i4? Hinnebezien.Marentakken.Rhus met bladeren vanMirtüs. ija 
Amat. Lu. 
jimnus ï. 
knar rat. 
H. Ttug 
KRACHTEN. 
u . ~% \E HinnebezAën zijn matig verdrogende cn tc za- 
4- I J men -trekken de van aart ; boven alle andere 
— Vruchten voor alle Menfchcn zeer gezond en 
aangenaam van fmaak. Vcrfrcrkcn 't Hert , cn ccn flau- 
we Maag • verwekken ook eetens-luj} ; inzonderheyd 
als ze met Wijn cn Zuykcr werden gegceten. 
w 'tZap daar uyt geparft , neemt wecli alle gebrecken 
' van 't Hert. Is goed tccgens en in kittige Koortsen : 
verquikt de flauwe, tcedere, zwakke Natuur. Werd, 
in Broodzuykcr ingetrokken , of uyt gearbcyd zijn- 
de, in FlclTclicn lang bewaard: daar na in Spijzen , of 
ook wel in Wijn gedaan. Geeft dezelve een aangename 
geur ; Verflïlcnt alle inwendige deelen des Ligchaams ; 
neemt de brand der zelve wech ; cn is goed teegens 't 
Pleuris. 
Tim- 1- M- ^ e bloemen in Zuvkcr gemengd, cn gclcgt op bran- 
taf. 14. dende of vuur igeOogcn , ook op 't fprmgend Vuur , ge- 
neezen deeze Qualen. 
Diofc.Uh. De Bladeren , Bloemen cn Vruchten hebben ecven 
4- ï - dezelve kracht ontrent al de Gebrecken , welke in 't 
voorgaande Hoofdjhtk^vm de Brommclbcz,ien zijn aan- 
gewcezen. 
LVII HOOFDSTUK. 
MARENTAKKEN. 
^ Et gecnen anderen als dcczen naam is 
dït zonderling Gewas in het Needer- 
landfch bekend. Werd in 't Latijn 
gehcetcn Viscus : in 'c Hoogduytjcb 
Mistell: in 't F**"]™ guy , ot 
c„ .->, uovl brcedcr, Bois dont on 
tait de la glue ; en in het Italiaanfch Vischio , 
of Paucia. 
't Is een regt-wonderüjke , en in de aanfehouwing 
kluchtige Plant ■ want zij waftnict, gelijk alle andere, 
in 't water , of op de aarde ; maar in de lucht , op de 
Tiikjgn van Eyken', sfppcl-, Peere-, Ltnde , A/ifpel- , 
Ouee- cn andere Boomcn ; zonder ecnige Wortel ; en 
eevenwcl zoo vafl, datze zelden, of bijna noyt, door 
ccnigc ilerkc wind daar van afgerukt werd. 
Deeze Marentakken bloeyen niet alleen jaarlijks in 
't laatfte van dc Afay , maar geeven ook ieder Zomer 
witte cn doorluchtige Bedien, gemeenelijk aan dcLcc- 
den harer Tal'jens drie cn vier bij malkander zittende, 
klcyn en rond. Altijd blijven ze groen , zonder ecni- 
ge verandering. Verdragen gcduldiglijk Sneeuw, Ha- 
gel , en fterke Vorfl ; ook zoo wel veel water , als groo- 
te droogte; doch alleen in Vrankrijk^, 1 'taliën , Spaanje , 
cn meer andere warme Landen. 
In onze koude Gewefren ziet menze noyt groeyen- 
dc. Willen zich ook op gcencrlcy wijzen laten ver- 
meenigvuldigen , of in een Hof aanquecken. Ik heb 
mccnigmaal het Zaad zoo in Potten als in de aarde ge- 
legt, met een waifende Maan van A-faert, Jipril, May 
cn Junius; ook met een volle en afgaande Maan in 
September ,Odober , cn November, hoog, cn ook diep 
gezayd, doch is noyt te voorfchijn gekomen. 
Eevenwcl houden zommigc voor gantfeh gewis, dat 
dit niet onaangenaam cn zeer Afcdicinaal Gewas niet an- 
ders als door Zaad werd vermeerderd. Want 't zelve 
werd van de Lijfiers zeer bcgeerig gegecren ; en als 't 
zijne volkomcnc Vcrdouwing in dcBuyk of Maag dee- 
zer Vogelen heeft verkreegen , door de Darmen weer 
uytgclatcn op de Takken der bovcn-gcmclde Boomen ; 
waar uyt dan nieuwe Marentakken werden geteeld. Dit 
werd ook gctuygd van Athen^us in zijn neegende 
Boekj daar hij van dit Struvel-gewas fchrijfr. 
W"a(t noch 
in 't wa- 
ter , noch 
op de aar- 
de. 
