347 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 348 
Knoppen 
cierlijke 
vorm. 
Cïeriijk- 
hcyd van , 
en zeld- 
zaamheyd 
zelve. 
Bcfch rij- 
ving van 
het Apo- 
cynum 
uyt Ame 
rica , mee 
f 
daante va 
• Zwiluw< 
wortel. 
Gefhlte 
der B lade- 
Der aardi- 
ge, en 
kluchrig- 
gclIeMe 
jeu. 
van verwe; doch onder veel blccker, zichtbaarder, en 
platachtig-rond : uyt welke voortfehieten vccle kley- 
ne opwaarts gekcert flaande, en ter zijden uytlopendc 
-Adert jens. 
In den Hcrfj} worden dcezc Bladeren van onder geel, 
cn vergaan in haar zclven. In de Maand Julim komen 
op het bovcnfle punt vijftig, zedig, of zeeventig ronde 
tamelijk dikke Knopjens , zeer aardig als in een Cirkel 
gefield , op langachtige blcek-bruyne Steeltje»; te 
zaam-gevoegd ftaande , vertoonende zeer wel een 
fchoonc , ronde, grootachtigc Kloot ; welke, de een 
na de ander open-gaande , laten zien vcrwondcrens- 
waardige Bloemen. In het begin geevenze van zich 
een zeer lieflijke, maar als zc beginnen te vergaan, een 
zware cn Hoofdpijn verwekkende reuk. Vcele dagen 
lang blijven ze goed. Eerft beftaanze uyt vijf tamelijk 
breede , voor fpits toegaande , blcck-bruynachrig- 
grauwe , zeer digt in malkander gefloten neerwaarts 
hangende, cn voor aan haar punt weer een weynig op- 
waarts buvgendc Bladert jens ; in welker midden vijf 
andere kleyne , in 't ronde gefield , en om hoog ge- 
keerd flaande gezien werden, fchoon bleek -purper- ver- 
wig ; boven aan de buytcnfle zijde hoog , ook rond- 
achtig-fpits toelopende ; doch aan de binnenftc kant 
laag , en inwendig hol ; zeer aardig afbeeldende vijf 
Beejlen-ooren, Uyt welke te zamen voortkomen vijf 
langwerpige, van eevcn dezelve verwc , ook voor met 
fpitze puntjens voorzien zijnde, en na binnen krom ge- 
bogen flaande kleyne knopjens , vertonende de gedaan- 
te van kromme doornrjens: in 't midden gelijk als vafl- 
houdende een rond cn dikachtig donkcr-groen knopje ; 
't welk aan de zijden tuffchen de gemelde Oortjens met 
vijf bleck-verwigc Vlcugcltjcns ; ook boven op zijn 
platachtig Hoofdje met ccnige witte puntjens aardig 
vercierd is. In dcezc koude Landen vergaan zc al te za- 
men , zonder cenig Zaad tc geevcn. Echter is mij 
wel gebeurd , dat zommige dcczet kluchtige en won- 
derlijk-gefielde Bloemt jens in heetc Zomers lange , dun- 
ne , doch lecdigc Zaadpeultjens agtcr lieten. Van na- 
turen zijnze ruyg ; onder breed , cn boven fpirs-roc- 
gaande, op de wijze van die van 't Apocynum Ame- 
RICANuM Asci-EFiADEUM, of Apocynum uyt Ame- 
rica, met een gedaante van Zwaluwc-ivortel; waar van 
wij nu zullen fprceken. 
Het nu laatft-gcnocmdc Apocynum grocyduyt een 
teedere , veezclige, witte, en van fmaak bittcrachtïge 
Wortel , ter hoogte van anderhalve of twee voeten , 
zomtijds noch meer. Uyt dezelve fchieten op ver- 
fchcydene Stcelen; rond, onder donker-groen , doch 
boven paarfch-vcrwig ; van binnen hol , cn ruym een 
Stroo dik : aan welke Bladeren voortkomen , die van 
't AscLEPiASofZwALUWE-woRTKi-, zoo van ge- 
daante als in flclling niet ongelijk ; doch nauwüjks zoo 
breed. Zitten boven malkander twee cn twee regt tee- 
gens den anderen over; ongelijk van grootte; onder 
gcmcenelijk kleyner als in 't midden ; vier , vijf, en 
zes vingeren breedte lang ; na agtcr ccn duym , wat 
meer of min , breed , en alzoo na vooren al langzaam 
fpitzcr toelopende : ccn weynig dik en zacht van aart ; 
zwart- of donker-groen; niet blinkende. In de mond 
geknauwd werdende , is de fmaak gelijk van de Schel- 
len der Boon-peulen; niet onaangenaam, doch in 'r laat- 
fte wat fcharp op de tong. In 't midden is een regt- 
doorgaande grootc Ader ; waar uyt vcelc klcync ter 
zijden uytlopcn. Ruften op zeer korte Steelt jens, zoo 
wel neerwaarts gebogen ah opwaarts gekeerd flaande. 
Als zc afgebroken werden , geevcn zc een weynig 
fnceuw-wit Zap van zich. 
Tuffchen dccze Bladeren, in 't bovcnfle van dcSreel, 
groeven, twee, vier, ook wel zes zijde-takjens voort. 
