199 Beschryving der lach Boomen, en Heesters, II Boek, 
100 
Ui. dê 
Ojanb. 
K.u.Corp. 
McJ. cap- 
uit. 
Zumgerus 
Dieft HÈ. 
1. «ƒ.131 
Am. Lafit. 
Ui.i. m 
E.ofc. 
Mefuis Ub 
Simp. cap. 
Trag.lih.\ 
cap. 10. 
Manh.iib. 
!.«ƒ-! 13. 
tafil lib. 
mcling, cn als dood ter aarden neerviel. Zulk een aart 
had ook zeefcere dienftknegt , van wicn Servius , een 
Rooir.fc'a Geneesheer , gewag maakt in zijn Boek^ van 
de RtUKEN. 
Van Heneagea . een Adelijke Dame , geweeft eene 
der vertrouwdftc Kamer- Vrouwen der Koningin Eli- 
sabeth van Engeland, verhaald de Heer Kenelmus 
Dicrv, dat men haar, terwijlze in flaap lag, eens 
een Roos op dc Wang had gelegd ; waar door ter- 
ftond puyftcn op dezelve quamen. Zulk een groote 
natuurlijke afkeer en tecgenftrijdigheyd was tulTchen 
baar en dc Roos. 
Ik heb hier binnen Groeningen een Nigt, die ook de 
reuk der Rozen niet kan dulden; zoo haaftze dezelve 
, komt te rieken , moetze terftond niezen. Henr%k, 
Kardinaal van Cordua , viel in onmagt , als hij de 
geur van een Roos vernam, 't Zelve is meermaal over- 
komen Franciscus Venerius , Hertog van Pene- 
//e: waarom hij ook, als hij op een Fccft-dag de Gods- 
dienst zou bijwonen , al dc daar gebrjgtc varfïche Ro- 
zen deed wechncemen. 
Wederom verhaald Cromerus in zijne Bcfchrij- 
ving der Poolfcbc gefchicdeniiTen, dat Laurentius, 
Eillchop van Wrahflauw , door de reuk van een Roos 
't leeven heeft verloren. 
Eeven 't zelve leeftmen , bij Henningius , gebeurd 
te zijn een jonge dochter, welke Graaf Nicolaus de 
tweede van Salm had gewonnen bij Ehsaueth , 
Baronnes van Roggcndorf in Hongarie». 
KRACHTEN. 
ALIe Rox.cn zijn koud in den eerften Graad, en 
te zamen-trekkende van aart. Varfrii lijnde , 
Purgeeren ze , maar oud , verftoppen ze. 
Twee oneen van 't Zap der gcmccnc Lijf-verwige , 
of Aiufcus-rozen, of anders vier oneen van 't Water, 
daar dc Bladeren in gezoden zijn , met wat Wey cn 
Zuyker gedronken , maakt een open Ligchaam , en 
jaagd uyt alle Galachtige vochten : verdrijft de Hert- 
klopping; verfterkt bcyde de Aiaag en dc Leever ; cn 
neemt wech de verftopping der zelve. Is goed voor hee- 
te gezwellen , cn hitsige gebreeken der Oogen , daar 
op gedaan. 
Vijftig Rooze-bladcren in een Salade gegeeten , doen 
ook zeer zachteüjk Purgeeren. In tcegcndeel, de witte 
cynden der Bladeren in roode Wijn gezoden, ftillende 
Ettyk. cn Bloedloop. In een Oven gedroogd , en dan 
in een zakje op'tHoofd gelcgt, verdrijft de Hoofdpijn. 
Dezelve in Wijn gezoden , en door den dag daar van 
gedronken, ftopt allcrley vloeden; geneeft de ontftcc- 
ktDg der Oogen ; dc fmerten van 't Tandvleefch , van de 
Aioeder , cn den Aarsdarm : ook het Wildvuur , de 
Roos , alle opdragtigheyd , puyfien , cn diergelijke 
qualen. 
't Water van witte Roz.cn, welke zijn ingezouten 
geweeft: , gcdiftïlleert ( dit is het befte van alle Ro- 
zen) , in fpijzen gedaan, is zeer aangenaam; ook ver- 
werkende, verquikkende, de Koortsen verdrijvende , 
en flaap verwekkende. 
De inwendige geelheyd der Rozen is verdrogende en 
te zamen -trek kende van aart. Gedroogd zijnde, ilil- 
len de roode cn witte Vloeden der Vrouwen, met roodc 
Wijn ingenomen. De onderfte Knoppen met \\iixZaad 
en h.tyngheyd gedroogd, en een Brachma daar van ge- 
bruykt, heeft dezelve werking. 
Zyroop, van Rozen gemaakt , doed zachtjens Pur- 
geeren ; is derhalven dienftig voor teedere naturen en 
Kraam-vrouwen : verligt ook dc inwendige brand; en 
ftild de dorfl. 
