2<53 Beschryving der lage Boomen, en Heesters, II Boek, 204 
Deugen 
Eygcnt- 
lijkc bc- 
lchrij fing 
in haar zclven vergaan , en ter aarden neer-vallen , zon- 
der ccnig goed Z.uui na cc laten, 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van dit Gewas zijn van een te 
zamen -trekkende aart ; verdrogende , verwar- 
mende, en afvagendc. Geneezen allcrley -won- 
den, als men'er 't Zap van de groene, of 't Poeder van 
de gedroogde inftroyd. 
Een Drachma van het gedagte Poeder met roo- 
de Wijn ingenomen , doed ophouden de Bhed-Jpou- 
wing , de onnatuurlijke vloeden der Vrouwen , en de 
Buyk^loop. 
XXXIV HOOFDSTUK. 
S P I R AE A 
van THEOPHRASTUS; 
na de meening van zornmise. 
O O 
En aangenaam, aardig) bcziens-waar- 
dig Heefterachtig Gewas , 't welk tot 
noch toe in het Neederlandfch met 
geen andere als deeze naam bekend is. 
Werd in het Latijn gehecten Spirea 
Theophrasti; of ook, mijns oor- 
deels, Salix Botritis Pumila silesiaca folio 
SLRRATO , of LAGE DRUYFJENS-WILLIGE UYT Sl- 
Lesiev , met z*eer aardige en net-gedaagde Bladeren ; 
vermits 't in cene Zomer , gelijk de Wdli? <~ > «er 
hoogopiïjfl. Wij nullen ten t-ygeutlijkcrbcrigt hier 
van geeven. 
Dit Gewas krijgd uyt een dunne, bruyn-gevcrwde, 
cn met zeer veele Vcezelen begaafde Wortel , Struvels- 
wijze veele Scheuten, zes of zecven voeten hoog; van 
Welke zommige zoo ganrfch haaftig opfchieten , enaan- 
grocyen , dat ze in eene Zomer de hoogte van vijf voe- 
ten bekomen, 't Mag derhalven , mijns oordeels, 
met regt de naam van Salix, of Willige, voeren. 
Mecrendeel zijndegantfeh rond; hier en gintfeh voor- 
zien met een klcyn ^«^f/;f ; van buyten uyt den gec- 
lcn bruyn-vcrwig; inwendig groen , cn daar begaafd 
met een tamelijk groot wit Pit s of Af ara. Zonder 
Stceltjens komcn'er veel aardige Bladeren aan voort , 
nu uyt de eene, dan uyt de andere zijde , een vinger- 
breedte boven malkander ; zijnde een vinger lang , en 
een grootc vinger breed ; in het midden allcrbrccdfl: ; 
voor in een punt eyndigendc : aan de randen zeer net 
cn tecdcr ingezaagd; hard van fubftantie : boven dan - 
ker-grocn, doch onder bleekcr ; niet blinkende: in 't 
midden voorzien met een regt-doorgaande -Ader , waar 
uyt veele klcyncr Adertjem ter zijden uytvloeyen. In 
de Mond zijn ze bitter van fmaak , en een wcynig te 
zamen-trekkende. Uyt de bovenfte punten komen , 
Ayrs-wijze, voor den dag veele ronde Lijf-vcrwige 
Knopjens , Druyfs-wijze te zamen -gevoegd, ruftende 
op korte Steelt jens. Deeze openen haar na malkander, 
niet van onder , maar altijd cerfi: van boven beginnen- 
de, in dc Maanden Jultus cn September. Dan vcr- 
toonen z;ch zeer fchoone, kleyne, Lijf-verwigc; ook 
inwendig een wcynig rood zijnde Bloemt jens , befraan- 
de uyt vijf ronde Bladert jens ; riekende ontrent als die 
van de Oxïacantha, of Hacedoorn: vanbinnen 
vercierd met veele korre, ook lange, tccdcrc , Lijf- 
verwige Draadjens , welke kleyne Knopjens hebben. 
Alszc vier of vijf dagen open zijngewceft, vallenze 
niet op de aarde neer, maar vereaan in haar zclven; na- 
latende kleyne vijf-hoekige bruyn-gevcrwde Knopjens, 
doch zonder eenig goed Zaad. 
