Mc: eenï- 
iSj BeSCHRYVING DER LAGE BoOMEN, EN HEESTERS, II BoEK, 184 
cn 'm\ Italiaan fch NeRIO, of ook 
;eworden Twee 
Dhf.r.L 
m. .j8. 
Ctfrr. 
Symph. Hb. 
U, 3. 
Daden. Hè. 
lS.cn]>. 19. 
JLafei W. 
Simp.McJ. 
6. 
Lu fit m. 
JEgin. lib. 
7-foL 371 
Camp. 
MtJ. 
genera. 
Als Perseus , Koning der Afacedoniers , met de 
Romeynen Oorlog voerde » cn zich overwonnen be- 
vond, rond hij Gezanten na Rome», die, met O lij f- 
tak&nt voorzien , voor den Raad neervielen , niet al- 
leen om l'rctde , maai; ook onderdaniglij k om ontfar- 
ming biddende. 
Niet alleen waren de Talken deezcr Boomen een 
Tccken van Vrtede\ en van Genade-Boeking, maar ook 
Van Overwinning. 
Daarenboven, al degeene, welke met Olijf-takken 
in *t openbaar verJchccncn f waren bevrijd voor allcr- 
ley geweld ; cn niemand derfde haar op cenigerley wij* 
zcmoeyclijk vallen» 
KRACHTEN. 
DE Bladeren deczer Boomen zijn kond , droog cn 
te zamen-trek kende van aart. Gebrand , cn 
dan de Afch daar van afgewafTch.cn , werden zc 
gebruykt voor de Gcbrcckcn der O ogen , in plaats van 
Spodium. Het daar uyt geparffte Zap is goed voor al- 
le Zwecringen ; de roodheyd , onrftceking, en 't tra- 
nen der Oogen ; Apofiematien, Ptiyflen, cn verhitting 
van de Mond. Bcdwingd het wild Vuur; doed't af- 
gefchaafdc Pil weer groe) cn ; frild de Bloedgang, der 
Prauwen Vloeden, de Buyk-loop ,cn de Roode-loop; zoo 
wel uytwtndig als inwendig gebruykt. 
De Vruchten j of 'Olijven , in Peekei gelegt , gelijk 
menzcin d'eze Landen knjgd, werden gehouden voor 
koud, droog, cn te za men -trek kende. Maar de vol- 
komtn-njpc , genoemd Drupas , zijn matig warm en 
vochr. Gcgecten, gceven ze weynig vocdzcl ; bezwa- 
ren de IVhag; vcroo.zaken Hoofdpijn ; beletten de 
Slaap ; zijn quaad voor de Longc , en ontflccken het 
Bloed. Doth^ic Geel zijn, verfterken dcA/aag een 
weynig , verwekken eetens-lufi , inzonderheyd voor 
de maaltijd genuttigd , en maken een open Ligchaam. 
De geheel rijpe, zwarte en vette , ontitellcn dc Maigj 
veroorzaken qualijkhcvd , en zijn fchadelijk voor het 
Gezicht. 
De vettigheyd, oCOly, uyt deeze rijpe Vruchten ge- 
parft, is matig warm cn vocht; zoo datzc, gedaan bij 
warme dingen, verwarmd; bij koude, verkoeld. Zij 
verjaagd alle fmerten, met Spaanfche Wijn gedronken; 
is goed voor 't Cahjl^; verdrijfd de kouUe Pis, en het 
Graveel ; verfterkt de Leeden ; verzacht alle hardig- 
heid; helpt de verkrompen* Leeden ; maakt een week 
Lijf, cn ook 't zelve tot alle werk bequaam. Werd 
daarenboven veeltijds in Spijzen gedaan, en tot mec- 
nigte van andere dingen gebruykt. 
De Oly van groene , of onrijpe Olijven , Ompha- 
cium genoemd , verkoeld wat meer ; drijft dc Wor- 
men uyt ; is gord tccgens Vergif ; maakt dc Tanden 
vaft ; cn , om dc Oogen geftrceken , een klaar Ge- 
zwicht. 
De Oly van wilde Olijven werd van zommige voor 
dc befte gehouden. Vaagd af, cn flopt daar na. Ver- 
mag voorts alles wat hier boven van dc andere ge- 
zegt is. 
XXII HOOFDSTUK. 
OLEANDERBOOM. 
?It fchoon , aardig , en met een altijd- 
j durende aangename groenheyd vercicr- 
w'< : de Boom-gewas, werd in het Needer- 
~' Lindfch met deezen, en mijns weetens, 
met gecnen anderen naam genoemd. 
