ip3 Str.uyskr.uyd. AgeraTum van Dioscoiudes. Agrimonie. 
KRACHTEN. 
*94 
Waar toe 
hetStruys 
kruyJ on 
dientfig , 
dienilig is, 
DF, Bladeren van Strmbiofera , of Struysh'Hyd, 
in Bier, Wijn of Water een uur lang gekookt, 
en daar van 's morgens nuchteren , eenige da- 
gen achter malkander , een kleyn Roemertje , of het 
vierdedeel van een pintje, gedronken , dood , en jaagd uy t 
allcrlcy^f oï-OTfw desLigchaamsj doch is voor 't Vrouwe- 
lijk gedacht zeer ondienftig ten gebruyk ; vermits het 
haar onvruchtbaar maakt , en de zwangere voor de 
regte tijd dotd vcrloflcn; zulker wijs een mifval ver- 
oorzakende. 
Het Zap der lïladcrtn gsneeft de verbrandheyd , als 
men het 's avonds rn 's morgens daar over ftrijkt : 
ook alle quaadaardigc Gezwellen, en vervuyldc Won- 
den. 
Van dit Zap een weynig met Wijn en Zuykcr 
gebruykt, is goed vnor dc gcene , die met de Spaan- 
fche Polken zijn befmer ; want het maakt een open 
Ligchaam , en zuyvcrd het Bloed. .. 
XX HOOFDSTUK. 
G E R A T U 
van DIOSCORIDES. 
M 
ichcydenc 
loorteu. 
Defchrïj- 
vingvan 
het Agera- 
tum Feru- 
laccum. 
Wortel. 
Bladeren. 
Bloemen. 
Beft, zoo in het Neederlandfch als in 
§. het Latijn , gcenen anderen naam als 
leczen ; maar word in het Hoog- 
i dttjtfch gehectcn Leber-balsam; en 
n het Italiaanfch Agbrato i Eu- 
patorio di Mesue , cn Herba 
Giv'ï. ia; 
Hier yan zijn mij in haren bekend geworden drie 
verfcheydene aardige Iborten ; te weeten ; 
I. Aguratum flore luteo , of Ageratum met 
een gtele Bloem. II. AgeraYum flore albo , of 
Ageratum met een wttte Bloem. III. Aceratum 
FERUT.ACEiïm , of Ageratum met teeAete, fchoone , 
dunne BUderen , op de wijze van Ferula. Meelt, alle 
zijn ze van dezelve Bouwing cn Waarneeming. 
Gczamentlijk beminnen ze een goede zandige aarde, 
met twee-jarige Paerdc- cn Kocyemifr matig door- 
mengd ; een opene, luchtige, vrije, wel ter Zon ge- 
lecgene plaats , cn tamelijk veel Water. Geeven niet 
alleen jaarlijks kluchtig-zeldzamc Bloemen, maar ook, 
bij goede Zomers , in alles volkomen en rijp Zaad ; 
bchalvcn liet Ageratum flore albo , of" Agera- 
tum met witte "Bloemen ; het welk in deeze Lan- 
den, mijns wectens, noyt ccnig Zaad te voorfchijn 
heeft gebragt. 
Het Ageratum feuulaceum, of Ageratum met 
Bladeren van Ferula, waft, in dcezc Geweftcn 's Win- 
ters buytcn blijvende, tot de hoogte van twee , twee 
en een halve , ja zomtijds drie geheelc voeten. Krijgd 
ttyt bruynachtige, veelvoudige* fterke Veelei-worte- 
len, een halve voet diep in dc aarde fchieteude, eenige 
Scheuten , of z,ijde-Tal-jcns , met niet veele Bladeren, 
dc eenc digt boven de andere in het ronde daar aan zit- 
tende , niet boven een voet of daar ontrent hoogte 
voortkomende , voorzien. Doorgaans zijn dc grootfre 
een hand lang ; de klcynflc korrer ; twee vingeren 
breed ; gefnecden in ontelbare dunne cn zeer tcederc 
deelen; donker groen van verwc. Waar uyt opfchict 
eene Steel, of meer, zoo hoog als gezegt is ; mceft 
rond, cn voorzien als met klcyn'e Ke rven , ook veele 
korte Bladert jens; tamelijk dik, en veel bleeker ais de 
Bladeren. Op de bovenfie top groeyen veele Bloemen 
bij malkander, op de wijze van het Herba Doria, of 't 
Goudenkruyd , doch dichter te zaam-gevoegd. Zij zijn 
gcelverwig; beftaandc uyt vijf Bladert jem , inwendig 
gevuld met veele opftnande Draadjens. Lang blijvenze 
goed. Als ze eyndelijk al itaande inhaarzclvcn ver- 
gaan, en gantich bruyn geworden zijn, vind men 'er in 
een kleyn , langwerpig, drie- of vierhoekig, bruynachtig 
Zaad, zeer gclijk-vormig dat van het Chrysanthemum 
Creticum flore albo medto-luteo , of Ganz.ebloem van 
Candia mei een -witte en van binnen geele verwr. 
