Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , 324 
Tab. Co 
tumna.ï 
min. Cogn. 
maatvoer. Geeft , uyt een regt-doorgaand , rond , 
dun , blcek-vcrwig Worteltje , zeer tecdere , beziens- 
waardige Bladert jens, ruftende aan lange dunne Steelt- 
jen/, van ftclling en gedaante bijzondcr-zeer gelijk die 
van het Anisomarathrum van de hoog-geleerde Heer 
Fabius Columna , bchalven datzc wat weynigcr in 
getal , of holler geftcld , ook met ter zijden uytlcliic- 
tende pttntjens, als hoornachtige Takjcns , voorzien zijn, 
De verwc is donker-groen ; een weynig blinkende. Zijn 
vercierd met zeer fubtyle adertje»: , alleen van onder 
zichtbaar. Uyt het Hert fchiet op een rond cn dun 
Steeltje, in meer zijdc-takjens verdeeld : aan welke de 
Bladert jens , uyt bcyde de zijden van de Steeltjens bo- 
ven malkander voortkomende, veel teederder, ja wey- 
nig dikker als een hayr, gezien worden , en op wiens 
bovenfte pttntjens in liet ronde, gelijk als een Kroon, 
op tamclijk-lange, docli boven maten dunne Steeltjens, 
jemen. de Bloemtjens voortfpaiyten. Decze zijn wit, en be- 
■ad- ftaan uyt vier' Bladert jem , op welke alle een kleyn 
bruyn-rood flipje zit. Afgevallen en vergaan zijnde r 
laten ze achter een kleyn bruyn-achtig Zaadje, op de 
wijze van Pteterzely. 
KRACHTEN. 
Caltn. lib 
Simj>. 6. 
2 & m. I. 7. 
Brjï. rl. 
Wat voor 
een airdc 
zij bemin 
ncn. 
Aanwin- 
ning. 
Et Zaad van Ammi , in dc Apotheeken zeer 
dienftig cn gcbruykelijk, is verdrogende en ver- 
warmende in den derden graad. 
Tot Poeder gefloten , en met Wijn ingenomen , ver- 
drijft de pijn en krimping des Buykj : doet wel Water 
lojjèn : helpt dc gtene die van dc koude Pis worden 
gcqucld : verwekt de Aiaandflonden ; en reynigd dc 
Aioeder, waar door de Vrouwen tot vruchtbaarheid 
geraken , als ze het zomtijds gebruyken. Opcnd dc 
verjloptheyd der Leever , Alilt , en andere inwendige 
deelcn. 
Een Drachma daar van met Myrrhe in Wijn ge- 
mengd, genceft gelukkig dc beeten der Slangen cnScor- 
ptoenen. Het zelve vermengd met Honig, en op blauw- 
ge'lagene plaatzen des Ligchaams geftrecken , neemt 
die misftand wech , door het geronnene Bloed te doen 
fcheyden. 
XXXIX hoofdstuk. 
GUYCHELHEYL. 
[z+**sfii)\Js word deeze Plant in het Nee- 
derlandfch genoemd. In het Latijn 
Anagallis : in het Hoogduytfch 
Gauchheil: in het Franfch Mor- 
celine, Moron: in het Italiaanfch 
Anagallo, Anagalude, ofMoR- 
so di Galiina. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
VÏjf ondericheydene , aardige foorten; namentlijk : 
I. Anagallis mas flore purpureo ; of Guy- 
chelheyl mannetje , met een purpure r Bloem. II. Flore 
kubro ; of met een roode Bloem. III. Flore lu- 
teo , of met een tccle Bloem. IV. Anagallis rec- 
mina flore cocruleo j of Guychelheyt wijfje met 
een fchoone blauwe Bloem. V. Anagallis hotmina 
flore cccruleo majore, of Guy chelheyl wijfje , met 
een groote over fchoone blauwe Bloem. Al te zamen zijn 
Ze van eeven de zelve Oueekjng en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemecne , goede zandige, en wel- 
gemeste grond : een opene, luchtige , vrije , en wel 
ter Zon getcegene plaats. Konncn veel vochtigheyd 
verdragen , cn zijn ook met een matige te vrecden. 
Geevcn aangename Bloemen, en teegens de Winter vol- 
komen Zaad: wasr mee zij dan verftervcn. 
