A L t S S U M. F L U VV E E L n B L O E U. A Al M 1. 
l. 7 . c. V 
Vederley 
zeer ver- 
makelijke 
fooi ten. 
Uytftec- 
kende 
firhoon- 
heyci van 
de Flu- 
weel 
Bloem 
met drie 
of vier 
veranikr- 
lïjke ver- 
wen. 
Wat voor 
een aarde 
zij bemin- 
nen. 
3 11 
vcrtecrcndc in den eerften graad. Vermag alles wat van 
'r Alylfum van Dioscorioes is verhaald. Opend noch 
daarenboven de doorgang der Nieren. 
Het Alyjfum Echioides Germamcum , of het Slangen- 
kruyd gelijkende Alyjjum, heeft de zelve kracht en wer- 
king van liet Echmm. Zie op het Hoofdftut^ Slan- 
GENHOOFD. 
Het Alyffum minimum, af Ideyn A'lyjfum, is een 
foort van Thlaspi; en word de zelve krachten toe- 
ge (chrecven. 
xxxVn Hoofdstuk. 
FLUWEELE BLOEM. 
Eeftj mijns wectens, geen en anderen 
5, naam in liet Necderlandfib. Word 
in 't Latijn gehceten Amaranthus, 
na het Grtekfche woord A'^ap-^Tf^ , 
het welk beteckend Onverwelkelijk^; 
om dat dc Bloem deezer Plant , zf- 
gcmccdcn zijnde, een lange tijd noch frifch en onver- 
anderlijk blijft: in het Hoogdujtfch Tausendschon : 
in 't Frstnfch Passé Velours; en in het Italiaanfch 
Amaranto , FlOR di Velluto j of FlOR 
d'Amore. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
vccle zeer fchoonp fnoncn , van een luftigc aanfehou- 
*'ing; te wceten : 
I. Amaranthus purpureus semine albo, of 
purpure Fluiveel-bloem met een wit Zaad. II". Ama- 
ranthus hoi.osericus cristatus, of breede Flu- 
wtcl-blocm , zittende op de wijze van een Hoender- 
kam. III. Amahanthus tricolor , Jive qua- 
dricolor j of Fluweel-bloem met drie of vier ■ver- 
anderlijke verwen. IV. Amaranthus holosericus 
JLOREAi.no, of 'witte Fluweel-bloem. V. Amaran- 
thus CAULE ET spica lutea , of Fluweel-bloem 
■met een gcele Steel en Ayr> VI. Amaranthus ru- 
BER , of roode Fluweel-bloem. VIT. ViRiDis , of 
g.intfih groene Fluweel-bloem ; cn dan noch meer an- 
dere. Al te zamen zijn ze van ccven dc zelve Bon* 
wing en Waarneeming. 
De Amaranthus tricolor, ftve QUAbtiico- 
LOR , of Fltnueel-blocm met drie of vier veranderlij- 
ke verwen , als donker-rood> bleck-rood, fchoongeet, 
cn groenachtig, word ter dier oorzaak ook genoemd 
Papegayen-kkuyd. De zeer aangename cn vcrwon- 
derens-waardige fchoonhevd deezer Plant verluftigd, 
door een aardige bcvallijkhcyd , al ftil-zwijgcnde het 
Hert der aanfehouwers ; en als een treurig gemoed het 
Oog daar op flaat , word het fchielijk weer verquikt; 
ja moet als verbaafl: fhan over dc vcrichillendc fchoon- 
hcyd dec/cr verwen , van die groote cn alder-konfiig- 
ftc Afcejler uyt de zwarte aarde voorrgebragt ; en 
van welke coulcnren dc een teegens dc andere , en 
alzoo dc Natuur teegens zich zclven , om dc prijs 
fchijnt tc ftrijden. 
Zij beminnen een goede, gemecne, zandige aarde, 
met een tamelijk deel twee-jarige Pacrdemift door- 
' mengd : een opene , warme , luchtige t vrije t en 
wel ter Zon gclcegene plaats; ook matige vochtighevd. 
Blijven niet langer dan eenc Zomer in bet leevcrl. Gec- 
vcn gemcenelijkin den llerfft volkomen rijp Zaad-, en 
verfterven dan; liet zij door een kleyne Forfi, of van 
zelfs. Worden dciliatvc-n in ieder voorjaar , met een 
wallende Maan van April of A/aerr , in de aarde ge- 
zayd; niet diep. Doch het Amaranthus trico- 
lor, of met drie verwen, zijnde dc tecderfte foort van 
alle, moet men ^ayen in een Pot, of anders zeer warm 
teegens een Muur aan , na dat men dc aarde wel voor- 
zien heeft met varfche, warme daar onder gelegde Pacr- 
demift. Anders zou'er geen volkomen Zaad van tc 
32Ï 
voorfchijn komen. Men moet haar ook bewaren voor 
veel Reegenen , wijl hare fchoonhcyd , inzonderheyd 
in dc eerfte opkomft tc veel daar van omfangende, daar 
door word verminderd. Daarenboven moet men' de 
Pot , daarze in gezayd zijn , een maand of zes wec- 
ken lang, tot aan dc bovenfte rand toe, zetten van dc 
cene warme Pacrdemift in de andere. Naderhand mDct 
mm haar voorzichtig dekken voor koude nagten, Win- 
den , en Reegen. 