In het Latijn Olfander , Nerion, 
Rhododf.ndrum, of Laurus Rosea : in 't Hoog- 
duytfch Oleander , of Olander-baum : in het 
Franfch Rosage 
Oleandrd. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend j 
twee onderfcheydene foortcn; namcntlijk : 
Oleander Flore rubro, of Oleanderboom omier- 
MET EEN BLEEK-ROODE BlOLM ; en OLEANDER khcydci 
Flohe aldo, of Olea 
IDERIiOOM MET EE'J 
ver-witte Bloem, Beyde zijnze van dezelve Ouee- 
k*ng en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemeene, goede grond , rrict een wat voor 
weynig grof zand, daar gantfeh geen zoutigheyd bij een aarde 
is , twee-jarige Pacrdemift , cn een-jarige Koeycmift zi -" bc S cc - 
door-mengd : een warme , opene , vrye , luentige , C ' 
wel ter Zon geleegenc plaats , en tamelijk veel water , 
weegens de veclhcyd harer Wortelen. Bloeyen ieder Zo- 
mer ,jn dcMaand Junius, 'twclk van een zeer verma- 
kelijke aanfehouwing is. Geevcn ook , doch niet als 
met grootc warmte, lange cn (malle Zaad-peultjens ; 
cchterdaar in geen volkomen Z^^. Konncn geen lang- 
durige koude of frerkc verft verdragen. Moeten der- 
halven ("met een waffende Maan vans/pril, in Potten Waarnee- 
gezet zijnde) ontrent half Oilober, of wat eerder, na min S- 
dat dejaars-tijd zich bequaam of onbequaam vertoond, 
binnens huys worden gebragt , op een luchtige plaats, 
waarin niet, als gedurende een felle Vorfr , door een 
vferen Oven werd gevuurd. In dc gehcele Winter-tijd 
moet men ze alleen matig met Reegen-watcr onder- 
houden ; vermits dc bovenfte Wortelen der oude , en der 
nicuwlijks ingefnecdenc jonge Loten , ligtehjk door te 
veel water, maar niet door natuurlijke droogte, ver- 
derven. Niet voor het begin van April, of een wey- 
nig later, mnet men ze, met een rrrgcuig Weer, weer 
buyicn in de Zonncfrralen ftcllcn. 
In deeze Landen konncn ze niet aangeii'onne» wer- Aanwin- 
den door Zaad, (ten zij het uyt warme Landen her- nin S in 
waarts werde gebragt) maar alleen door hare jonge bij u^den. 
de Wortel uytgclopene Loten. Welke men met een 
volle Maan van Aphl ten halven , op de wijze der 
gelieren , infnijd , en met aarde aanvuld : dan krijgen 
zc haaftig Wortelen. Echter mogen ze niet van de oude 
afgenomen werden , voor datzc twee of drie jaren in- 
gcfnccdcn geweefr , en de Wortelen ondertufTchcn 
meerder fterkte bekomen hebben , om haar te mogen 
reppen ; 't welk niet mag gefchieden, voor datze ten 
minften twee jaren oud zijn. De verplanting moet men 
verrigten met een waffende Maan van April , in Pot- 
ten. Wel drie wceken , of langer, moeten ze voor- 
zichtig bewaard werden voor dc Zonneftralen. 
KRACHTEN, 
D; 
Gewas is droog in den tweeden , en heet in AvUmm'. 
Icn derden Graad , volgens 't berigt van Avi- 
cenna. De Bloemen en Bladeren , of *t Zap ^tmt'ua 
daar uyt geparft, zijn zeer goed van buytcn op de Ge- 8. ' ' 
zwellen gclcgt , om te doen fcheyden en te verteeren. 
Maar van binnen gebruykt , zijnze gantfeh doodelijkj 
niet alleen de Alenfchen , maar ook alle vier-vocti°e 
Dieren. Ja, het Water, daarze in gcleegen hebben , 
van Schapen en ander Vee gedronken, brc-ngd dezelve 
om 't lecvcn. 
Echter fchrijft Dioscorides, dat 't gedagte Zap, ^ufior.t. 
of dc Bladeren , met Wijn ingenomen , 't vergif der 4 " ™t' 8ï ' 
Slangen verdrijft. Ondertuffchen zou ik niemand wil- 
len raden, de proef hier van te ncemen : want 't Zap 
Act Bladeren en Bloemen is zoo gantfeh quaadaardig , 
dit men in Spaanje en andere Landen de fpitzen der Cumtr.lib. 
Pijlen daar in fteekt , om de Wonden , daar meé ge- 4- «f- 80, 
gceven, ongeneesbaar te maken } volgens 't getuyge- 
nis van Camerarius. 
Voorts heeft ons de emrertheyd geleerd, indien ie- P?L dC j 
mand in hcercZo*«r?\f, wanneer 't Z,y> krachtiger als in vin -tZrt 
minder heete is , een Mes of ander Geweer daar in ^ lïWe- 
legt, 't zij dat het uyt de Bladeren of uyt de 
Siruyks» rcn en 
