Krap. Molluco, Walmeester, 
Ui. Sim 
eap. 41. 
Dhfc.lÜ. 
3.wf.iöo. 
Gaten, til), 
MtJ.Sil/if. 
ZoM 1. 1 
fit- S>74- 
Serapio Je 
Temp. 
Simp. 
Cameritr. 
i,b.}.„ t . 
DoJaii lib. 
u.t.if.J4. 
341 
Moert , of het begin van April. , met een zoete Ree- 
gen en aangename Lucht weer buytcn zetten ; doch 
voorzichtig dekken voor koude ruigten , Sneeuwachti- 
ge vochtigheyd, Storm- ook harige, fchrale winden; 
tot op den twintigfien van April, of cerften May. 
KRACHTEN. 
DE Rubta fiitiva major, of groote tamme Wee h 
is warm in dc-n tweeden , cn droog in den 
derden graad : daar ncevens een weynig te za- 
men-trekkende, zuyvercnde , cn afdrogende van aart. 
Dc Wortel in Wijn gezoden , of het Poeder daar 
van met Wijn ingenomen ; is zeer goed voor de gec- 
ne die door een val, of andere ongelecgcntheyd, zich 
van bmnen verkeerd hebben ; want hier door word 
het geronnen Bloed gefchcyden. Helpt ook dc zulke, 
die van vergiftige Dieren zijn gebcetcn. Geneert dc 
bloedige uytwendige cn inwendige Wonden , cn flempt 
het bloeden der zelve. 
In Mcedc gezoden , opend dc verftoptheyd van 
Leever, Milt, Nieren, en de Moeder. , Is goed voor 
dc Geelzucht. Doed de Maandfionden voortkomen : 
vcrbcctcrd de Beroerdheid: verkoeld het geen verhit; 
cn verwarmd het geen verkoud is. Word ook zeer 
geprcezen tecgens de qtlttXJtreH van Borfi cn Ingewand: 
want het vaagd af, cn jaagd uyt alle vuyligheyd van 't 
Bloed, van dc inwendige wonden, en ^weeren, 
Dc Wortel , van onder als een pejfm in dc Moeder 
gedaan, drijft af de dooie Vrucht , en Nageboorte. 
Het Zaad, met roodc Wijn gebruykt , geneert dc 
hardighcyd van dc Milt, en maakt ze klcyn. 
't Water , daar Mee , of Krap , in gezoden is ge- 
wecfr, met een weynig Tfiphmt A-iagna vermengd, 
cn gedronken , ftild dc overvloedige Afaandjhuden , 
ook dc Roode-loop ; cn genceft dc Anbcyen , of Takken 
aan het Fondament. 
De Wortelen gcevcn van zich ccn roodc verwe; wor- 
den dcrhalvcn van de Verwen veel gebruykt. Dc Bee- 
Itcn mogen van dit kruyd nirr eéten , wijl het zclfre haar 
zeer fchadelijk is. 
De Rubta Cruct.ua Hirfuta , of Krap met rttyge 
en kruj/s-wijs gefielde Bladeren, vaagd zeer fterk af, 
cn jaagd uyt alle vuylc vergaderingen , cn (lijmerige 
vochtighccdcn ; de zelve vertcerendc. In Wijn ge- 
zoden , en daar van gedronken , genceft alle varjj'che 
Breuken , of Gefcheurdheyd , krimping der Darmen ; 
tien dagen achter malkander *s morgens een Roemertje 
daar van genuttigd : Dan ook het gcltotenc kruyd zelfs 
op dc Breul^ gclcgt. 
341 
Twee bij- 
Jburten. 
Wat voor 
LV HOOFDSTUK. 
M O L L U G O. 
Yndc ccn mecdc-foort der hier boven 
bcfchrccvcnc Krap , word zoo wel in 
5 het Neederlandfch als Latijn met dcc- 
zen , cn , mijns wectens , gcenen an- 
deren naam genoemd ; welke dceze 
Plant is gegecven, ter oorzaak van dc 
zachtighcyd harer Bladeren : in het Moogduytfch ge- 
bcetcn Meierkraut ; en in het Italiaanfih Mo- 
LUGIME. 
Hier van zijn mij in haren aait bekend twee bijzon- 
dere lbortcn; tewcetcn: 
I. Mollugo vut. garis , of gemeenc Molluco , 
cn II. Moli.ugo montana, ot Berg-mollugo. liey- 
dc zijn ze van de zelve Bouwing cn Waarneemmn. 
