Kalfsmuyl. Kleefkruyd. Walstroo, of Wee. 
A m win- 
ning- 
Citl.lii. 
Simp. e. 6. 
C-THtrttnt 
H:J!.Fl<mt. 
f°l-l*. 
Apitl.Hifi. 
Tlant.r.'óó. 
Vier on- 
dcrfchey- 
<lc foor- 
Wat voor 
zij bemin 
oen. 
'Aanwin- 
ning, 
337 
ven; gceven in den Herffc goed rijp Zaad, en verfter- 
vcn dan. 
Decze foorten konnen door geen andere middelen 
aangewonnen werden , dan alleen door 'r gedagte haar 
Zaad : her welk mer een wafTcndc Maan van Maert of 
Februari»; (wijl 't vrij lang blijft leggen eer het op- 
komt) niet diep in de aarde werd gezayd. Dikmaal 
ook flaat 't neergevallene Zaad van zich zelfs veelvou- 
dig op : waar door men al veeltijds aardige veranderin- 
gen in de Bloemen gewaar werd. 
KRACHTEN. 
ANtirrhinum, of Kalfsmuyl, werd, gelijk ook 't 
Zaad, noyt inwendig , maar alleen uytwendig 
gebruykt. 
De Bladeren , defgelijks de Wortelen , bij zich ge- 
dragen , bewaren de Menfchen voor de fteeken der Scor- 
pioenen, en alle ander vergif. 
De gedagte Bladeren gefloten , met een weynig 
Wijn vermengd , en op de Oogen gclegt , maken een 
helder ge z.igt , cn verdrijven alle fcheemeringvzn 'tzelve. 
De Bladeren en 'Bloemen vermengd met Oly v.in 
Rozen, en Placftcrs-wijze op den Buyk gclegt, verwekt 
derVrouwspeifoncn^/^iw^/riWeM, en neemt wech de 
opftijging van de Aioeder. 
De Wortel in Wijn gezoden , en de Oogen daar mee 
gewafTchcn , verjaagd vin dezelve alle fmert , xeerig* 
heyd, en de traning. 
''tUyrgeparftc Zap met Oly van Leliën vermengd , 
en 't Aange^igt daar mee beftrceken, maakt des zelvcn 
Huyd ^uyver en fchoon. 
Lil HOOFDSTUK. 
KLEEFKRUYD. 
feEcft deezen naam in 't Neederlandfch 
ï bekomen , vermits het , door de rauw- 
! hcyd der Steelen en Bladeren , aandc 
i Klccdcrcn der voorbij-gaande* Men- 
fchen , waar het de zelve aanraakt , 
l vaft blijft hangen. Werd in 'z Latijn 
gehectcn Aparine: \n\Hoogdttytfch Klebkraut: 
in 't Franfch Rfble , of Gl^teron; en in 't Ita- 
liaanfch Speronella , of Aparine. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden vier 
onderfcheydene foorten ; als : 
I. Aparine vulgar is major, of gemeen groot 
Kleefkruid. II. Semine CoR i andri sacchara- 
Tt , of Kleefkruyd met Zaad als Coriander-z.uylier. 
III. Minima montana Lusitanica, of z,eer 
kleyn Berg-kleefkruyd uyt Portugal. IV. Aparine 
exilissima LusitaNICA , of alderkleynfte en tee- 
derfle Kleefkruyd uyt Portugal. AUc zijn ze van eeven 
dezelve Bottwing en Waarnecm'mg. 
Zij beminnen een goede, zandige aarde , met mati- 
ge twee-jarige Paerdcmift door-mengd : een opene , 
luchtige, warme, vrije, wel ter Zon gelccgenc plaats, 
(alhoewel men ook het gemeene groote Kleefkruyd zeer 
veel in fchaduwachtigc plaatzcn zietgrocyen) en niet 
te veel vochtighcyd. Gceven, bij goede Zomers, in 
den Herfjl volkomen rijp Zaad ; en verfterven dan 
door een kleyne Rijp , of veel koude Herffl-reegenen. 
Moeten derhalvcn ieder Voorjaar , met een waffen- 
de Maan van April-, op nieuws weer in Potten gezayd, 
en niet verplant werden ; anders zouden ze geenzins in 
dceze koude Gewcften eenig rijp Zaad konnen geevcn; 
behalven 't gemelde gemeen: Kleefkruyd ; 't welk ieder 
Zomer overvloedig Zaad voort-brengende , en op de 
aarde latende vallen, niet gezayd behoefd te zijn , ver- 
mits het van zelfs genoeg opfhat. 
33» 
KRACHTEN. 
