BeSCHRYVING DER. KRUYDEN . BoLLEN EN BLOEMEN , III BOEK, 328 
oude Paerdc- en half een of twee-jarige kleyn-gcwree- 
vene Koeyemift; want het is zoo dienftig als voordce- 
lig , in vochtige aarde Paarde- en in drooge Kocyc- 
moettoe mift te gebruyken. Doe hier op, de hoogte van ruyrn 
maken en twee vingeren breed , geheel zandige goede aarde ; en 
bereyden jj^ ^ ^ Anemone-bollen : dan daar over weer zoo 
veel van de gcmclddc gantfeh zandige aarde , dat de 
Bollen een goede vinger , of een gehecle duym-brccd, 
daar van bedekt zijn. Stroy voorts daar over heenen, 
anderhalve duym hoog , een- of twee-jarige klcyn-ge- 
wreevene Paerdemift , wel doormengd met ccn-jarigc , 
of noch ouder , Hoenderdrek. Daar over al weer een 
weynig gemcene grond ; zoo dat de Anemone-bollen 
vier vingeren breedte diep onder de aarde komen te leg- 
gen. Dit moet gefchieden in de Maand van Septem- 
her , Ollober , of Febrttaritts , indien ter dier rijd de 
aarde onbevroren is. Om vroeger Bloemen te hebben, 
zijn de Maanden September cnüclober bequamcr. Maar 
om de Bollen, of Wortelen, te becterte doen aangrocyen, 
en minder verrotring onderworpen te zijn , houde ik 
waar in de Maand Februarim voor becter. Men moet dit 
rieeze Bol- QO k verrichten met een afgaande Maan , een weynig 
unsljj™ voor het hixftc Ouartier; en wel letten, dat ze op de 
gezet «tl. voor-gcmcldde diepte worden gelegr : want dan wor- 
Ten wat- den de Bollen veel grooter , de Bloemen heerlijker, 
^ cn ' netter, de verwen volmaakter ; en vermccnigvuldigen 
haar zeer veel ; het welk ze , hoogcr gezet zijnde , 
geenzins zullen doen. Moeten dan ook veel meer ge- 
vaar van verderving uytftaan ; vermits ze , door de 
Recgen eerfl: opgezwollen zijnde , door een daar op 
volgende droogte weer inkrimpen ; daar na , door 
nieuwe vochtigheyd, al weer zwellen, 't welk de Bol- 
len zeer krenkt; zoo dat ze, of ze fchoon noch in 
het leevcn blijven , ecvcnwcl het vermogen niet heb- 
ben, om zulke fchoonc Bloemen, als wel anders, voort 
te brengen. 
Hoe dc Wil ook iemand deeze Bollen in de aarde zetten 
■dn ge» een weynig voor de volle Maan in dc genoemde 
zijd moe- Maanden , zoo zullen ze wel ruyrn zoo groote Bloe- 
ten njn. leeveren , maar op verre na niet zoo net en aardig. 
Daarenboven ftaat noch waar teneemeii, dat het ge- 
meldde Bed voor laag en achter hoog tecgens de Zon 
opgaande gefchikt , in het rond , of vierkant , met 
Greync dcelcn bezet , en boven over met houtc Vcn- 
fteren gedekt moet zijn , welke men voor vccle Reege- 
nen , Sneeuw, of fterke Verft , kan laten neer-vallen, 
of toe doen: ook met ftroo en varflche Paerdemift bo- 
ven en aan alle kanten wel dik bezorgen. Eerfl: kan 
men van binnen een hayren kleed daar over heen leg- 
gen , en dan daar op de Vcnftcrcn , op dat de ftrenge 
koude te minder mogt doordringen. 
en hoe Als nu de Vorft voorbij is , en dc Maand Februarius 
voorts aankomt, docdmenze met goed Weer, in het geheel 
waar xe 0 f ten halven, na gclcegcntheyd van dc tijd, weer open, 
neemen, ^ ^ . ^ >s n3 g ts ■ m3ar 0Q ^ 
inzonderheyd als het koud is, of rijpt, of veel re egend, 
of waayd ; want hier ontrent zijn ze zoo tceder en ge- 
vocllijk, dat niet flegts dc opene Bloemen, maar ook dc 
Knoppen zelfs , door de wind dikmaal worden verflagen, 
en onvolmaakt te voorfchijn komen, eer men eens daar 
op bcdagt is geweeft. 
Voor dc Anemonen , welke men wil in Potten 
7etten, om zoo te bewaren: moet men de aarde op de 
volgende wijze bereyden. 
