Wijze van 
inlegging 
Der Lofen 
ronder 
Wortel. 
merkelijk.- 
Leyd. 
Bewaring 
der jonge 
Wijn- 
flokkcn ir 
dc Winter- 
tijd. 
Aanwin- 
ning 
door 
zayingder 
Kuilen. 
237 W Y N 
van al de andere. Dus kan men in een korte tijd tot 
dc vervulling van zijne begeerte geraken. 0 
Wij hebben, tenanderen, gezegt, dat een Wijnfiol^ 
kan aangewonnen werden door afgejheedene Loten. Hier 
ontrent moet men dufdanig handelen. 
Snij met een volle Maan van Aïaert of November 
flcrke , en jonge Loten af, welke in de tijd der Snocy- 
ing aan de StokjSyn gelaten , om tngeftoken te werden. 
Kort dezelve, zoo dat ze niet meer dan vijf of zes Lee- 
aen , doch onder een gchccle of een halve vinger leng- 
te oud Hont behouden , indien 't cenigzins kan gefchic- 
den ; want aan 't oude zullen ze veel eer en bequamer 
Wortelen vatten. Lcgze terftond , eer de Lucht het 
afgcfnccdcne eynd befchijnd (want in zulk een geval 
willen ze dies te bezwaarlijker -wortelen ) in de lengte , 
drie vinger breedte diep , in een goede luchtige aarde, 
met veel zand, en gantfeh geen mift vermengd , op 
een warme, opene , of ook wel een vochtige donkere 
plaats , zoo dat men niet meer als de bovenfte knoppen 
uyt de aarde ziet ftccken. Verzorg ze daar na dikmaal 
met Recgen-watcr, op dat ze niet verdrogen, maar ge- 
durig vochtig blijven mogten. Hier door zullen ze te 
ligter wortelen krijgen, en te bccter opwallen. 
Zeer gemakkelijk zal dit aangaan ; maar noch veel 
Ugter, indien men dccze afgej'needene jonge Loten on- 
trent ten halven doorfitijd , geuts-wijze uythoold , en 
gantfchlijk van haar inwendig pit beroofd ; ook ter- 
ftond daar na in de aarde legt , altijd het uytgehooldc 
boven. Dit gedaan zijnde, zalmen bevinden, dat van 
tien , twaalf of meer dcezcr Loien nauwlijks een eenige 
zal vergaan; maar gcmecnelijk zullen ze al te zamen be- 
klijven; vermits ze dus ligrclijk , haaftig, endoorgaans 
veclc Wcrttle* bekomen. . Ja ook (liet welk waarlijk 
verwondcrens-waardig is) zomcijds zal m^n in vochti- 
ge jaren zien , dat eenige der zelve noch in dien eyge- 
ncn Zomer volkomene Vruchten zullen krijgen. Dcr- 
halven dan dccze wijze van inleggen dc andere verre rc 
boven gaat. 
Doch hier bij flaat aan te merken , dat men , in 't 
door-fnijden der Loten, dc Oogen , of Knoppen , niet 
mee ten halvcn door-fnijden moet , maar alleenlijk een 
klcyn wcynig der zelve met 'tMes aanraken, of afnee- 
men. Daarenboven moet men digt aan dccze Knoppen 
't inwendig Ptt laten zitten , om dies te bcetcr en fter- 
kcr daar te konncn uytfehictcn. Ook moet 't boven- 
He van de ingefeyddc Loten, 't welk met zijne Knop 
boven de aarde uytftcekt, zijne rondte behouden , en 
niet verder als tot daar toe uytgchoold werden. 
Decze ingeleyde Loten , gemccnelijk in dc cerfte Zo- 
mer niet vecl/fum/ofioo/gcfchotcn hebbende, werden 
ligtelijk door dc vorj} des volgenden Winters wech ge- 
nomen, en van'tlccvcn berooid. Moeten derhalvcn in 
't begin of ten halvcn van November , eer 't bcgind te 
vriezen, met Schoenmakers Run , twee voeten lengte 
rondom, wel dik en hoog bedekt zijn; niet alleen voor 
de cerfte , maar ook noch in dc tweede en derde vol- 
gende Winter, 't Zelve moet waar-genomen werden 
ontrent de jonge nicuwlijks-vcrplantte Stokken, welke, 
met genoegzame Mortelen voorzien , van de oude zijn 
afgehaald. Dcezc al tc zamen konnen door 't gemelde 
Run in 't lecven behouden , en voof alle ongelecgcnt- 
heyd bewaard worden. 
Dan noch kan men een Wijn/lol^ aanwinnen door 't 
z,ayen der Korlen; 'twclk echter in decze Landen wcy- 
nig gefchied, vermits ze te langzaam voortkomen. Doch 
hie§ door bekomt men cyndelijk zeer goede Vruchten , 
cn grootc veranderingen , dikmaal van bijzondere en 
rare verwen. 
Die' geduld genoeg heeft , om Wijn/fokken van Kor- 
len op te qucckcn,nccmc dezelve uyt grootc cn gantfeh 
rijpe Druyven ; zaye die met een volle Maan van 
Ottober in een goede zandige aarde , op ccn warme , 
■wel ter Zon gcleegcne plaats ; zoo komen ze in 't vol- 
gende Voorjaar , of in dc Zomer op ; alhoewel ook 
O K, 
238 
zommige Korlen zich niet voor het tweede jaar ver- 
toonen. 
