fU. fji. 
Camcr.l.i 
*■ 3S- 
Tucftf. 
Hifi. Pl. 
e. zjj. 
315 GuYCHELHEYL. BeEKBUNGE. K 
len, ook op het koude Vuur gclcgt, is zeer dicnflig tot 
gencczing dcczer gebreeken. 
In Wijn gezoden , en daar van gedronken , is een 
dicnflig middel voor de Scorbuth, gcmecnclijk gezegt 
Schcurbnyk. Dcfgelijks tcegens de verflopping van Lee- 
ver en AiUt , de fchurftheyd der Blaas, de koude- of 
druppel-pis , en het Graveel. Daarenboven verzachten 
en verteeren decze Bladeren dc gezwellen , de fchurft- 
heyd en andere onrcynighccdcn van dc huyd der 
Paerden. 
In Water gekookt, cn het zelve in Clijl, 
bruykt , is zeer dicnflig teegens de Bloedga _ 
roode Loop. 
Het Zap uyt de Bladeren gcparfl , 's avonds het 
aangezicht daar mee beflreeken ; 's morgens weer af- 
gewafien , neemt van het Vel wech alle Zomer-fproe- 
ttlen , plekken cn vlekken ; makende een ZUyvcre en 
klare Huyd. 
ol 
Vieron- 
dcrlchcy- 
denc foor- 
I ten. 
zij bemin 
Aanwin- 
ning. 
nerlcy. 
XJLI HOOFDSTUK. 
K L E Y N E 
OSSENTONG. 
P het Neederlandfch dus genoemd , 
word in het Latijn geheetcn An- 
chusa : in het Hoogdnytfch Och- 
senzung : in het Franfch Orca- 
WETTE, en in het Italtaanfch An- 
chusa. (Van dc^rao/eO^ENTONc, 
ofBucLossA, zal hier na worden gehandeld). 
Van decze kleyne Ojfcntong zijn mij in haren aart 
bekend geworden vier onderfcheydene foortcn ; na- 
mcntlijk : 
I. Anchusa major, oï groot e Anchufa. II. Me- 
dia , of middelbare foort van Anchufa. III. Minor 
annuA , of kleyne Anchufa , die niet langer dan eene 
Zomer duurd. IV.Anchusa floreluteo, qï geele 
Anchufa. Mcefl alle zijn ze van eevcn de zelve Bouwin* 
cn Waarneeming. 
Al te zamen beminnen ze een goede, gemecne, zan- 
dige , en met twee-jarige Paerdemifi wel voorziene 
grond: een opene, luchtige, warme, vrije, bequaam- 
lijk ter Zon gekegene plaats, cn weynig Water, ver- 
mïtsze , zonder tc verderven , niet veel vochrighcyd 
verdragen mogen. Konnen ook in onze Gcweflen niet 
wel ilerke Forfl of Sneeuw-nat uytflaan. Is derhalvcn 
geraadzaam , dat men eenige deczer Planten in Potten 
verzet, om haar gedurende dc Winter binnens huys tc 
konnen bewaren, en, zoo de buyrcn-flaande uytgin- 
gen, aan deezc noch voorraad re hebben. 
Zij bloeyen in het tweede jaar, van ICorlen voortge- 
komen zijnde. Gcevcn , bij goede Zomers , volko- 
men Zaad; cn blijven dikmaal ccnige jaren lang in 
het leevcn. Doch het Anchusa annua, in . het 
Voorjaar, met een waffende Maan van April (ge- 
lijk dc andere foortcn ) gezayd zijnde, geeft, voor 
dc aankomfl der Winter, Bloemen, ook Zaad; cn vcr- 
ftcrfr daar mcê. 
KRACHTEN. 
DE foortcn van Anchusa, of kjeyne Ojfentong, 
zijn niet alle van eenerley natuur , kracht en 
De Anchusa major, of groote kleyne Ojfentong, 
van Dioscorides en Galenus genoemd Onoclea, 
is van een verkoelende, verdrogende , en een weynig 
tc zamen-rrekkende aart. 
De Bladeren van deezc in Wijn gekookt, endaar 
van gedronken, floppen de Buykjoop. Gefloten, dan 
vermengd met Honig en fijn Tarwenmcel ; en dus 
êEtius 1 1 
LEYNE OSSENTONG. AnEMONE. 326 
op de verfluyktt Leeden gclegf, helpen de zelve 
zeer. 
