*53 
Klim. Kappers. 
1J4 
Wat voor 
zij bemin- 
nen. 
Bloemen. 
Zaad. 
Ameri- 
caanilhe 
Klim. 
Gcftalte 
der 131ide 
dit Gcwa» 
bemind. 
'Aanwin- 
ning. 
Ccbruyk. 
Bloemt van ccn zeer vcrmaaklijk-fchoone roodc verwe. 
Deczc Bloemen komen Tros-wijzc bij malkandcrvoort. 
MecÖ alle zijn ze van ecvcn dezelve Queeking cn Waar- 
neem ing. • 
Zij beminnen een goede , zandige % met twee-jarige 
Pacrdc- cn een weynig oude klcyn-gemaaktc Kocyc- 
mid doormengde grond: veel liever een opene , luch- 
tige , vrije \ en wel ter Zon ftaandc , als een donkere 
of fchaduwachtige plaats ; ook veel Water. Gecven in 
dccze Gcwcftcn ieder '/Corner , in 't laatfte van jtmim 
cn 't begin van Julius > wel Bloemen , maar gantfeh 
geen Zaad; bclialvcn de Flammula Joviï, of bran- 
dende Klim ; die elk jaar in Jnlius Bloemen , en tcc- 
gens de Winter Zaad voortbrengd, doch niet voor- 
zien met volkomcne rijpheyd , ten ware in hcetc of 
zeer warme drooge tijden. Zijn zoo hard , dat zc 
veel koude Her fjl -reegenen , Sneeuw , Rijp , fterke 
Vorft, cn alle andere ongclecgenthccdcn dcrWwtcr kon- 
nen uytftaan. 
Het Clematis Americana flore phccniceo 
of Americaanfchc Klim , met een roode Bloem , uyt 
Kirginten gebragt , krijgt zeer fchoonc Bladeren in het 
lange aan hare regt -doodgaande Steel ; altijd twee en 
twee regt teegens over malkander ; acht, thicn, twaalf, 
cn zomtijds meer in getal ; doch voor in een eyndi- 
gende. Ecvcn alzoo ook aan hare voornaamfte , zeer 
hoog oplopende, cn haar zelvcn, gelijk de Klim, ach- 
ter met uytfehictende Draadjens, als korte Worteltjens, 
vaft-houdende, ronde Steel, 't eerde jaar groen , daar 
na geheel bleek of vaal. Deeze Bladeren zijn van ver- 
we zwart-groen ; onder blecker ; ruym ccn vinger-lid 
lang; een vinger, wat meer of min breed; ftecvigvan 
aart: voor fpits toegaande; aan dc kanten aardig zaags- 
wijzc getakt, en inwendig voorzien met een regt-door- 
lopcndc Ader ; waar uyt meer andere , ontrent regt 
tecgens over malkander, voort fchietcn. Het voor aan- 
ftaande evndi^ende Blad is gcmecnclïjk het grootftc , 
nolf rnndfr lu J'dnJwic , EO net een veel langer 
punt vercierd. 
Deeze Americaanfchc Klim bemind een gantfeh 
zandige, luchtige, en met twee-jarige Paerdcmift ver- 
mengde grond: een opene, vrije, en teegens een 'Muur 
of Schutting v/arm en wel ter Zon gclccgene plaats , 
op dat des zelvcn dralen onverhinderd daar op mogen 
fpeelen : wil ook veel Water. In onze koude Landen 
geeft dcczc/Vrftffnoytccnige Bloemen, ten ware bij hectc 
Zomers ; en dan nóch niet , als teegens een Muur ge- 
field , of de Scheuten op ccn Pannen-dak warm gelegt 
zijnde; gelijk in de jaren 1652. 1665. 1669. en meer 
andere diergelijke, in de Maand September gefchied is. 
Dan zitten zc veelvoudig cn digt bij malkander ge- 
voegd ; hoog uyt hare Knop, een Peer, of die van de 
dubbelde Granaatboom , zeer gelijk (gelijk men ook 
2iet in de Bloemen van TabakJ) opfchietendc. Zijnde 
op ecvcn dezelve wijze rond , van binnen hol, doch bo- 
ven wijder open, cn in vijf deelen gcfchcydcn ; in het 
midden voorzien met eenigc blcekc Knopjens ; anders 
van ccn zeer fchoonc roode couleur, met ccnige donke- 
re ftrecken doorlopen, cn ccn genccle vinger lang. 
Dit Gewas is tamelijk hard van aart. Kan zonder 
l>rootc fchade fterke Vbrfi cn andere ongclecgenthcc- 
dcn der Winter uytftaan , als men 't met -wat Run op 
de Wortel bedekt. Word van naturen oud; enkan, 
gelijk al de andere foortcn, door de bij de Wortel uyt- 
lopende jonge Scheuten , of door de in de 1 aarde gc- 
bogene Takken, welke binnen een korte tijd wortelen, 
genoegzaam aangnvonnen worden. Met een wallende 
Maan- van Maert of April moet men ze van de oude af- 
neemen , en verplanten. 
