3oi 
Knoplook. Look zonder Look. Ajuyn. 
301 
Aanwin- 
ning. 
kelijk 
lp reek - 
Watvoor Zij beminnen een luchtige, goede, zandige, ma- 
een jnrde tig-gemeftre grond , en weynige vochtigheyd. Hcb- 
m ben liever een opene , vrije , luchtige, als een don- 
kere plaats. Verdragen fterke Porfty cn andere ongc- 
ltegcntheedcn der Winter. Brengen noyt eenige Bloe- 
men voort , maar in plaats der zelve Hoofdjens , be- 
ftaandc uyt vcclc klcync Bolletjens ; welke men van 
malkander afzonderen , en met een afgaande Maan van 
Ottobcr in de aarde planten moet. Niet alleen dcezer 
wijs worden ze overvloedig aangewonnen; maar ook 
door hare aangcwafTenc jonge Bolletjens der ronde Wor- 
telen ; welke men, zoo op de genoemde tijd , als in 
Alaert of April, mag verzetten. 
Bij dcOttde, volgens het getuygenis van aanzienlijke, 
geloofwaardige Schrijvers, gelijk dan ook Suidas hier 
woord der \ an gewag maakt, was dit fpreekwoord zeer gebruy- 
Oudc. kelijk: Allia ne Comedas kt Fabas; datis: eet 
geen Knoplookjioch Boonen. Hier mcê wilden ze te ken- 
nen gecven , dat men noch Soldaat worden , noch na 
een plaats in den Raad trachten 7011. Want onder 
de leeftocht der Krijgslieden wicra altijd Knoplook^mcc 
gevoerd ; waar van de reuk veele zeer onaangenaam 
was ; cn de Rechters , op dat ze in den Raad van de 
flaap niet overvallen mogtcn worden , aten gcduurïg 
Boonen. 
Hoeveel Daarbeneevcns verhalen de oude Hifiori en , dat ten 
j^^JJ^P' tijde van Cheops , Koning der jEgyi-tenaren , 
Ajuyn ver- die ' n Sgypten heeft doen oprechten de twee groot- 
bruykt is fle Pyramiden , geteld onder de Wonderen der Wee- 
reld , gedurende de Bouwing alleen van de eerfte , 
van het arbcyds-volk gcbruykt is zoo veel Ajuyn , 
Knoplool^m Wortelen , als jaarlijks op zeftig Akkers 
in het ronde kon geplant worden ; welke korten in de 
tijd van twintig jaren , (want zoo lang was men hier 
mcé bczichj bedroegen iöoo. Talenten Zilver; dat 
is, 690000. Kroonen, of dertien Tonnen gouds, en 
80000. Guldens. 
KRACHTEN. 
KNoplool^ is warm cn droog in 't laatftc van den 
derden, of liet begin van den vierden graad; 
daar bij zeer fcharp van finaak j drijvende, bij- 
tende , en het Ligchaam ontftcllende : derhalven veel 
bcquamcr genuttigd te worden van groove , zwaren 
arbeyd verrichtende , en te Scheepvarcnde menfehen, 
ook die vol koude en (lijmerige vochtigheeden zijn , 
als van tccderc, wcynig werkende, burgerlijke Lieden. 
Veel gegecten wordende, verduyfterd ze het Ge- 
zicht: is fchadclijk voor de Nieren , voor liet Hoofd ; 
voor die van het Podagra worden geplaagd; en voor 
alle zwangere Vrouwen. VerdroogdhctnatuurlijkZ-W, 
en veroorzaakt Winden. 
Matig gcbruykt , in Wijn of fpijzen gekookt , of 
gebraden zijnde, verwarmdzc het Ligchaam; maakt 
dun en los alle taye fiuymcn cn vochtigheeden ; dezelve 
ook vertecrende. Opend dc verftopthcyd van de l'orfl. 
Is goed teegens alle vergif; zoo dat ook de giftige 
Dieren voor de Knoploo\ vlieden. Verwekt de Bij- 
flapens-luft : maakt een heldere Stem : verdrijfd de 
Tandpijn : docd wel Water lojfen de gecne welke met 
het Graveel zijn gequcld ; cn de Winden fcheyden. 
Is zeer dienftig voorde Waterzuchtige: verfterkt een 
Zwakke Maag : bewaard dc menfehen 'mPefi-tijden; in- 
zonderheyd met Ruyt cn Oogenklaar, of Chelidomum 
Afajiu , in Wijn gekookt , cn daar van 's morgens 
een wcynig gedronken : drijfd uyt de Nageboorte , en 
verwekt der Vrouwen Aiaandflonden. 
Rauw gegeeten , ontftcekt het Bloed : is zeer fcha- 
delijk voor de geene , welke van een hitzige natuur , 
galachtig, en mager van Ligchaam zijn. 