Uyt wiens bovcnfle Hert te voorfchijn komen veelc 
tros-wijzc in 't ronde te zaam-gevocgde , ontrent ron- 
de , en bruyn-vcrwige imopjens , zittende op donkcr- 
bruyne Siecltjcns. Als deeze zich in de Maand Julius 
de cene na dc andere openen , vertonen zich aardige en 
kluchrig-geflclde Bloemtjens; beflaandc uyt vijf ovaals- 
wijze langwerpige , donker-rood-vcrwige , wonderlijk 
neerwaarts-hangende , en weer aan hare puntjens op- 
waarts een weynig krom gedrayd zijnde bladert jens: in 
welker midden werd gezien ccn kort bIcek-groeny?ff/r- 
pilaars-wijze ; waar aan in 't ronde vijf zeer kleyne, 
doch genoezaam zigtbarc , van buytcn bleek-paarfch- 
achtigc , van binnen bleck-wittc, boven rondachtig- 
fpits-tocgaandc, echter langwerpige, en na binnen rond 
gebogen flaande andere bladertjens waffen : van welke 
ieder in 't midden een dun , langwerpig, fnceuw-wit » 
en boven fpits-toclopcnd, ook opftaandc draadje heeft, 
ecven op zulk een wijze, als men in dc Bloem van 
Anu.n , of Ka'fsvoet , kan zien. In welker midden 
weedcrom een rondachtig, doch hoekig, en tamelijk 
dik, aan de zijden een weynig bruynachtig , cn regt- 
bovcn wit-vcrwig knopje grocyd. 
Als deeze Bloemen ccnige wcynigc dagen hebben 7aad peu- 
open gcflaan , laten zc na ccn tamclijk-dikke , lange , le «- 
regt-op flaande , grocn-vcrwigc , en boven met een 
gantfeh fpits-tocgaande punt begaefde Zaad-peul , die 
van het Asclep 1 as ,of Zwaluwe-wortel gelijk ; zijn- Z*ad. 
de van bmncn voorzien met een plat, rond, bruyn- 
verwig Zaad ; vercierd met een lange , hayrige, wol- 
lige flacrt. 
Het Apocynum Virginianum , of Apocynum Apocy- 
uyt ftrginien , fchlCt op uyt een lange, ronde, voor num uyt 
fpits toegaande, cn zwart-grauw-verwige Wortel. De ^'l"]"' 
Steel is rond , regt-opgaande , niet zeer dik , uyt den sted. 
groenen afchgrauw van verwe , voorzien met ccnige 
roode jlreepjens, en meer dan twee voeten hoog: waar 
aan gcmcenelijk agt bladeren verre van malkander groc- Bbderen. 
yen ; ontrent een kleyne vinger lang , cn ccn lid van 
een vinger breed, voor rond, doch met ccn fpits punt 
toegaande; twee en twee regt tcegens den anderen over, 
op korte Steeltjens, gcmcenelijk opwaarts gekeert; dik 
en hard van aart; inwendig voorzien met een mclkacb- 
tig Zap ; uytwendig uyt den groenen gccl-vcrwig : van 
binnen vercierd met ccn regt-doorgaande Ader ; waar 
uyt veclc tecdcre , kleyne , ceven verre van malkander 
gefielde adertjens met ccn rcgt-flaande dwars-Iinic ter 
zijden voortlopen. 
Op liet bovcnfle punt komen voort twee 'Bloemen , Bloemen 
regt tcegens malkander over gefield , ruftende op krom- 
gedrayde Steeltjens : welke vergaan zijnde , in hare 
plaats nalaten twee van gedaante kluchtige Vruchten , 
of Zaad-huysjens. De verwe is eerft blcck-grocn ; 
daar na rood : ccn vinger lang ; voor fpits toegaande ; 
in *t midden, met een ronde buyk, breed, cn onder 
weer kort-rond en dun aan 't fleeltjc cyndigendc. In 
dezelve vind men een witte vjolltgheyd , cn daar binnen Zaad, 
een fchoon rondachtig Zaad, in de lengte veel bij mal- 
kander, van gcftaltc als de Nieren. 
Het Apocynum Americanum Asci,epiade- Amcri- 
um, of Americaanjch Apocynum met een gedaante van cttirfch 
Zwalmven-wortel , en het Apocynum Virgini ,\- ^m^ct 
NUM) of Virgmiaanfche Apocynum , bloeyen niet alleen cen g C . 
jaarlijks , maar krijgen ook bij goede Zomers volko- daante 
men rijp Zaad ; bijzonderlijk het Apocynum America- 7 - w ^ lu ' 
num Afclepiadeum. 'tWclk met ccn wallende Maan &c _ 
V3n April dc aarde aanbevolen moet werden. Doch 
nier alleen hier door werden zc aangewonnen , maar ook 
door hare aangegrocydc Wortelen. En alleen door dit 
laatfte middel konnen de twee andere foortcn in onze 
Landen vermtemqyuldigm^ bekomen. Op dc genoem- 
de tijd, cn met de gemelde Maan moet men ze van dc 
oude afnecmen cn verplanten. Zie hier bij na 't Noofd- 
jiuk^ van de Zwaluwe-wortel. 
KRACHTEN. 
Et Apocynum is heet cn droog in *t laatfte van Djo j- ei 
den derden Giaedi daarenboven dooWhijdcnde en +, «ƒ.8 
zeer 
H 
