Beschryving der lage Boomen, en Heesters, II Boek, ■ i$>i 
KRACHTEN. 
D 
Artzenyen 
zij bsmin' 
ncn. 
Hoe ze 
Aanwin- 
ning al- 
Hoogte. 
Baft. 
Bladeren. 
191 
een Maand of langer voor fterke Zonnc-fchijn wach- 
ten ; want dus doende, zullen ze dies te bccter be- 
klijven. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren, Bloemen, 't Zaad, en dc Baft Act 
Wortelen van deeze Boom-Malve zijn verzach- 
tende en afvaqendc van aart. In Wijn gezo- 
den, zijn ze goed voor Bnyk^ cn Lenden-pij». Ver- 
zachten ook de fmerten van Podagra , van de Mie- 
ren, Blaes, Borft , en verdrijven den Hoeft, met Zuy- 
ker gedronken: fcheyden alle koude Gezwellen en ma- 
ken ze rijp. Geneczcn dc Takken aan 't Fondament, cn 
verdrijven de koude Pis. 
I XXVIII HOOFDSTUK. 
B O O MM A L V E 
van P R O V E N C E. 
iUs in 't Neederlandfch genoemd : in 
het Latijn Althéa arborea mon- 
TiS olei^ G^llo Provincie : in 't 
Italiaanfcb Althéa alrf.ro di mon- 
Dccze Gcwdjfe n zijn , wec- 
gens hare tecderheyd, veel vcrfchillen- 
de van dc voorigc. 
Zij beminnen een gemcene , goede , zandige aar- 
de , met een weynig twee-jarige Paerdemift en 't Mol 
van verrotte Boombladeren doormengd; een opene, 
vrye, warme, luchtige, wel ter Zon gclcegcne plaats, 
en niet vee! Water. Geevcn ieder Zomr-r , in 't laatfte 
van Jttnms en het bc£jin van Julius, niet alleen Bloe- 
men , maar ook volkomen rijp Zaad. 
Zijn, gelijk alreeds gezegt is, teedcr van aart. Kon- 
nen geen koude Herfjf -reegenen , Sneeuw-, Rijp, Storm- 
winden , of ecnige Forft verdragen. Moeten dcrhal- 
vcn, met een volle Maan van Aiaert of April geplant 
zijnde in een Pot, ofHoutcBak, na gclecgentheyd 
harcr grootte , in 't begin van Oflober, of, indien 't 
een bcquame jaantijd is , een weynig later , bïn- 
nens huys werden gebragi ; niet verdrukt traande , maar 
daarze de Lucht en Zon , zoo lang de koude van 
buyten zulks niet verbied , konnen genieten. Ge- 
durende de TFintertijd moet men haar van onder voor- 
zien met een weynig iauw-gemaakt Reegen-water; en 
haar niet weer puytcn {tellen voor in het begin of 
ten halven van April, met een zoete Lucht cn aan- 
gename recgen. 
In deeze Geweftcn kan men haar door geen ander 
middel aamvinnen, als alleen door haar Zaad; 't welk 
met een volle Maan van April hol en niet diep in een 
Pot gezayd moet worden. Deeze jonge Roomtjcnt 
mag men in 't tweede of derde jaar verplanten , of 
ook laten flaan ; maar dezelve, gelijk ook de oude, 
in dc Winter wel bewaren voor tochten < 
der winden , defgelijks haar voorzichtig wagren voor 
een langdurige, en dcezcGewalfen onnatuurlijke, warm- 
te des vuurs. 
Dcczc Boom-A falve van Provencfvtad. in onze Ge- 
weftcn op tot drie voeten hoogte. Is bekleed met 
een wit-grauwc Baf}, De Bladeren hangen aan lange 
mygc Stee/en : zijn een klcyne vinger , wat meer of 
min , lang; twee vingeren breed ; voor niet fpits, maar 
ftomp toegaande ; van vorm vijf-hoekig, van verwc 
aangenaam groen ; doch onder blecker , cn doorlopen 
met ecnige wcynigc Aderen. Noch jong zijnde, zier 
men haar omvangen van een gehcele wit -grauwe 
niygheyd. 