Kan hier 
werden 
door 
zaykig. 
■Wonder- 
lijke aaa- 
iccling 
van dit 
Scruvcl- 
gewas. 
KRACHTEN. 
DE Vruchten cn Bladeren der Marentakken, wel- D '°f c - ■■ )3 
kc op Eykenboomen groeyen , zijn warm en '°'* 
droog in den derden Graad ; verzachtende , 
fchcydende , dun-makende , en uyt-trekkendc van 
aart. 
Met Wijn of eenïge andere Drank gekookt, of ook GïjÏ.Dk- 
bij wijze van Poeder ingenomen, zijn ze goed voor de RWtf-Hcw 
vallende Ziekte , Beroerdheid , dnyz,cling des Hoofds ; 477 " 
cn neemen wech dc dikke, (lijmerige vochtigheyd uyt 
't zelve, cn ook uyt dc Maag. 
\Hout, tc zamen met dc Boft, aan den arm van ccn 7iin - ! - 
zwangere Vrouw gebonden , of een daar van gemaakte "f - * 
Ring aan dc vinger geitoken , zou ccn Adisval verhin- 
deren. Een Drachma van 't zelve de Kinderen met 
Wijn tc drinken gegecven , bewaard haar voor de val- 
lende Ziekte. 
Dc Bladeren cn Vruchten geftoten , dan op Honden Xg&eH 
cn harde Gezwellen gelcgt, of een Plaeftcr daar van ge- l ' i - 7-f»'- 
maakt, halen alle vcr&woorene etter vin onder de grond 
uyt, en zuyvcrcn 't vlcefch daar van. 
Hier van werd ook een Lijm bereyd, zeer bcquaam, G.il.lsimf) 
om Vogelen daar meê tc vangen. MU 6> 
LVIII HOOFDSTUK* 
R H U S 
met Bladeren van Myrtus." 
En aardig en aangenaam Heeflerig Ge- VerfchejJ 
*w , weid in het NeederLindjch dus de namcö. 
genoemd na de gedaante der Blade- 
ren : in 't Latijn Rhus Myrtieo- 
liis, Rhus Sylvestris , Sumach 
Plinii , en Myrtopetalon : in 't 
Hoogduytjih Gerberbaum mit Myrtenblettern; 
en in 't Italiaanfch Rhus salvatico. 
Deeze Gewajjen beminnen een gemecne , zandige , wat voot 
goede aarde , met tamelijk veel twee-jarige Pacrdc- ccn aarde 
mift , en 't Mol van verrotte Boom-bladeren door- a J hemin ~ 
mengd: een openc, VTyc, warme, luchtige, wel ter nCD ' 
Zon gclecgenc plaats, en vee! water. 
Hebben een bruyn-verwige Wortel, ontrent een vin- 'Wortel, 
gcr dik , waar uyt voortkomen vccle Scheuten , doch 5 ^ ea ^ c ' 
die in deeze Landen zelden meer als tot twee of dri 
voeten hoogte opwaffen. Onder zijn ze rond; vaneen"" 
aangename groene vcrwe: een wcynig roodachtig alsze 
cerft uyt dc aarde opkomen ; doch daar na grijs , of 
bleck-grauw ; ook voorzien met verfcheydenc klcyne 
nopjens , wat donkerder. Uyt deeze fpruytcn veele' 
zijde-Jcbeuten , rondom boven malkander , zomtijds 
twee cn twee te zamen gevoegd; blcck-grocn van vcr- 
we, en ontrent vierkantig. Aan dezelve vertonen zich CefaUë 
dc Bladeren , twee cn twee regt teegens den anderen der BUd?j 
over; gemeenelijk opwaarts gekeert, veelvoudig in ge- rco - 
tal, en digt boven een. Van een bevallig helder groe- 
ne couleur zijn ze; dc ondcrlle de greotfte; een duym, 
wat meer of min , breed ; en twee vingeren breedte 
lang. Voor lopen ze itompachtig fpits toe. Aan de 
randen zijnze flecht en effen; niet zeer dik, doch flee- 
vig gefield ; weynig of niet blinkende. Komen digt 
aan hare Stee/en voort , zonder op andere tc ruften. 
In 't midden zijn ze voorzien met drie van onder regt 
opgaande grootc sideren , waar uyt andere zeer kley- 
ne , van onder meer als van boven zigtbare ^4dert- 
jens voortfehieten. Als men ze in de mond knauwd y 
bevind menze uyt den zuren bitter, te zamen-trek- 
kende, en cyndelijk een weynig ftcckcndc op de Tong. 
De andere zijn veel klcyner, en lopen fpitzertoc. UyÉ 
dc voorfle punten der Takjcns komen voort veele tros-» 
: deixU 