Eyndclijk , wil iemand jaarlijks goede Vruchten aan Middel, 
zijn W7/«//c^krijgcn, die.neeme dc aarde, zoo diep , om vroe. 
dat men dc Wortel bcgind te zien, wech, ontrent twee ^[i," cter 
voeten in het ronde , of ccn weynig meer , na dat de Vruchieo 
plaats groot is. Werpe dan daar in gruys of ftukken 
vmLeycn, of, bij gebrek der zelve , Schil; een vin- 
ger of duym dikte hoog ; daar na ontrent een paar 
vingeren breed aarde, dan weer Lcyen s en vervolgens, 
gelijk te vooren , Aarde , tot dat deeze nieuwe grond 
ruym zoo hoog is gereczen als dc andere. Voorts fmijre 
men boven op decze aarde vceledcr breedftcen grootfte 
Ley-Jinkkcn, een halver of gehcclc vinger-breedte dik; 
of ook in plaats der zelve meer dan eens zoo veel Schil. . 
Dus zullen de Stokken niet alleen zeer wel grocyen , van rijnea 
maar ook veel eerder cn bcetcr rijpe Vruchten voort- 
brengen , vermits de Leyen uyt cygener aart droog en ^f°" 
warm zijnde , door bare platheyd en brecdheyd de 
grond, en te gelijk de Wortelen, gedurig vochtig hou- 
den : want liet water, zich daar onder vcrfchin lende , 
kan door dc krachtige Irralen der Zon niet geheel ver- 
teerd of wech genomen worden. Derhal ven de Worte- 
len hare vochtighcyd behoudende , door dezelve zeer 
verquikken-, en krachtiger werden gemaakt. Want 
hare drijvende natuur , door ccn altijd-blijvcnd Vocht 
van onder (waar toe ze zeer gencegen zijn) meteen 
uytwendige tc zamen gaande warmte van boven voor- 
zien, ontfangd hier door een groot vocdzel. 
Wederom: leg, ofbuyg, \mc Stok, zes, zeeven, Ander» 
agt, tien of twaalf jaren oud , cn tecgens ccn muur ge- wl J"' 
plant zijnde , dwars en niet hoog boven dc aarde. Bekleed, 
of befchiet , dezelve rondom tecgens dc gedngte muur 
aan met Hout, (na de hoogte des Stoks) ^aan bcyde de 
zijden , doch voor niet meer als twee voeten hoog, op 
de wijze van een Zonne-bak, drie of meer voeten breed, 
en aan beyde zijden , ook boven , twee voet langer 
als de Stokj.\c\\ komt te leggen , zoo dat al dc Ranken 
ruymelijk daar ïn werden bcflotcn : dc Wortel echter , 
mct'tondcrftc deel des ft *jy naait de aarde, daar geheel 
buyten blijve. lïclcg dezelve , in "t begin van Aïaert . 
met glazc Vcnfleren , wel digt aan malkander fluytcn- 
dc. Graaf dan , twee voeten diep binnen de gchcele 
Bak, de aarde uyt, cn lcg'cr in varffche, warme Pact- ° m vroege 
demifl:, tot ccn voet of meer boven de aarde , zonder DfU ï v " :n 
met de voeten getrecden te werden ; zoo geeft ze hare tew "" Kn ' 
warmte , welke niet langer als veertien dagen duurd , 
van zich. Dan moet men dccze Mift uytwerpen , en 
weer varffche in dc plaats brengen; hier in voort-baan- 
de tot den laatftcn Alay. AI de Ranken , en Knoppen 
of Oogen der zelve, zulk ccn gedurige natuurlijke 
warmte van binnen gewaar wordende, en ook bij <r 0 ed 
Weer van buyten der Zonnen warmte zomtijds & daar 
neevens gevoelende door dc glazc Vcnfleren (welke 
men met den cerften Juny wech neemt, cn dan dc Hak_ 
gedurig ópen laat) zullen haaflig zwellen cn uytfehie- 
ten ; zoo dat ze een gchcele Maand vroeger niet alleen 
Bloey^el maar ook volkomen rijpe Vruchten zullen kon- 
nen bekomen. Ondcrtuffchcn moet men wecten, dat 
dc gedagte B.t^in de Maand Aiay niet gedurig behoefd 
tocgchouden , maar met goede dagen wel ontrent de 
middag , ja tot vier of vijf uren 's namiddags , mag 
open gefield , maar dan weer gefloten j ook niet voor 
agt of neegen uren 's morgens weer geopend moet 
werden. 
Daarenboven is nodig te wcetcn , dat men gecne Wair- 
Druyven , aan hare Stok hangende , en die noch niet fchou - 
volkomcn rijp lijn geworden , met dc vingeren moet j" 1 " 
aanraken ; zoo dat'cr het Waas (veroorzaakt door de Dram* 
Dauw der alreeds koele nagten , om dezelve fmakelij- 
kcr te maken , daar op gevallen ) zou "afgaan : wanc 
dan verliezen zc al hare lïcflijkhcyd ; krijgen een 
harde baft , en werden agt , tien , of meer dagen later * 
rijp. 
