3i7 
Malve. Witte Malve. 
318 
in April met een aangename Lucht weer buytcn {tel- 
len. Dan noch moet men ze wel wagten voor koude 
nagt-rijpen. 
Bloemen. Voor de cerftc maal blocydze in het tweedejaar, na 
dat ze met een waffende Maan van April is gezayd ge- 
weeft. Daar na ieder jaar : cn geeft ook , als zc op 
een warme en luchtige plaats is gezet, gemeenclijk vol- 
komen rijp Zaad ; inzonderheyd zoo men haar wagt 
voor veel R.cegen in het Najaar. 
Boheem- De Malva Bohfmica , of Bobeemfcbe Malve, 
fche, Dor- 'Qa:TlCA,of Malve uyt de Provmtie Bxticaïn Lufttanten, 
k/oiJe' gC ~ C RISp A > of gekrolde Malve, en meer diergelijke, 
Malve. blijven niet langer als eenc Zomer in het leeven. Wor- 
den ieder Voorjaar in de Macrt , met een waffende 
Maan , op een warme , luchtige , wel ter Zon ge- 
lecgene plaats , niet diep in de aarde gelcgt, Gee- 
ven voor de Winter volkomen rijp Zaad, en verfter- 
ven daar mee. 
Stok-roo- Al de foortcn van Malva hortensis rosea ; 
zen. of Stokroozen , zijn hard van aart. Verdragen felle 
Fbrft , en allerlcy andere ongelccgcntheedcn des gant- 
fchen Winters. Gccvcn op het tweede jaar Bloemen , 
van een fchoone aanfehouwing ; gemeenclijk van mid- 
Zomcr af tot aan de Winter ; de eenc na de andere ge- 
durig opengaande. Brengen voort volkomen rijpZ.W; 
en vergaan dikmaal niet voor 't vierde jaar ; zommigc 
ecvenwcl in het derde ; of bij een fterke l r orfl cn veel 
Reegen vcelligt wel eerder. 
Om daar Indien iemand hier van goed Zaad \v\\ winnen, die 
van goed f n Jjd c j] J c z,ijde-takken wech, en late alleen dc mid- 
winncn dclfie Scheut ftaan ; waar aan dan niet als dubbele Bloe- 
men zullen gezien worden; ja hoe hoogcr, hoe meer 
dubbel. Van decze het Zaad vergaderd : daar na in 
April, oiMay, met een volle Maan, niet diep, in Pot- 
ten , of op' andere plaatzen gezayd , en twee maan- 
den daar na met de zelve Maan , twee of drie voe- 
ten van malkander, verplant, zoo zult gij'er fchoo- 
ne en bezien s-w aardige 'Bloemen van bekomen ; in- 
zonderheyd indien dit ccnige jaren na den anderen 
word gedaan. 
KRACHTEN. 
Deugden. 1 "\E Malve, een zeer eedel cn gezond Gewas , 
I J is matig vocht en warm , zeer verzachtende en 
veideelcndc van aart. 
Diofeor. Dc Bladeren, gelcgt op dc rijt, geneczen dezelve. 
i. 1. e. 144. Trekken ook uyt alle Doornen en Splinteren , welke 
ergens in het Ligchaam zijn gekomen. Gefloten, cn 
met een weynig Zuyker gemengd , zijn zeer dienftig 
tcegens dc (merten der Oogen. De zelve vermengd 
mee Oly , heclcn dc ftecken van Horzelen , Byen , 
Dalan lib Sp imen > en diergelijke Dicrtjens. Verdrijvende vitkg 
at.otp.a3. ken > fproetelen , febdfferen , en allerlcy vuurigbeyd 
der Huyd. Brengen alle koude Zinkingen tot rijp- 
heyd. Zijn zeer goed op de gebrandbeyd , cn voor 't 
Springend-vuur. 
Dumnt. Rauw gegecten, met een weynig Zuyker en Zour, 
ücrb.fol. vcrzac |n cn 2C) en ncemen wech de pijn en zwelling der 
'* Nieren, en der "Blaas. Maken ook een zachte Stoel- 
gang. In Wijn gezoden, of onder andere fpijzen gc- 
oruykt , gelijk ook het Zaad, cn dc Wortelen, doen 
de Hoeft ophouden; gencczen andere gebiceken en fmcr- 
tcn van de Lange, en der Darmen: verzachten de in ar- 
Tün lib fe^ fittende Vrouwen. Necmen wech dc verftoptheyd 
lo.Mf.ii. en hardighcyd der Moeder : ftrijden tecgens het ver- 
gif; verdrijven dc zcerigheyd van de Monden Keel , 
met een weynig gebrandde Aluvn en Honig vermengd, 
en daar mee gc-wallchcn , of gcfpocld. Verwekken ook 
Mel!^\n der Vrouwen Borftcn. 