E Bladeren , Bloemen en 't Zaad deezcr Af.tl- 
hebben dezelve kracht en werking , als van 
die der voorgaande verhaald is. Mogen onk 
onbefchroomd tot dezelve Gcbrecken werden ge- 
bruykt. 
gelijk. 
Twecdcr- 
Wat voor 
zï) bemin 
XXIX HOOFDSTUK. 
MALVE van CHINA. 
|S een raar, ongemeen , en fchoon hec- Verfcriej-. 
Herig Boomgewas, werd dus in het Je namen 
Neederlandjch genoemd: in 't Latijn 
Malva Chinensis rosfa arbo- 
iescens ; en van zommige Rosa 
Chinensis, of Chinfesche Roos; 
doch, mijns oordeels, qualijk , vermits ze in al hare 
deelen niets heeft, 't welk met dezelve over-ccn komt, 
dan alleen de blootc gedaante en blccke verwc der 
Bloem , zonder eenige reuk : in 't Italtaanfcb Malvb 
ARBOREA Dl ChINA, of RoSA Dl CHINA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend gewordt 
twee bijzondere foortcn ; namentlijk , Malva Ch 
NEN5IS ROSEA ARBORESCENS FLORE PLENO, of MaL- 
VE VAN China met een dubbelde Bloem , en Mal- 
va Chinensis Rosea arrorescens flore sim- 
pi.ici , of Malve van China met een enkele 
Bloem. Beyde zijn ze van ceven dezelve Bouwing cn 
Waarneeming. 
Zij hemi.men zeer een zandige , luchtige grond , 
meteen weynig Veen-aarde, twee-jarige Paerdemift, 
cn een-jarige Hoenderdrck genoegzaam doormengd ; 
een opene , warme , vrye , wel ter Zon geleegene 
plaats, bevrijd voor koude Oofte- en Noorde-ivmden; 
ook matigin deZonlauw-gcmaaktReegen-water. Gee- 
vcn in onze Landen weynig , of bijna gcenc Bloemen; Bloemen, 
welke uyt het bovenftcHcrt van bsre Takken opwaarts 
fchieten; ten zij dan bij hcete en drooge Zomers , laat 
in den Herfft. Zelden gaan ze open voor 't laatfte van 
Oïlober , blijven ook niet boven de drie dagen goed. 
Zijn zeer fchoon, vercierd met een aangename bleeke 
lijt-vcrwc. Zommige knoppen konnen zich , wecgens 
de koude, niet eens open doen , maar vergaan bij naar 
zeiven, cn vallen cyndclijk ter aarden. 
Dc teederheyd van haren aart veroorzaakt , dat zc Tceder- 
gantfchclijk niet verdragen konnen ecnige miftige Lucht, te y d - 
Sneeuw, veelvoudige Hcrfft-reegenen , Rijp , ^Forft, of 
andere ongdeegenthecden der Winter. Moeten der- 
halven , in April met een wafleode Maan in een Pot 
gezet zijnde , in 't laatfte van September of bcein van 
Oclober ( na gclecgentheyd van de bequaamheyd of 
onbequaamheyd der jaarstijd ) binnens huys werden 
gebragt, op een goede behoorlijke plaats, waar in van 
den aanvang der Maand November tot op den agtften 
of tienden Aïaert door een yzeren Oven werd ge- 
vuurd: doch hier in niet gefield zijn, voor dat het 
fterk begind te vriez.cn. Als ook de Forft weer voor- Hoe men 
bij is , moet men haar van daar brengen , vermits ze haar waar 
dc voor haar onnatuurlijke warmte des vuurs zeer 01:. necmen, 
gcerne verdragen. Zoo lang de koude Winter duurd, 
moet men haar met weynig lauw-gemaakt Recgen-wa- 
tcr van boven begieten ; en niet weer buyten Aftellen , 
om de Zonncftralen te genieten, voor half April, een 
weynig eerder of later, met een lieflijke Lucht, en aan- 
gename zachte Recgen. Men moet haar ook wel dek- 
ken voor Sneeuw- of Hagelachtiqe nattigheyd , koude 
nagten, en hayrige of fchrale winden. 
Inzondcrheyd moet men haar wagren voor dcn-cnviu 
ker-mifttge , of fcluelijk opkomende necvcli?e Ltichi , mcn 
zoo wel in 'l Voorjaar en dc Nerffëtijd buyten , als lcyli"^r 
met. 