Dikmaal word dit Klim gcbruykt , om daar mcê 
Zitplaatsen , Bogen , en Prteelen te bckleedcn ; wijl 
de Bladeren in de Zomer een aangename befciiaduwing 
veroorzaken; doch de zelve al Ce zamen in de Winter 
laten vallen. 
KRACHTEN. 
ir/* Lim is heet in den vierden Graad ; fcharp , Galen. Ub. 
IV bijtende van fmaak , en.de tongc zeer ontftee- s ""b Ml!i '. 
kende. Op de Huyd gedaan j maakt zc dezelve 
vol Bleynen en Zeerigheyd , door de hitzige brandïg- 
hcyd. Op allerley Schurftheyd gelegt, verteerd ze de- 
zelve. 
Het Clematis Peregrina , of vreemde Klim, Op de DhfiMt.' 
Afclaatsheyd , of witte Zeereu, gewreeven , doed de- 4-«/-'8** 
zelve vergaan. 
Het Zaad kleyn gefloten, en met Wijn ingenomen, Maith.hb. 
drijtt uyt alle hcete , galachtige , en koude flijmerigc 7- 
vocht igheedertt 
LXI HOOFDSTUK. 
KAPPERS. 
Eezc aangename , en voor vcele ccn Verfche)-- 
gezortdc Vruchten-dragende Heejlcr- ™ "» mcn * 
achtige Plant, word in 't Ncederlandfcli 
met gcencn anderen naam , zoo veel 
mi; bekend is , als dcczen genoemd. 
In het Latijn Capparis : in 't Hoog- 
duytj'ch Kappcrn : in 't Franfth Cappr.es ; cn in het 
Italtaanfch Capparo. 
Hief van zijn mij in haren aart bekend drie onder- Dria 
fcheyde foortcn ; als : 
I. Capparis folio ïïotundo , of Kappers met onder- 
ronde Bladeren, II. Capparis folio acuto, rjf^foort 
Kappers, met Bladeren, voor ccn weynig fptts toegaande. 
TIT. r»PPAl>I= LEGUMIWOOA, fivCMBACfl, of Kof- 
pers met Vruchten als kjcyne Peulijcns. Niet alle zijn ze 
van eevcn dezelve Oueeking cn Waarneeming, 
Zij beminnen , uyt ccn natuurlijke cygenfehap , Watvoor 
ccn gemeene , zandige aarde, wel doormengd mc t een aarde 
Gruys 'van geftoten Steen cn Kalk, neevens een wcy- ' L '' ] bcmm ' 
nig twee -jarige Pacrdcmift 1 ccn opene , luchtige , 
vrije , warme , genoeg , ter Zon gclccgene plaats , en 
weynig Water. 
Als ze oud geworden zijn, gecven zc gemeenelijk cl- Bloemen, 
kc Zomer in Julius hare Bloemen; doch noyt in dec- ' iiaJ ' 
ze Landen volkomen of rijt} Zaad. Zijn tccdcr van aart. 
Laten niet alleen 's Winters hare Bladeren vallen, maar 
konncn ook niet veel koude Hcrfjl-rccgcnen , Hagel , 
Sneeuw, Rijp of forfl verdragen. Moeten dcrhalven, 
in 't voorjaar met een wafTcndc Maan van AprilofAfay 
in Potten gezet zijnde , in 't laatft van September of t Teeder- 
begin van Oüober, na gelcegenthcyd van dc tijd, bin- he )' d i cn 
nens huys worden gebragt, cn gezet in ccn goede luch- ^i"™"" 
tigc plaats, daar zc door de Venfteren , zonder eeni- 
gc tochten , de Lucht cn Zon konncn genieten zoo 
lang als 't mogelijk is. Mogen ook in deczc tijd wey- 
nig, of geen lauw-gemaakt Rccgcn-watcr , ook geen 
al te groote hitte genieten. Ter dier oorzaak moet 
men ze niet dan bij vriezend Weer dc warmte desvuurs 
door ccn yzerc Oven laten gevoelen ; of ook wanneer 
koude Oojl- cn Noordnvtnden wayen. Niet voor half 
April mag men ze weer buytcn zetten in de Zonne- 
ftralcn , met een zoete Lucht cn aangename Ree- 
gen; voorzichtig gewagt en zorgvuldig gedekt voor 
koele nagten , vochtige dagen s cn hayrige , fchrale 
winden. 
In deeze Landen konncn ze niet anders aangewonnen Aanwin- 
worden , als door haar Zaad, uyt heete Gcweftcn o- nm B' 
vergezonden : 't Welk men met een volle Maan van 
Aiaert , April , of Alay , niet meer als twee Stroo 
breedte diep, moet zayen in ccn Pot, op een gantfeh 
warme plaats gefteld , of zes weeken lang gedurig in 
hecte Pacrdcmift. Ecvenwel kan deeze vermecm<}vul- 
digmg zomtijds noch gefchieden door eene ter zijden 
aange- 