Zij beminnen een gcmccnc , zandige , zoo wel tje- 
meftte als ongemefttc aarde : een opene , vrije, luch- 
tige zoo lief, als ccn fchaduwachtige plaats , cn ta- 
melijk veel Water. Gcevcn bij goede Zomers in den 
Hcrffi volkomen Zaad. Blijven ccnigc jaren lang in 't 
leeven. Lijden ook geduldig flerkc Vorfi, cn andere 
ongelccgcnthccdcn des tijds. 
Zij werden aangewonne n , niet alleen door haarZ^W, Aanwin» 
het welk met een wallende Maan van Maert of s/pril mn 2' 
niet diep in de aarde moet gelegt zijn , maar ook door 
aangewafTenc jonge Looien , die gcmecnclijk van zelfs 
wortelen fchictcn. Op dc genoemde tijd , cn met 
dc gcmclddc Maan, w orden zc van de oude afgefto- 
ken , en verplant. 
KRACHTEN. 
M 
Ollugo in roode Wijn gezoden, zuyverd en gc- 
ncefl alle Wonden. Neemt ook wech de ruy. 
digheyd cn fchurftheyd der Handen. 
VII HOOFDSTUK. 
WALMEESTER. 
Ord in het Neederlandfch met alleen 
dus , maar ook van veele onzer 
Vrouwen Bedstroo , of Wiec- 
stroo genoemd. In het Latijn A- 
sperula , en Aspergula: in het 
Moogduytfch WaldmeisteR, Wald- 
manlhin, of Leberkraut [ Vecle Duytfchc Schrij- 
vers echter maken onderfcheyd tuffchen M dldmeijler , 
op het Latijn Saltuarius, en Waldmanlem, of Lee- 
ver kruyd , bij dc Latijnen Hepatica , of Licher;, het 
welk wij St ee n-leeverkruyd noemen]. In het Franfch 
Muguet , en in het Itahaanfch Asperella , Cor- 
diale , of Stellaria. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend gewor- 
den drie vcrfcheydcnc foorten. 
I. Asperula odorata flore albo , of welrie- 
kende Walmeefier, met witte 'Bloemen. II. Major 
Flore Cccruleo-purpureo , of groots Walmeefier 
met een purpur-blauwe Bloem. III. Aspfrula MI- 
NOR flore purpureo-cccruleo , of kjejne Wal- 
meefier met een uyt den purpuren blauwachtige Bloem. 
Niet alle zijn ze van eeven dc zelve Oueel^ng en W.iar- 
neeming. 
Eevenwcl beminnen ze al tc zamen een zandige, ge- 
meenc , wcl-gcmertte aarde ; zoo lief een fchaduw- 
achtige > als ccn vrije, opene , luchtige, wel ter Zon 
gelcegene plaats; en tamelijk veel Water. Konnen 
frerke Vorfi en meer andere ongelccgcnthccdcn der 
Winter uytfban. Gcevcn in deeze Landen gcmecnc- 
lijk dc tweede Zomer volkomen rijp Zaad , en ver- 
feerven daar mee. Doch het Asperula odorata 
flore albo , of Welriekende Walmeefier met witte 
Bloemen, van vecle ook Matrisylva genoemd, ver- 
gaat niet zoo haaf}. , maar blijft vecle jaren in liet lee- 
ven. Bloeyd wel in elke Zomer; doch brengt in on- 
ze Landen noyt cenig rijp Zaad voort. Word echter 
zeer vermeemgvitldigd door hare voort fp ril y ten dc wor- 
telen ; welke men met ccn wallende Maan van April 
opnecmen , cn verplanten moet. Hier door blijven ze 
altijd-durend. 
Dc andere foortcn worden alleen ieder, of om het 
tweede jaar, door haar Zaad aangewonnen; hetwelk 
in Macrt of Apnl , met ccn waffende Maan , niet 
diep , ook hol en luchtig , in dc aarde gezayd moet 
worden. 
KRACHTEN. 
Verfchey- 
ilc namen. 
derfchc/- 
Wfct voor 
een aarde 
zij bemin- 
nen. 
Welrie- 
kende 
Wal mee- 
w 
Almetfier , of Afperula , is gematigd van Aart, 
tc wceten , een weynig warm en 
droog. 
.Y » In 