Bereyd'mg Neem een deel twee-jarige Koeyemift , een deel 
van de aar- ]yl 0 l van verrotte Boombladeren : een deel een- or twee- 
de Aw: j a, "ig c Hoenderdrek; twee dcclen gemcene aarde, waar 
monc-bol- op in een ) aar tyk niet gezayd noch geplant is ge- 
len, weeft; en twee deelcn grof zand , waar bij geen zou- 
tighevd word gevonden. Arbeyddir alles wel ter dcege 
door malkander, een maand of zes weeken voor dc tijd, 
dat gij van meening zijt dc Anemone-bollen daar in te 
zetten ; t'elkens om den agtften dag de zelve eens om- 
fmijtende. 
Vul dan hier mcé uwe Potten, en ftcek uwe Bol- welke 
len daar in : dc Knoppen, daar de Bladeren en Bloemen men in 
uyt voortkomen, boven; niet meer dan drie duym- 
breed diep , op de voorgenoemde tijd, en met dc ge- 
meldde Maan. Wagtze in het voorjaar wel nauw voor 
veel reegen , fchrale en hayrtge Winden , 200 lang zij 
noch weynig Loof hebben gefchotcn : ook als ze al- 
reeds Knoppen voor den dag beginnen te brengen. 
Dus handelende , zult gij zeer fchoone Bloemen daar 
van winnen. 
Als nu eyndelijk dc 'Bladeren vergaan en geel gc- Tijd van 
worden zijn , ook de Bloemen, als haren tijd uyt gc- 
diend hebbende, vervallen, mogen hare Wortelen niet 
langer in dc aarde blijven : maar zonder vcrzuym moet 
menze terftond opnecmen, afwaflehen van al hare on- 
zuyvcrheyd ; reynigen van alle verrotting , indïen'cr 
cenigc aan vernomen word , en op een zoo wel drooge 
als luchtige plaats leggen , tot dat de tijd aankomt, om 
haar weer aan dc aarde te bevcelen. 
KRACHTEN. 
ANemone is heet en verdrogende tot in den der- Lomeer. 
den graad; ook fcharp cn bijtende van aart. *' yï ' 
Word derhalvcn geoordeeld, veel bequamcr te 
zijn , om van buytcn als van binnen gebruykt tc wor- 
den. 
De Bladeren , geftoten en opgelcgt , gencezen dc IW« 
zwellende of z,ive erende Nagelen. Dc zelve, defgelijks 1+ ' c 
dc Bloemen , ook de Wortel, in Edik gekookt , cn 
daar mcé de Mond gefpoeld , maken de Tanden t/aft, 
en verdrijven dc Tandpijn. 
In Spaan fchc Wijn gezoden, en daar mec dc O ogen Camtr.l.i. 
gebet, is dienftig, om der zeiver vurigheyd te verjagen, c ' lo "* 
cn 't GezJèat klaar cn helder tc maken. 
In Franfche Wijn gekookt, reynigen ze dc Afe- Diofc.lt 
laatsheyd , alle vuylc gezwellen ; en vermeerderen het e ' ° 7 ' 
Zog in der Vrouwen Borftcn, daar van gedronken. 
De Wortelen in dc Mond gehouden , het zij gc- Galen. Uh. 
heel, of geknauwd zijnde, trekken uyt het Hoofd alle jj"****' 
(lijmerige en neerfchietenue vogten. Openen ook de 
lucht- 
■g*"> 
van de Aderen. 
XLIII HOOFDSTUK 
AMBROSIA. 
En aangename en welriekende Plant, Ceena 
word van ieder alleen met dcezen , naam. 
en , mijns weeten, met geencn ande- 
ren naam genoemd. 
Zij bemind een goede, luchtige , Watvoor 
en zandige aarde , met een we 
zij be- 
larde 
twee-Jarige Paardemift doormengd: een opene, war- 
me , vrije, cn wel ter Zon gclecgcnc plaats; ook r 
tige vochtigheyd. Is tceder van aart. "Geeft in dccze 
Landen ter nauwer nood Bloemen , maar noyt cenig 
volkomen Zaad, Kan geen koude Her fft -reegenen , 
Sneeuw, Rijp, of Tor ft, verdragen. Blijft ook noyt Tcedcr- 
dc Winter over in het leeven; al word ze, in een Pot "7"** 
ftaande, bij tijds binnens huys gebragt, en voorzichtig 
in acht genomen. 
Moet derhalvcn , met een wallende Maan van Maen Aanwin- 
of April, in ieder Voorjaar op nieuws (het Zaad bc- nin 2" 
komen hebbende) weer gezayd worden niet boven een 
ftroo-brcedte diep, en in een Pot bewaard zijn, op een 
wel-gtlccgenc plaats. 
KRACHTEN. 
A' 
Mbrofta heeft een bedwingende, te rug-drij- r> '"f''- hV. 
vende en te zamen-trekkende kracht. Stopt der- 'j&£u \ , 
halven , cn belet de neerfchicting der Catar- serm 
rheux,t 
