lij Beschryvinc der lage Boomen, en Heesters, II Boek 
KRACHTEN. 
21(5 
Galen. Ui. 
ileJ.Simp. 
Sub U 
DE Bladeren en Vruchten van Alcanna zijn 
droog in den eerften, en warm in den twee- 
den graad ; ook 't zamen-trekkende van aart. 
Gekookt in Wecgebrce-water , en op gebrandheyd ge- 
legt, geneeft dezelve. Hccld ook de ^weeringen van 
de Mond. 
DtafcUS. Het Poeder der gedroogde Bladeren in Water ge- 
i. cJp. if. wcykt , geeft daar aan een fchoonc Goud-geele verwe, 
In Cnrocn-, of Ouee-zop , of in Aluyn-water ge- 
kookt, cn daar meé gewaflehen , maakt niet alken dc 
BtUaiiiui Mannen een roode Baard , maar ook de Pacrden roods 
Ub. j. Manen en Staarten, 't Zelve Stof der gedroopdc Bla- 
Simp. mp. ü€ren mct MccQ e gemengd , en ook daar mee gewaf- 
jio. fchen, verdrijft de z,weermgen, en dc vuyle flank^der 
Voeten. Geneed: de zwellingen der Keel, en maakt een 
Mjfwr vel. 
Avhwma. Bladeren in Wijn gezoden, en daar van gedron- 
ken, bevorderd zeer dc Waterloffmg. Doed de Aiaand- 
ftonden voortkomen j dood dc kleyne en groote Wor- 
men, cn verdrijft het Colijk* 
stip. de Tl. De Bloemen in Edik van Rozen gewcykt, en op het 
JEg.c ij. Hooldgclegt, gencczen dc Hoofd-fmertcn. 
Suül.de Van dccze Bloemen, in oly gekookt , en uyt-ge- 
jtmt.ftirp, drukt, werd ook gemaakt het welriekende Olcum Cy- 
• p r i n(tm . dienftig tot verzachting, verwarming en ver- 
fterking der Zcenuwen. 
XLI HOOFDSTUK. 
BOO MACHTIG 
UPITERSBAARD. 
Et dcezen, en, mijns weetens , met 
geenen anderen naam werd dit fchoon 
en zeer bevailijk Boom-gewas in het 
Ncederlandfcb genoemd. In het La- 
ifi.cflg.iS. t'i* Barba fovis frutex , welke 
naam bij Plinius eerft: bekend is ge- 
worden : alhoewel men 't ook billijk mag toevoegen 
dien van Arcentina , of Zilverboom , Zilver- 
blad, weegens de zeer fchoonc cn blinkende "Bladeren. 
In 't Jtaliaanfch Barba di Giove arborea. 
Twee Hiervan zijn mijinharen aart bekend gcwordcn'ftiw 
bijzondere foorten. 
bijzondere I- Barba Jovis antiqjjorum , of Arcenti- 
Jöonen, na Dorycnii Dioscoridis efficie, dat is, Boom- 
achtig J Hf it en-baard der oude , of Zilverboom met 
Witte blinkende "Bladeren, en een gedaante als het Do- 
ryenium van Diofcorides ; doch een wcynig kleyner : 
voor wat ronder , en niet zoo lang van ftecl , op de 
wijze als 't Balfimum , of Ledum Alptnum. II. En 
Barba Jovis frutex tribuli terrestris fo- 
liis» of Arcentina colute^ facie, zoo veel als, 
en ieder Boomachtig yiiptters-baard met Bladeren van Aard- 
vinvcr- angel, of Zilverboom met Bladeren op de ■wijz.e der 
namca C ° e ^ombaard/cbe Linz.cn met Zaad-peuk yens , doch de 
A'trd-angel bcctor gelijkende, behalven dar ze voorin 
een Blad komen te eyndigen , 't welk de Aard-anncl 
gantfchclijk niet doed: of ook Barba Jovis recen- 
tiorum , of Jttpiters-baard der nieuwe 'Kruyd-bcjchrij- 
veren , genoemd. Deczc Bladertjens zijn kleyn , O- 
vaals-wijze rond , onder ganrfch wit-blinkcnde , maar 
boven groen en ruyg: in't midden alleen voorzien met 
een Ruggetje , cn geen Aderen : altijd twee cn twee 
regt tccgens malkander over aan haar Steeltje gefield , 
gelijk de Alcanna , nccgen, elf, of dertien in getal ; 
van welke 't voorftc, daarzc in eyndigen, 't grootftcis. 
Al te zamen zijn ze voor aan vercierd mee een kleyn 
puntje, als een Doorntje, 
_ Zl i grocyen gcmccnelijk op tot de hoogte van dricof Hoogte i n 
vier voeten in onze Landen , en niet verder opwaarts ; £ eezc 
echter haar verdcclende in vecle z,tjde-Takjens , wel- en ' 
ke hare Bladeren noyt laten vallen , dan door ou- 
derdom. 
