i4i Wilde Wyngaard uyt .ViRGinien. VVyngaard van Canada. 241 
Wat voor 
een grond 
%y be- 
mind. 
Aanwin- 
ning. 
Waar toe 
de ere 
Plant zeer 
bequaam 
gelijk. 
Uaattfeh vite Salvatico di Virginia. Deeze is 
niet de regte virus Vinifera Americana foliis 
laciniatis, of opregte Wijnftok uyt America mee 
gefneedene Bladeren , van welke in den aanvang des 
voorigen Hoofdjluks gewag is gemaakt , en die in onze 
Landen jaarlijks witte, rijpe, cn fmaakelijkc Druyven 
voortbrengd ; maar ccn geheel andere Plant, zoo in 
Hout als BUderen zeer vcrfchillcnde. 
Dit Gewas bemind een goede , zandige , ge- 
mecne grond , met ccn wcynig twee-jarige kleyn-gc- 
wrccvcnc Koeyemilt tamelijk welvoorzien : een opc- 
ne , luchtige , natuurlijk- of ook wel gehccl-warme , 
regt ter Zon gclcegene plaats , en veel Water , of ook 
maar matige vogtighcyd. Geeft in dceze koude Ge- 
weden noyt ecnige Bloemen of Pruchtcn , ten zij met 
zeer hcetc en drooge Zomers , gelijk die van het jaar 
1669. was, in welkcze eenige wcynige Trojfen , han- 
gende aan kleyne Takjens , voortbragt. De Druy- 
ven kreegen wel de grootte van ccn roode Aell>ez.te , 
maar echter geen regte volkomcntheyd noch rijp- 
■heyd. 
" Hard en fterk is ze van aart. Kan nïct alleenlijk 
Sneeuw , Hagel , Rijp , en mtjfige Lugt , ' maar ook 
fterke Vorfl, cn alle andere ongclccgenthccden des Win- 
ters., zonder eenige fchade uytftaan. Werd met kley- 
nc moeyte , en zeer fpoedig aawnvonnen ; vermits 
hare tcedcre Ranken , in dc aarde gebogen zijnde, noch 
dien zclven Zomer wortel fchietcn ; ' welke men in 't 
volgende Voorjaar afmijdt, en met een W3ffcnde Maan 
van April verplant. 
Decze Plant werd zoo bequaam gevonden , om daar 
mee Boogen , Prieelen; ZirpUatz.cn, A/uren, en dier- 
gelijke , te beklceden , dat ik noyt tot zulke werken 
eenige bcetcr of gcvoeglüki»- po-—" hs&. Wam zij 
brengt voort v^i.mrrflgP fchoon-blinkcnde , in vijf 
deelcn gefcheydene , tamelijk grootc, cn met ccn zeer 
bevallijke, aardige groenhcyd van boven ( doch onder 
blceker) vercierde Bladeren. Van dc gedagtc vijf dce- 
len is het middelftc 't grootfte , vier vingcr-lecdcn 
lang , twee duymen breed : de twee volgende zijn wat 
Itortcr cn fmallcr; dc twee onderfte de kJeynftc, doch 
al te zamenvoorfpits, cn aan dc randen ccn wcynig ge- 
lijk als gezaagd. Maakt zich daarenboven met hare 
Klavertjens valt aan alles waar ze bij gezet word, of 
ontrent kan geraken ; in weynig tijds dc plaats gantfeh 
bcflaande. Laat zich ook ieder jaar fcheeren zoo men 
begeerd. 
KRACHTEN. 
. T""\E Bladeren en l'ruchten van dceze Wijnflok^ 
Z I J komen in klacht cn werking met die der andere 
**-" r ^ gemecne overeen ; waar van men 't voorgaan- 
de Hoofdjluk^ kan nazien. 
Lil HOOFDSTUK. 
WYNGAARD 
van CANADA. 