Moeren dcrhalven in ieder voorjaar, met ccn waf- 
fende Maan van Maert , weer op nieuws gezayd 
worden , niet diep in de aarde. Maar ook ziet men 
haar dikmaal van zelfs opkomen , door het op de aarde 
neergevallene Zaad. 
KRACHTEN. 
ANagalhs , of Guychelheyl, is van een verdrogen- Gal. lib. 
de, verwarmende, en zonder ecnigc fcharpheyd *«■¥■<• 
zuyvercndc aart. 
In Wijn gezoden, of het uytgeparftte Z^met Wijn P/ü*. 
gedronken, is goed teegens de bccten der Stangen , oBpH' , a 
sidderen : doed het flater der 'Blaas lojjen : is zeer ' 
dienftig voor de Leever , Nieren , teegens de Pefi , 
daar op zweetende; teegens dc befchadiging der dolle 
Honden , en anderer giftige Dieren. Drijft! ook het 
Graveel af. 
Het zelve Zap op voort-cetende , of andere gezwellen, JEtim 1. 1 . 
ook op Wonden gelegt, zuyverd en geneeft de zelve. Sir '"- »■ 
Het Anagallis flore cccruleo , of Guycbei- ^odm. 
heyl met blauwe Bloemen, in Wijn gezoden met een' -1- '""' 
weynig Zout , cn dikmaal de Planden daar mee gc- 
waflehen , neemt al de zeerigheyd en ruydigheyd van 
de zelve wech. 
Het Anagallis flore rubro , of Guychelheyl Lmietr. 
met roode Bloemen , gefloten , en op de Oogen gelegt , '•*•* ,0 ** 
of het Zap daar van in dc Oogen gedaan, neemt de vu- 
ngheydwech; defgclijks de zwelling, enduyfterheyd. 
Stempt ook het bloeden uyt de New. 
XL HOOFDSTUK. 
BEEKBUNGE. 
Jet alleen in het Neederlandfch dus , Verfchey- 
maar ook van zommïge Waterrun- dc namtn ' 
ce genoemd, word in het Latijn ge- 
heeten Becaüunga , of ook Ana- 
gallis aquatica : in het Hoog- 
duytfch Bachbungen : in het Franjch 
Berle, en in het Italtaanfch Anagallide aqjta- 
tica. 
Hier van zijn mij in haren bekend geworden twee Tweeder- 
bijzondere foortcn ; teweetcn: I. Anagallis AciyA- lc J' Ioor ~ 
TICA mAjor , of groote Beekbunge. II. Anagal- tCD ' 
lis aquatica minor , of kUyne Beekbunge. Bey- 
de zijn ze van eeven de zelve Oueeknig en Waarnee- 
Zij beminnen een goede vette ; cn ook ccn gemee- Wat voor 
ne vochtige grond : zoo wel een opene , luchtige , c f n " rilc 
vrije , als ccn donkere of fchaduwachrige plaats ; en n 'i n . emUl " 
veel Water. Konncn fterke koude, en allcrlcy andere 
ongemakken der Winter geduldig uytftaan. Bloeyen 
door het meeftc van dc gehecle Zomer ; en gecven 
volkomen rijp Zaad; hetwelk; neer-gevallen zijnde , 
dikmaal genoeg van zelfs opflaat. Of anders in het Btaemcn. 
Foorjaar, met een waffende Maan van Afaert of ^pril 7 -^- 
niet diep in de aaide word gelegt. Boven dit kon- ^. anwm - 
nen ze noch aangewonnen worden door hare gedu- 
rig voortkruypende jonge Scheuten , welke van zelfs 
wortel vatten. 
KRACHTEN. 
HEt Anagtllis aquatica, of Beek- , anders Water- t>„j, /. 10 . 
bunge , is verwarmende en verdrogende in den e. ij-. 
tweeden graad ; eevenwel cenige vochtigheyd in 
zich behoudende. 
De Bladeren rauw op Salade gedaan , of met andere Trngmlu 
fpijzen gegeetcn , doen der Vrouwen Aiaandjlonden cói. 
voortkomen : drijven de doode Vrucht af, en dienen 
om gemakkelijk Water te lofTen. 
In Boter cn Azijn gebraden, dan op allerley g czwtl- 
ItHy 
