaffchen , geneeft de ont- i.c-jf.49- 
flceking der Amandelen, Tong, Huyg, z,cerighcyd aan 
de Adond , en heimelijke Leeden. Over de Waaflem 
gczeeten, flopt de overvloedige Afaandftonden. 
't Poeder der gedroogde Bladeren , met Wijn ge- Vlin.iiè. 
dronken, ftild de Buykr ™ Roode-loap. 2m8t 
\Hout , dcfgelijks de Paft , zoo wel van de Stam va J ^ ' 
als Wortel , werd van de Leertouwers gebruykt , om c«twr. 
daar mee 't Leer een getle , ook een rosachtige verwe c*J-<JP m : 
te geeven. 
Diofc. 
XVIII HOOFDSTUK. 
LOMBAARDSCHE 
LINZEN. 
Iet alleen dus , maar ook, weegens dc Verfchc-M 
gclijkhcyd der Bladeren , wilde Se- dc namen. 
NE , werd deeze aardige Plant in hec 
Neederlandfch genoemd. In 't Latijn 
Colutea : in 't Hoogduytfch Wel. 
sche Linzen, of ook Welsche 
Senebaum: in het Franfch Iïaguenaudier ; cn 
in 't Italiaan >fch Colutea. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Driedcr- 
drie onderfcheydene foortcn , namentlijk : I. CoLu-Tey foor* 
TEA VES1CARIA VULGAR1S, of G t M F.ENE Lo.M- ten * 
baardsche ( Lombar difche) Linzen met elAas- 
jen's , waar in zich het Zaad onthoud : heeft géelc 
Bloemen. II. Colutea vesfcaRia /Ethiopica 
FLORE PHCCN 1CF.O - of LomB A ARD SCHE LlNZENJ 
uyt MooreN-land , met een zeer fchoone hoog- 
roode Bloemi en III. Colutea ScoRPioiDt-S , of 
Lom baardsche Linzen met Zaad, niet ongelijk 
de Staart van een Scorpioen ; in welke zommige 
ecnig onderfcheyd flcllcn, tewccten, ma tor en mi- Zommige 
Nor , of grootf.r en kleynfr ; ook niet al zonder Unieer 
reeden: Wanr deeze, jong zijnde, veranderen dik- 
maal , zoo dat de ecne zomtijds grooter als de andere 
werd gezien: doch wat ouder geworden , kan men 'er 
weynig of geen verfchil tuflehen bemerken. Derhal- 
ven dan ook , mijns oordeels , deeze verandering van 
Naam wel mag nagelaten werden. Dc ondervinding 
geeft hier van genoegzame kennis. Al deeze foortcn 
zijn' van ccncrlcy Bottwing twWaarneeming. 
Zij beminnen een goede, zandige, wcl-gemcfltc WatTooi 
grond, en veel water: een opene, luchtige, vryc, be- ™ baniih 
quaam ter Zon gelecgene plaats. Brengen niet alleen u - n- 
ieder Zomer (van 't begin der Alaymaand tot in Julties) 
veelvoudige, fchoone, langdurige Bloemen, maar ook 
volkomen-rijp Zaad voort. Buyten ftaande, verdra- 
gen ze fterke Winden, Ha^el , Sneeuw, felle Vorft , cn Hardhcyd,' 
alle andere ongelccgentheeden der Winter : echter vrieft 
de Colutea Scoüpioides , van naturen niet zoo 
dik cn fterk groevende als dc andere foorten, zomtijds 
wel tot aan dc'grond dood, of komt ten minften vee- 
Ie 