In Melk gekookt , en de kinderen daar van ieder 
morgen nuchteren een tijd lang te drinken gegecven, 
dood en jaagd uyt haar al dc Wormen. 
bij het 
Egypti- 
fche Py. 
ramidc. 
Avtrroes 
lib. Simp. 
eap.*x. 
Gaten lib. 
Simp. Fac. 
£. 
Laurenb. 
lib. ap. 
Plant. I. 
Mf. 1. 
jtvieenn. 
lib. i.fui 
«ƒ.6. 
Ub. x. 
Jütfi Hifi. 
Simp. c.i 3 
Tot Stof gebrand , met Honig vermengd, en dan jyiefi, l. ». 
op het Hoofd , of andere plaatzen geftrceken , belet eap. 18». 
de uytvaümg des I/ayrs : geneed, alle quade witte Zet* 
ren en Schurft igheyd; ook hopende Gaten; Schilfferen^ 
Schubben en pielden des Hoofds. 
Als men ■ Hoenderen , welke de Sprouw of Pip 
hebben, Knoplook^ te cetcn geeft, worden ze van dit 
quaad geneezen, 
In de Gaten der Mollen gclegt, doed dezelve vcrlo- Do.fon. Ui. 
pen. Een A/agncet of Zeyljleen, met Look beftrecken, *3' c - ll ' 
word daar door verdorven. 
XXV HOOFDSTUK. 
LOOK ZONDER LOOK. 
,Us in het Ncederlandfch genoemt , Vcri <-'" e 7- 
5 word in het Latijn geheetcn Allia- dcniDlca ' 
" ria : in het Italiaanjch eeven alzoo: 
in't Hoogduytfch Knoblauchkraut, 
of ook Zaltzkratjt : in het Franfch 
Alliaire, Herba Aux Aulx, of 
Aix Aill'etz. 
Dit Gewas bemind een gemecne , zandige aarde; Aanwin- 
ccn opene, vrije, wel ter Zon gclecgenc plaats, cn veel nm 8* 
Rctgen. Geeft in onze Landen niet alleen Bloemen , 
maar ook volkomen 7aad, Kan felle Vorfi , en alle 
andere ongeleegenthecden des tijds uytftaan. Word 
niet alleen door Zaad , het welk met een wallende 
Maan van April niet diep in dc aarde word gclegt, 
maar ook aangewonnen door hare jonge aangcwarTcnc, 
en van zich zelfs wortel-fchietende Lvoten; die men, op 
dc gedachte tijd , en met de genoemde Maan» van de 
oude afneemt cn verplant. 
KRACHTEN. 
ALliaria is heet en droog in den tweeden graad ; F"cbf. 
doorfnïjdcnde , openende, dun-makende , en 
vertecrende alle taye, (lijmerige vochrighee- J ' 
den. 
Dc r (aderen gelcgt op de Wonden der Beenen , ge- 
neezen dezelve. Bij de Clifleerien, teegens het Colijb^ 
bereyd , gedaan , word zeer gepreczen ; want zij ver- 
drijven de Winden zeer krachtig. 
Dezelve Bladeren, in plaats van Porrum Seclile, 0 f Lobtl. 1. 1', 
Pareye, in een Saus gemengd , geeft aan dc fpijs ecn^'J^J 
zeer goede geur: is ook goed voor een benauwde Borfi, Ux. e.vL 
cn dc Kortademheyd. Lonicer. 
Het Zaad van Al/iaria , of Look^ ronder Loo^ 6 * f ' ' 9 '' 
heer cn droog in den derden graad , gefloten , cn als 
een Plaafter op de Vrouwlij k heyd gclegt , verdrijfd 
de opfiijgmg der Moeder , en brengd de Vrouws-per- 
foonen weer te regt. 
XXVI HOOFDSTUK. 
J U Y N. 
S een zeer wel bekende Plant , word Verrcfier- 
in het Ncederlandfch niet alleen dus, dc nanie8 ' 
maar ook van vecle Cipol ge- 
noemd , na het Italiaanjch woord 
Cipolla. In het Latijn Cepa : in 
het Hoogduytfch Zwibel : in het 
Franfch Oignon (waar van daan gekomen is de Net' 
derlandfche benoeming Ajuyn, ook wel Uyen ) , 
Ciboule; of wel Siboulle; en in't Italiaanjch, ge- 
lijk alreeds gezegt is, Cipolla. 
Hier van worden gevonden verfchcydene fooiten , ^rfchik 
mceft verfchillende in de vcrwe harcr Bollen ; der zei- f oortea , 
ver meerder of minder grootte; rondheyd oflangheyd, 