In voorige Eeuwen wierden dceze Bloemen veel ge- Y 13T tot 
bruykt in ailerley gcvlogrxnc Kroonen, welke men op- Bk^men 
hing, tereerenvan een Koning, ofPrins; om dat ze voortijd* 
(gelijk Hesychios daar van fchrijft) niet verflenften wierden 
noch vcrvuyldcn s ook 's Winters , met Warer bc-^™^; 
fprengd zijnde , zich weer vcrfrilchten, en als varfch Jp'.'s. ^ 
gezien wierden. Eevcn om de zelve oorzaak wierden Artcmid. 
ze in de Tempelen opgehangen , en de Goden tocge- ^J- e -79- 
wijd , volgens het getuygenis van Plinius cn Ar- Jhx.Vti. 
temidorus. Waarom dan ook Clem'ens Alexan- l u«, & 
drinus, de Chriflenen vermanende, dat ze zich op 
geencrlcy wijze mctdcvFfeydenen Afgoderijen, ook niet 
in deeze zaak, zouden befmecren, haar te gemoet voer- 
de , dat al de gcene, die God gehoorzaamden , een 
Amarantbe ( dat is, onverganglijke) Kroon was wech 
gelcgt. Daarom ook Petrus de zelve heeft genoemd 
een Heemclfche Kroon ; 'Aptn^vimt i 2 eTó^n c*> 
KRACHTEN. 
Afaranthus , of Fluweel-bh 
'ocm , is een 
weyn 
A. 
fcharp cn te zamen-trekkende van aart: ook aan 
de Maag onaangenaam. 
Dc Rhemen in Wijn gezoden, en daar van gedron- JEt 
ken, (toppen dewine Woeden der Vrouwen: zuyvercn i ' r ' 
ailerley vuylc gezwellen , en zijn zeer dienftig voorde 
geene welke Hhed [pauwen ; defgclijks voor de Leever- 
z.uchtige. Een tijd lang in Wijn tc wevken gelcgt , gec- 
venze aan de zelve een roode verwe. 
Het Zaad in Wijn gekookt , verwekt overvloedig Du 
Zog in der Vrouwen Borftcn. fit- 
XXXVITI. HOOFDSTUK. 
M 
M 
I. 
Edcr bij dcczen , en, mijns weetens , 
met gcenen anderen naam bekend. 
Hier van zijn mij in haren aarr^r;evcr- 
Ichcydene foorten bcwuft geworden; 
namen tlijk : 
I. Amuu vui gare . 
of 
gemcer.e 
-Ammi. II; Lusitanicum, of Portwaljche Ammx. 
III. Ammi perpusillum , of kleyne m t ceder c Am- 
m:. Mccfl; al te zamen zijnzc van dc zelve Beuwing 
cn Waa 
Zij beminnen een goede gemecne , zandige aarde ; 
liever met oude P-terdcmiih als met gantfeh geen vct- 
tighcyd voorzien : een opene, luchtige, vrije, warme, 
wel ter Zon gclcegene plaats, en matige vochtigheyd. 
Gcevcn niet alleen Bloe mm , maar teegens de Winter vol- 
komen rijp Zaad ; cn daar mee" vergaan ze. 
Moeten derhalven in ieder voorjaar, met een walfcrl- 
de Maan van A/aert , weer op nieuws gezayd, en het 
Zaad niet diep in de aarde gclegr worden. 
Doch het Ammi perpusillum, of kftvn teeder 
Ammi, krijgt in dccze Gcwcftcn zeer zelden Zaad; 
ten zij zomtijds bij goede Zomers , wanneer men het 
met een waflende Maan van April in een Pot zayd, cn 
dan op een zeer warme plaats ftcld. 
Dit aardig, teeder Gewas, van een zeer bevallijke 
aanfehouwing, noyt,rot noch toe, van iemand bekend, 
groeyd in deeze Landen op tot dc hoogte van een klevne 
X maatvoet. 
Drie ver- 
fcheydenc 
foorten. 
Wat voor 
een aarde 
zij beinin. 
Kleyn tee- 
der Animii 
Gedaante 
der Dlaik- 