K; 
■ Hifi. Pli f 
Leefkruyd , of Aparine , is droog en warm in Gal. I. Fat. 
den eerfr.cn Graad ; daar bencevens dun van 5 ""/- 6 - 
Declen. 
De Bladeren gekneufd , en op de Wonden gclegt , p/, n , ƒ, 
doet het bloeden der zelve ophouden. Met Varkens- ftf« 
reuzel vermengd , en dan gedaan op allerlcy Zweeren-, 
Klieren, en andere hardighceden , doen de zelve fchey- 
den, verteeren, en geneezen. 
Twee Drachmen van 't Zap friet Wijn ingenomen , Dhfc. I. j.' 
heeld de fteeken vall Spinnen , Scorpioentn , Slangen , e '\^. 
en diergelijke giftige , quaadaardige Dieren, 't Zelve , 
Zap in de Qoren gedaan , is zeer goed tcegens de Oor- 
fmerten. 
Lenige malen door den dag gedronken van 't gedi- Trtt S- *■ ' 
ftillcerdc Water dcezcr Plant, ftild allerlcy Bloed-loop, c ' 1 7 ' 
en is zeer dienftig tecgens de Geelz.ugt. Verdrijft de neJon. I. 
hitte der Kanker ; en is zeer goed tecgens 't Pleuris , ït.t.19. 
wanneer men 'c drinkt in 't begin van dccze quaal. 
't Poeder der gedroogde Bladeren op de Wonden gc- 
ftroyd, genecfl ze. 
LUI HOOFDSTUK. 
WALSTROO, of WEE. 
Ticze Plant werd in 't Neederlandfch , Veifchej-- 
mijns wectens, met geen andere als dcc- " e '"n*" 1- 
ze namen genoemd. In het Latijn ge- 
hectcn Gallium, of Calatsim, 
na 't Grielfche woord -yaXtt , het welk 
zoo veel als Melk betcckend : Want 
dit Waljiroo in Melk* gedaan , doet dezelve , in plaats 
V jn f-wBiM-/. nmnrn , nf zirh fchcyden. In 't I/oog- 
duytfch , Megfrkraut, of ook Walstro , cn 
unser Frauwen Bettstro : [welken naam het 
ook in zommige Neederlandfche Provintien voerd ] in 
'X. Franfch petit Muguet, of G alleri e ; en in 't 
Italia.infch Galio. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend drie onder- Drie ver- 
fchcydene foortcn; 'te weeten: fchey- 
I. Gallium luteum, of 'Walflroo met geele B/of- J n foor ' 
men. II. Gallium album , of Walflroo met etn 
witte Bloem. III. Gallium flore rubro , of 
Walflroo met een roodc Bloem. Niet alle zijn ze van 
eeven dezelve Queektng een Waarnecming. 
Het Gallium luteum, of Waljiroo met geele Wat voor 
Bloemen, bemind een zandige, goede, gemeene, ta- ccn 3U ^ C 
melijk-wcl gemeftte en vochtige aarde : ccn openc , 
luchtige, vrije, drooge, genoegzaam ter Zon gclccge- 
ne plaats, en recdclijk veel vochtighcyd. 
Het Gallium album , in 't Neederlandfch wirte elk in't 
Wee, aiWaljlroo, met witte Bloemen , begeerd in tee- bfjwnaei 
gcndecl een luchtige, zandige, wel-gemefhc cn voch- 
tige aarde; ook een opene, bequaam ter Zon gclcegene 
plaats. 
Het Gallium flore rubro , of Waljiroo met bemind, 
roede Bloemen , zijnde tecderder als de twee voorige , 
lieft een vrije, warme , cn wel ter Zon ftaande plaats ; 
een zandige grond, door-mengd met twee-jarige Pacr- 
demift, en een weynig Mol van verrotte Boom-blade- 
ren. Verdraagd ongeerne koude Herfjl -reegenen ai'fter- 
ke Vorf. Moet derhalvcn, in ccn Pot geplant zijnde, Waimee- 
's Wintcrs'binntns huys werden gebragt ,op ccn gantfeh m '|'R ,lct 
luchtige plaats,waar in niet als bij vriez.end'WcLT werd r OOTti 
gevuurd ; onderhouden met weynig lauw-gcmaakrR.ee- 
gen-water ; en niet voor April weer buyten zijn. ge- 
field. De andere twee foorten, zijnde van ccn harder 
aart, konnen niet alleen vcelc Reegenen, maar ook j?er- 
kc koude, en alle andere ongelecgcntheeden AerWitttrrt 
tonder eenigc fchadc, uytflaan. 
Y Zij 