Conzcrf van Rozen doed eeven het zelve. Stopt, 
oud zijnde, de roode en alleiley andere Buikloop ; be- 
dwmgd ook de kookende Gal. 
Edik van Rezen doorfnijd, verfterkt, en maakt dun. 
Is goed teegen alle peftilentiëe en heete Gezwellen, met ^ m h<ah 
een wcynig Rooze-water gemengd; genceft dc Hoofd- 
pijn , veroorzaakt uyt hitte, als men een doek daar in 
nat maakt, en om 't Hoofd flaat. 
Ook werden gemaakt Rozen-oiy, Rot.en-z.alf, en dier- IWn- 
geüjk geneesmiddelen, in de Apothceken bekend ; en 0Ï Y • ea 
derhalven onnodig hier te verhalen. 2alf * 
Dc roode Rozen gedroogd, zijn dcfgclijks verdroo- Dodon.liB. 
gendc en zeer te zamen-trekkende. Werden met voor- 6 - M t- l3 * 
deel gedaan bij alle dingen , welke men zoo wel in- 
wendig , als uytwendig gebruykt om te verfterken 
cn te zamen te- trekken , want dit verrigtenze bceter 
als dc andere. 
Dc wilde Rozen zijn verftoppende en te zamen- Curt. 
ttekkende van aart ; vermengd met cenige vettig- $/*>fb Ut, 
heyd , en dan op 't Hoofd geftrecken , beletten het 3 0i '- 16 - 
uyt-vallen des Hayrs. 't Zelve verrigt ook de Afih 
van de gebranddc Spons , welke dikmaal aan de Tak- 
ken dcczer Boomen werd gevonden. Dezelve Sponf- 
fen m Wijn gekookt, of 't Poeder der Zelve, gedroogd 
zijnde, is goed voor Colijkjcn Bnykk£imping. 
XXXII HOOFDSTUK. 
TAMARISCHBOOM. 
En aardige en zeer Medicinale Stru- Namen. 
vel-plant, heeft in het Needer landfeh 
gecnen anderen als dcezen naam : in 't 
Latijn Tamariscus, T-vma-kix, of 
Myr'" ■ '1 noogduytfch Tama- 
RISCHEN-HOLTZ, ot PoRTZ ; in het 
Franfih Tamarisciue , en in het Italiaanfch Tama- 
RIX, Of MlRICA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Tweedcr. 
twee veranderlijke foorten, namentlijk, Tamariscus le X Soor - 
Germanica, of Tamarischboom uyt Ditytfchland; Ka " 
en Tamariscus Narbonensis , of Tamarisch- 
boom van Narbone , of «yt Italten. Bcyde zijn ze 
van eeven dezelve Bouwmg en Waarneeming. 
Zij beminnen een zandige , luchtige , gemeene , Wit vwr 
droomachtige , ook een vochtige , met twee-jarige cen 
Paerdemift taamlijk voorziene grond: een opene, viye zij be § ce - 
warme , luchtige , en wel ter Zon gcleegene plaats. 
Zijn te vreeden met een matige, maar konnen ookver- 
dragen vetle Reegen, miflige Lucht, Sneeuw, Hagel, 
kcAtFbrft, en alle andere ongeleegenthceden des gant- 
fchen Wmters. Bloeyen in deezc Gewcftcn gemeen- BI 0C m Cn . 
lijk ieder jaar in de Maand Junitti. Geevcn ook, bij Z«di 
goede Zomers, een wolachtig, en door de wind liqtlijk komt 
weg-gedreeven wordende Zaad; 't welk zijne volko- LaSS* 
mene njpheyd genoegzaam fchijnd tc hebben ; cevcn- noyt op. 
wel komt het noyt te voorfchijn, fchoon met een waf- 
fende Maan van April in een Pot, of anderepïaats, niet 
diep in de aarde gelcgt. 
Werden echter door hare Zijde-takken, e n bij de Aanwin- 
Wortel uytwaflendc jonge Loten , genoegzaam aange- "ing 
wonnen. Deezc mijd men , op de wijze der Angelie- <Joo, 'j°n- 
ren, ten halven in, ruym een halve vinger lang : dan ÊC L ° tC °* 
vuld men ze met aarde aan , en men onderhoud ze met 
matige vochtigheyd. In *t eerftc jaar krijgen ze wel 
weynig Wortel; doch gemeenlijk in'ttwcede veel bce- 
ter en fterker. Echter mag menzc niet voor *t derde 
jaar daar na, met een voJle'Maan in April, van dc ou- 
de afneem en , en verplanten. Anders zouden ze lig- 
telijk, weegensde teederheyd des cen-jarigen Wortels, 
als met fterk en bequaam genoeg om gerept te worden, 
gantfeh verderven. 
Uyt eygener aart leeven deeze Tamarifchboomen Lang!«- 
lang , en laten *s Winters noyt al hare Bladeren val- venhcyd. 
ICQ. 
KRACH- 