TragHtlib. Het Zap , warm in de Ooren gedaan, neemt der 
i.cap.uo. Z elver fmerten wech. Word ook gepreczen tecgens de 
vallende Ziekte. . 
Lomctr. Het Water, daar Malve in gekookt is, maakt nïet 
alleen machte Handen, maar verzacht ook At Voeten, 1. 1. c. 181; 
cn andere dcclcn des Ligcbaams , daar mee gewaffchen» 
of daar in gebaadt zijnde. Is daarom ook zeer dien- 
ftig , in alle Clyfteerien gcbruykt re worden. Met 
Oly cn Wafch vermengd, is zeer goed op allerley ge- 
zwellen. 
De Bloemen, met Zuyker tot een Conzerf gemaakt, 
zijn zeer dienftig tecgens het Graveel, en dc Steen der 
Blaas ; dc zelve opdrijvende , en het Water doende 
loffcn. 
De Wortel gebraden , tot ftof gemaakt , cn op ApuLitift. 
varjfebe Wonden, defgelijks op der Vrouwen zjivl- pi ",r. 
lende 'Borftcn gelcgt , gencczen dezelve. Met dit Poe- ™P'* Q ' 
der de Tanden gewrecven , zuyvcrd die van allerley flij- 
merigheyd. 
De Malva hortensis rosea , of Stokroos , Bauhin. 
heeftdc zelve werking tecgens al de hier boven genoem- '* 
de gcbrcckcn , op dc zelve wijze gcbruykt. Daarcn- ƒ «, f ,i' 
boven , dc roode Bloemen , in roode Wijn gezoden , 
zijn zeer dienftig tcegens dc Roos : neemen wech de 
Schurftbeyd ; cn verdrijven dc hitte en droogte van 
Keel en Aloud. 
XXXIV HOOFDSTUK. 
WITTE MALVE. 
Ndcrs van zommigegefpcld Malue, is Verfchey- 
cenP/ant, van elk zeer bemind, beyde cnamC11, 
om hare krachtige deugden , en om 
hare uytwendigc bcvallijkhcyd. Word 
in het Latijn genoemd Alth/ex, of 
Bismalva : in 't Hoogdaytfch IeiscH : 
in het Franfch Guimalve ; en in het Italiaanfcb 
Malvavisco. 
Zij bemind immers zoo zeer een goede, luchtige , W- 11 T °°r 
zandige, als een kleyigc of ftccnigc , wel gemeftte aar- ^hernia- 
de : een opene , vrije, wel ter Zon gelecgcnc plaats , nen. 
cn veel Water. Geeft ieder Zomer een aangename 
Bloem ; maar zelden , ten zij bij heetc cn goede jaren, 
volkomen rijp Zaad. Kan fterke koude , en alle on- 
gelccgcntheedcn des gantfchcn7^«/cr/ uytftaan. Word flanw ; n 
alleen aangewonnen door hare aangegrocyde Wortelen , n ing. 
welke men in het Voorjaar van dcoude afneemt, en met 
een afgaande Maan verplant. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van witte Malve zijn in den cerften 
graad verwarmende, verdrogende, verzachten- 
de , fcheydende , cn vertecrende ; doch dc Ver- 
telen en het Zaad veel krachtiger. 
In Wijn gezoden , en daar van gedronken , drijven 
het Graveel af, en necmen de pijn daar van wech. Hel- 
pen ook een benauwde Borft. 
Zoo wel dc Wortelen als het Zaad in roode Wijn ge- 
kookt met ecnige Wortelen van Torment tl , ftillen de 
Roodeloop : verzagten dc Apoftematten van dc Moeder: 
openen de verjloptheyd van de zelve, cn zuyverenzc. In 
witte Wijn" ofMcede, weck gezoden, gencczen ze 
alle varjfebe Wonden; verzachten, doen fchcyden , en 
rijp worden allerlcy gezwellen, en ontfteekjngen: ver- 
morwen de klieren cn bardigbeyd : heclcn de kloven aan 
het Fondament , cn verfterken de zeenuwen. Verdrij- 
ven de vleiden cn fproetelen des Aangezichts. Op^f- 
brandbeyd gclegt , trekken ze dc hitte uyt. De zelve 
Wijn gedronken, is zeer dienftig voor dc naweeën der 
verloft zijnde Vrouwen. Doed het Water, loffen , cn 
helpt de gcenc die inwendig gebroken zijn. 
In Edik gekookt, en in de Mond gehouden, of de 
Tanden daar meê gcwrccvcn , verjaagd dc Tandpijn. 
De Wortelen in Melk gekookt, tot datzc gantfeh 
weck zijn geworden, zijn zeer goed voor dc Êngbor- 
ftigbeyd, 
Galen. Ui, 
Simp. 
Dhfc. lib. 
AfulijM, 
Hzrb. cap. 
38. 
Tttchf. 
Hifi. PUnf, 
Vlinttu lib. 