" Beminnen een goede, zandige aarde, met cenwey- Watvoor 
mg twee-jarige Pacrdemift , en het Mol van vergane e ~~' " 
Boombladeren doormengd : een opene, vrye, warme, 
luchtige, cn wel ter Zon gclccgcnc plaats , met matig 
Recgcn- water. Geeven jaarlijks , niet alleen in dc 
Maand Jttttius witte Bloemen, zittende in een klomp , 
van gedaante gelijk de Klaver, een alleen , of gemee- 
nclijk twee , drie, en wel meer, bij malkander; maar 
ook in dc J/erfj} cn Winter volkomen rijp Zaad. 
Dc Bloemen komen boven, en ook ter zijden van Bloeraco, 
hare Takjens te voorfchijn iryt vcclc digt op malkander 2aad - 
gevoegde Bladeren, ruftende op kleyne Steelt jens op- 
waarts, 't Zaad moet tot in den Herfft of aan de Win- 
ter aan zijne Struyk^ blijven ftaan, tot dat het gantfeh 
bruyn geworden is, want eerder heeft het zijnerijpheyd 
niet ten vollen bekomen, 't Is kleyn , Ovaals-wijz-e 
rond, groen van verwe , cn met een dun Velletje be- 
kleed; 't welk mct'er tijd bruyn, en lang daar na eerft 
afgenomen werd. Alhoewel'er ook .5/«fmr« nart 't Kar- Befchrij- 
ba Jovis antiquorum, of Jupitersbaard der oude , vin g van 
niet regt wit , maar geelachtig, werden gezien ; zoo heb ik 
echter tot noch toe geen volkomen rijp Zaad daaraan ver- Oudej niet 
nomen, maai- wel zeer fchooncff/^enr», voor 't gezigt Bloemen 
gantfeh aangenaam, van onder bekleed met ccn witte wol- en Bladc- 
ligheyd; maar blinkende van boven zeer cierlijk als Zil- ™' 
ver. Zijn ontrent 'r lid van een vinger lang; onder 
zznde Steel, gantfeh fmal, van waarze allenskcns bree- 
der worden : boven, of voor, zoo breed als een groot 
Stroo , en daar op 't breedfte : voor aan niet fpits , 
maar rond toegaande , op ceven dezelve wijze als het 
Ledum Secundttm , of tweede Ledum van Carolus 
Clusios. Aan bcyde de zijden, en ook rondom , 
omhcl/enzc de Steel. Zitten veelvoudig en digt op 
malkander , in zulk een geftake cn wijze , als men in 
het Dorycnium van Diofcorides ziet , welker Bladeren 
zij geheel gelijk zijn in blinkende verwe, cn alleen in "c 
midden voorzien met een eenigc doorlopende Ader, 
cnkelijk van onder zigtbaar. 
Men bevind deczc B nn »t- £ r,„*fi„ t^r van aart , Hoedanig 
zoowel van dc ccn als de andere foort. Konnenin dccze dceze 
koude Geweften gantfeh geen Her ffl-ree genen , Storm- &oom ' 
■winden, mifiige Lucht, Hagel, Sneeuw of Verft ver- ^ 
dragen. Moeten derhalven , met een wanende Maan 
van April in een Pot geplant zijnde , in het laatftc van 
September of begin van Ottober, nadat de jaarstijd goed 
of onbequaam is , binnens huys gebragt , en op een 
luchtige plaats gefteld worden, daarze, zonder ecnige 
tocht, of koude Lucht-zuyging , door de Venftcrcn 
zoo lang Lucht en Zon mogen genieten, als de uyt- 
wendige koude zulks wil toelaten. Als nu dezelve ver- 
meerderd, werden ze gefteld , daar men haar kan be- 
waren zonder te bevriezen, en zonder vuur , zoo het moeten 
gefchicden kan, vermits ze deeze voor haar onnatuur- waargeno- 
lijke warmte niet lange, zonder fchade te lijden, kón-i?" wor " 
nen verdragen. Of anders moeten ze ftaan , daar alleen C "' 
bij fterke Vorjl door een yzeren Oven werd gevuurd. 
Als dccze koude voorbij is , moeten ze weer de Lucht 
genieten; cn gedurende dc gantfche Winter mogen ze 
maar een- of tweemaal van boven bevochtigd zijn met 
een weynig lauw-gcmaakt Recgcn-water; ook niet voor 
in 't begin of ten halvcn van April , na dat zich het 
Weer fchikt , met een zachte Lucht en aangename 
Recgen , wederom buytcn gefteld ; voor Sneeuw- 
water, koude nagten , fchrale cn hayrige Winden wel 
verzorgd cn gedekt worden. 
Deeze fchoonc Toomtjens kan men ïn onze Gewe- Aanwk- 
ften alleenlijk aanwinnen door haar Zaad; het WeïkS^p! iU 
men met een volle Maan van Februarius binnens huys^^j, 
(vermits het zomrijds vrij lang in de aardcblijft leggen, 