&Et deezen, en mijns weetcns geenen 
mderen naam tot noch in het Nee- 
derlandfch bekend. In 't Latijn ge- 
1 heeten Vitis Canadensis , of E- 
PIMEDIUM FRUTESCENS VlRGINIA- 
i num; dat is, Boomachtig Epime- 
dium uyt'-Virginien , om dat het eenige gelijk- 
heyd fchijnd te hebben met de BUderen van het 
kruyd Epimedium , waar van wij in 't volgende Boel^ 
zullen handelen : in het Itdiaanfch Vite di Ca- 
Deeze Wijnfiokjen beminnen uyt cygencraarr een Watvoör 
goede, Zandige, gemeenc aarde, met twee-jarige een J*™ 
Kocye- , en ccn-jarige Paerdemift tamelijk wel ver- **_ cinin " 
mengd; een opcne , luchtige, vrije, wel ter Zon ge- 
leegenc plaats; veel, en ook wcynig Water. Gecven 
gemeenelijk ieder jaar, in dc Maand Jitniiu , vcrfchey- 
denc rcgt-opftisndc Bloem-trojftn , tuïïlhen de Steel der 
BUderen aan korte Takjens , op de wijze der andere 
Druyven , voortfchïetcndc , met dertig cn veel meer 
kleyne , witte, Stars-wijze gefielde , en gemeenelijk 
uyt vijf, doch ook wel uyt zes Bladert jens bcflaande • 
Bloemt jens , inwendig met groene Knop jens, welke tot Bloemen. 
Vruchten worden , en daar voor aan met drie zeer kley- 
ne uytftcekende zwart -bruyne jhpjens voorzien. Als ze 
lang geftaan hebben, verderven ze in haar zeiven , en 
dan ziet men de Vruchten voortkomen , zeer wel ge- 
lijkende de Corimhijche Drttyjjens. De gcmcldde 
Bloemtjens openen zich noyt , maar blijven gedurig 
gefloten : zijn van een wit-grauwe vcrwe , en ftaan. 
zeer lang op hare Struyk. Hierom heeft ze de naam 
van Wijngaard bekomen , alhoewel ze in alle an- 
dere deelen met dc zelve geen gelijk-vormigheyd 
heeft. 
Zij brengen voort fchoone , een weynig blinken- GedaiW 
de , ontrent ronde , dikachtige en veelvoudige Blade- j|" BiaJci 
ren , op de wijze van Klaver in drieën gefield : waar 
van het bovenfte , als 't grootfte en rondftc , ontrent 
vier vingeren breed en lang is ; dc twee onderfte , 
wat langwerpig , zijn ruym drie vingeren breed , en 
vier lang ; zomtijds met eenige weynige tandjens , 
flegts voor een gedeelte , cn niet rondom , aan 
de randen voorzien. Hebben ook in het midden 
een regt-dooi lopende grootc Ader , waar uyt veel 
andere kleynüci , een wcynig opwaart» ftijf uyt- 
ftaandc , en genoegzaam zichtbaar , voortkomen. 
Ruften op ruym een halve voet lange Steelen , en 
ftaan regt op. 
Decze Wyngaard van Canada , welker Tat^ Takken, 
ken een dunne rood-grijze Taft vol bruvne jiippelen HarJe " 
hebben, is hard van aart. Vcrdraagd niet alleen Storm- 
winden , koude Reegenen , Hagel , Sneeuw en Rijp , 
maai' ook fterke Vorjl , cn andere ongclecgentheeden 
des tijds zonder- eenige fchade. 
Ofwel deeze Stokje» in onze koude Geweften noyt Amwin- 
volkomen rijp Zaad geeven y zoo kan men ze echter nin S- 
genoegzaam aanwinnen door hare overvloedige bij de 
Wortel uytwaftende cn dc aarde door-boorende jonge 
Loten: welke, als ze van zelfs bruyn-verwige Wor- 
telen verkrecgen hebben , in het Voorjaar , met een 
wafiende Maan van Maert , van de oude afgenomen 
cn verplant worden. 
Deeze jonge Loten moeten ieder jaar in April van Waar- 
de oude afgeftoken en wech gedaan of verzet worden ; k* 1011 - 
of nimmermeer zouden ze konnen geraken tot de ge- w 
ftaltc van een klcyn Boomt je , maar laag blijven , en bij 
de grond heencn kruypen. Anders kan men deeze 
Wijngaard in onze Landen opqueeken tot de hoogte 
van zes of zeeven voeten. 
KRACHTEN. 
Niemand heeft- tot noch toe de Krachten van Krachten, 
dit Gewat onderzocht, immers niet befchree- j^* 1 
ven , of bekend gemaakt : derhalven wij ook e 
voor dit maal geen. verder berigt daar van konnen 
eecven. 
Q. 
LUI 