Dc Wortel in Wijn gezoden , is goed voor dc pijn 
der Lendenen; de gebreeken der Milt , de GeeUncht; 
en opend de MiU-verJiopping. Met Oly cn Wafch ver- 
mengd, heeld dc Wonden, gcncefl de gebrandheyd, cn 
verdrijft de Poos. 
De Wortel van Anchusa media , of middelbare 
foort van kjeyne Ojjèntong, van Dioscorides gehec- 
ten Alcibiadion; en Onochilos van Galenus en 
Paulus jEgineta, is warm in 't begin van den twee- 
den graad, cn voorzien met een kruydigc geur. , 
ZpQ > welde Bladeren, als de Wortelen, gefloten, of 
in Wijn gezoden, cn daar van gedronken, worden zeer 
gepreezen tcegens allcrlcy vergif; ook tcegens dc bccten 
van Slangen cn Adderen. 
Dc Anchusa minor annua , of niet meer ah 
eene Zomer durende kleyne Ojfentong , is fcharpcr en 
bitterder van aart; ook van een veel krachtiger reuk , 
als de voorgaande j en verwarmende tot in het laatfle 
van den tweeden graad. 
De Bladeren gefloten , of het Zaad met Wijn in- 
wendig gcbruykt, is zeer goed teegens alle vergif. Ja 
alleen het Poeder daar van op het Hoofd der Slangen 
geflroyd , of haar in den Mond geworpen, dood de 
zelve. Docd ook de Wormen in 's menfehen Lig- 
chaam fier ven. 
XLII HOOFDSTUK. 
ANEMONE. 
Eczc zeer bcvalüjke en fchoone Bloem, Verfchev- 
van elk hoog bemind, word , mijns wee- dc namen * 
tens , door geheel Europa met gcenen 
anderen naam genoemd, na het Griek- 
fche woord a'»^©-, het welk zoo veel 
als Ventus, oïWind, beteckend: waar- 
om zij ook van veclc Flos Venti, of Windbloem; 
in het Hoogdnytfch VVindrosi.e i n word geheetcn; 
vermits zc door de Wind lichtelijk befchadigd word; 
en dc zelve ganrfch qualijk kan verdragen : macr niet, 
gelijk Plinius heeft gemeend, om dat ze niet, door 
drift der Natuur, word geopend, dan als de Wind 
wayd ; het welk dc dageljjkfchc ervarentheyd ons ge- 
heel anders leerd, wijlzc ook open gaat met gantfeh 
ftil Wéér. ' ■ - , , \; \ ' ' 
Hïer van zijn mij in haren aart bekend twee ver- Twee ra. 
fchcydenc foorten, verfchillendc in dc gedaante harcr ( ,;,lc >' lJcnc 
Bladeren; te weetcn : loortCD - 
I. Anemone latifolta, of breed-bladerige Ane- 
mone; cn II. Anemone tenuifolia, of Anemone met 
fmalle Bladeren. 
Doch zoo iemand dc Anemone zou willen onder- M«nïg- 
fcheyden na de zeer bevallïjke cn verw onderen s-waar- vullll S c 
dige verandering harer uyt munten d-fchoonc Bloemen , ^aeda 
die zou van noden iicbben zoo veele bijzondere na- BWmen. 
men; als'er dagen in een jaar komen. Men bevind, 
datzc al te zamen van dezelve Bouwing cn Waxrnee- 
mmg zijn. Zij willen op de volgende wijze zijn be- 
handeld , en in acht genomen , het zij buyten in de 
aarde gezet , of in Potten geplant , om 's Winters binnens 
huys gebragt te konnen worden. 
Verkies een Bed'm uwen Hof, warm en wel teegens Hoedanig 
het Moorden gelecgen, op dat het, bevrijd voor koude men dc 
eiljlerke Noorde-winden , de mceflc tijd van dc dag nn- Sr ° n 
verhinderd mag bcflraald worden van de Zuyder Zon. 
Leg daar onder in , een halve voet hoog, warme, digt 
in een getreedene Paerdemifi : daar op weer een halve 
voet hoogte van dc zelve Mifl , doch een jaar oud , 
met een tamelijk deel Mol van verrotte Boom -blade- 
ren doormengd ; indien dc grond van naturen vochtig 
is : maar indien droog , zoo neemt men daar coe half 
X i oude 