Aldcczc foortcn verdragen gewilliglijk//^f/ ) ^»f«/5j/, Aanwin- 
felle Vorjl, en andere ongelecgenthceden. des gantfehen mn S- 
W inters. Worden aangewoxmn , zoo wel door hare 
bij de Wortel fobcitijk aangewaiTetic; jö*tgen s die, van 
zclfswortclen bekomende, met een toenecmende Maan 
in April voorzichtig van de oude afgenomen cn ver- 
plant worden ; als door haar Zaad ; het welk met 
de zelve Aprtlfche Maan niet diep in een Pot word ge- 
zayd; 
KRACHTEN. 
ït Krnjd , het welk van Mesues word ge- Aart; 
noemd Eupatorium , is warm in den ecr- 
ften, en droog in den tweeden graad, ook fub- 
tyl van deelen. 
In Wijn of Wey gezoden , en daar van gedronken, J, '/«" •* 
dnjftuytdcGW, en allerley filmachtige Vtchfèk : weer- s '"'' "*>' 
(laat alle verrotting : opend de verfiopte deelen; neemt ' f ' 
wech de Ziekten, en andere ongeleegenthecden , door 
dc zelve veroorzaakt en is zeer goed in langdurige 
Koorii.cn. Verftcrkt de Ata*., de Leever, cn aldc in- 
wendige partijen. 
In Wijn , met ccn weynig' Rofmarijn en Wortelen Cnmcr'. 
van Pyrcthrxm gekookt ; dan daar mee dc Mond ge- 
ipoeld.ook in dezelve gehouden , verdrijfd dc Tandpijn, it *' "'' 
ontfraan uyt koude Zinkingen. 
Voor zich zeiven alleen in Wijn of Water gezoden, Biofi- lil. 
en de damp van ónder ontfangen, drijft uyt het W,t- +- ca f-^ 
ter der Blaas , en verzacht de hardighcyd van de 
Aioeder. 
De Bloemen vierentwintig uren lang iri'Wijn ge- D*r**t~ 
wcykr , 
morgens nuchteren, drie &. H " L f'<- 
ter een volgende dagen , twee oneen , of vit, „ 
de Lccpclcn vol, ingcgccvcn , dood de Hbnrm 'dér 
kinderen. 
XXI. HOOFDSTUK. 
AGRIMONIE. 
££?JKxMÉ En heerlijke en zeer heylzame Plat, Vrfcher. 
IV. II* kWwordin het Neederlandfcl, , mijns <<c namen, 
weetens , met gcenen anderen naam 
betcekend. In't Latijn en luluanfih 
Ac. rtmonja , cn Eupatorium 
Grïcorum , zoo veel als Boelkens- 
kruyd der oude Grieken, in welker tijd dit <7f» 
w.x in ccn koninglijke waarde wierd gehouden : ja 
zou ook , gelijk zommigc willen , de naam Eupa- 
torium hebben bekomen van den Koning Eupa- 
tor. \a'MÜmd*}tfdi Odermennic, en Bruck- 
wurtz. In tót frtnfch, gelijk la het MuikHxMJch, 
Agrimonie. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Twee 
twee onderfcheydene foorten, namcntlijk, de gemeene (bonen, 
zoo genoemde Agrimonie, en Agrimonia odo- 
rata , of welriekende Agrimonie. Beyde zijnze van 
eevcn dezelve Oneekjng en ivaarneeming. 
Zij beminnen een gemeene , flegte , zandige, zodw 
wel gemeitte als ongemeftte aarde: zoo lief een opene ernuJnc 
vrije, luchtige, als een donkere , fchaduwachii t c"J 
plaats : veel , en ook weynig Water. Bloeyen, eri vee- nc °' ' 
ven ook dikmaal bij warme Zomers , anders ze) den 
volkomen Zaad. Verdragen de llrengc kou J £ der 
- cn meer andere ongeleegentheeden d' JS t jjd s . 
T . 
Worden 
I 