Deeze Hcejlerachttge Gewajfcn beminnen een goe- 
de, zandige, en met twee-jarige Paerdcmifl: wel voor- ecn 4an } e 
ziene grond : een luchtige , opene , warme , vrye , zij begec- 
en bcquaam ter Zon gcleegcne plaats , daarze onver- rcn " 
hinderd aan alle kanten van de ftralen dcczes grooten 
Lichts befcheenen konnen worden. Bcgcercn ook 
veel Water. 
Uyt haar zelvcn zijn ze hard van aart. Zonder na- Zijn hari 
deel konnen ze uytftaan , niet alleen Storm-winden , van aart. 
Sneeuw, Hagel, Rijp, en mtfiige Lucht; maar ook 
alle andere ongclcegenthccden des gzmfcUcn IVinters. 
Zij worden in deeze Gewcftcn overvloedig ge- Aanwin- 
noeg aangewonnen door hare bij de Wortel in mee- ni "S- 
nigte uytfehictende jonge Loten : die ook van zelfs 
genoegzame Wortelen bekomen. Met een wafTendc 
Maan van Aiaert worden ze van de oude afgenomen , 
en verplant. 
KRACHTEN. 
It Gewas is verdroogendc van aart, cn bitter De Lrach- 
'an fmaak. Wat voor andere krachten, het ten noch 
zelve in de Gcnces-konfr mag hebben , is tot ^bekend, 
noch toe niet uytgevorfcht. 
XXXV HOOFDSTUK. 
HONDSKARSSEN. 
Eezc Heejlcrïge Plant , welke in onze v er rchcy- 
Landen gemcenclijk opfchier ter hoog- de namen, 
te van vijf v~»t»n , zomrijds wel 
..cn wcynig hoger, draagd in 't Nee- 
derlandfch niet alleen deczen naam , 
maar word ook van zommige Gey- 
tenblad geheeten : in het Latijn Can'um Cerasa, 
Clymenum, Periclymenum ; of Xylosteum : 
in het Hoogduytfch Hundtskirschen-; en in het 
Italiaanfch Pericimeno, of Ciresaro Di cane. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Drie rer- 
dne verfcheydene foorten, namentlijk : I. Plricly- fcheydeno 
MENUM RECTUM FRUCTU CERASINO , of Rf.GT- ' oorcon -. 
opstaande Geytenblad, met Vruchten als kleyne 
Karjfen; welke foort ook genoemd werd ChaM/ece- 
rasus alpina, of lage Berg-karsseboom. H. Pfi. 
RICLYMENUM RECTUM FRUCTU CCCRU LEO COR- 
NUS FC£MIN<E EFFIGIE , of HoNDSKARSSF.N REGT- 
opstaande, in gedaante gelijk zijnde de Cornoelje- 
boom wyeje , met een blauwe Vrucht. III. Peri- 
clymenum HUMILE FRUCTU RUBRO MINORE, of 
lage Hondskarssen met een kleyne roode Vrucht; 
genoemd Chamvepericlymenum , 't welk ecven 't 
zelve betcekend. Al te zamen zijn ze van ecven dezelve 
Bouwing cn Waarneeming. 
Zij beminnen een zeer goede , gemecne , zandige , Watvoor 
met twee-jarige Paerde- en Koeycmift, van ydereeven ccn aarde 
veel, wel door malkander gemengde grond : een vrye, z ? kcmia z 
opene , luchtige en genoeg ter Zon gelcegcne wel zoo nCn ' 
lief, als een donkere of fchaduwachtige plaats ; en veel 
Water. 
Ieder Zomer bloeycnze in de Maand Afay; en gce- Aart.' 
ven , bij goede jaren , in den Herfft volkomen-rijpe liloem. ' 
Vruchten. Werden van naturen zeer oud. Verdra- Vrucllc - 
gen harde Storm-winden, Sneeuw, Hagel, Rijp, fter- 
kc Vorfi , cn alle andere ongelecgcnthccden des gant- 
fchen Winters. 
Werden aangnvonnen , niet alleen door haar Zaad, Aanwin- 
liet welk met een volle Maan van Oclober of Aiaert in n '"£ ' iooT 
ccn Pot, ruym een fhroo breed diep, moet gezayd 2,aati ' 
zijn, vermits het langzaam voortkomt; maar ook 
door hare bij dc Wortel, of boven de aarde uytgc- 
fchotene jonge Loten : welke men ten halven infnijd 
op de wijze der Angelieren , een halve vinger lang , 
en met aarde aanvuld. Als ze nu Wortelen hebben 
gekrecgen; 
