3J7 
Kalfsvoet. Mansoor. 
'Aanwi 
ning. 
■Wstcr- 
tlangen- 
kruyd. 
Tuchf. 
Mijk tl 
T>iofc. t: 
I9Ó. 
Ut, 
en Bloemen , maar in dccze Landen noyt volkomen' 
Zaad, Moet tamelijk diep gezet zijn, of loopt, door 
een fterke S^orft , gevaar van te vergaan; of door ver- 
rotting te verderven. Word ook alleenlijk vefrheenir- 
vuldigd door hare aangewaffene jonge Wortelen : welke 
men in Auguftui opneemt , en in September weer aan 
de aarde bcveeld. 
Het Dracontium aqjjaticum, of Dracunculus 
PA lustris; in 't Neederlandfch en Hoogduytfch genoemd 
Waterslangen-kruyd , bemind een luchtige, zan- 
dige grond , wel vermengd met twee-jarige kleyn-ge- 
wreevcne Kocyemift: : liever een donkere , fchaduw- 
achtigc , als een opene > vrije , wel ter Zon gcleegene 
plaats; en veel Water, waar doorliet weelderig grocvd, 
cn zeer vermeerderd. Doch brengd gecne Bloemen voort, 
't welk het echter, in zijn cygen Element, 't Water, 
ftaandc, genoegzaam docd. Vcrdraagd fterke Aïr/r', en 
blijft ccnige jaren lang in het lecven. 
KRACHTEN. 
KAlfskruyd, of Arum , is heet en droog tot in 
den vierden graad: daarenboven openende, ver- 
teerende, doorfnijdende, afvagende, en dunmaken- 
de van aart. 
Zoo wel de BUderen als de Wortelen iti Wijn en 
Oly gekookt, doen de uytfc bieten de Aarsdarm weer 
ingaan. Gencezcn de Talken aan het Fondament , 
daar op gelegt zijnde : defgclijks de gebrandheyd der 
Huyd. 
S. . Het gediftillccrde Water hier van verftrekr deVrouws- 
perfoonen voor een Bbmtfettjt , vermits het een wtt 
cn blinkend l r el maakt. Zuyverd ook de zeereu en 
xjweeren. Is goed voor dc gefcheuriheyd , vier lood 
daar van ingenomen. 
De Wortel in Melk gezoden , en met Zuyker ver- 
mengd, verdrijft alle (lijmerige vochtigheyd van dcBorjl; 
defgelïjks dc Hoeft , en zuyverd de Longe. 
De Wortel gedroogd , tot ftof gemaakt , en een 
Drachma daar van met Tlicriac in Wijn ingenomen , 
neemt wech dc Teft , en alle unucitdtqe bejehadiain? , 
door gif veroorzaakt. Het zelve ftof gcbruykt met 
twee Drachmen Zuyker , verdrijft de Engborftigheyd , 
en rcynigd dc Aiaag. Twee Drachmen der zelve M or- 
tel met Wijn ingedronken , drijft uyt de Nageboorte , 
zuyverd de Aioeder : doed dc Afaandftonden voortko- 
men, en verwekt de BijfUpcnsluJl. 
Dit Poeder in H 'onden gedaan , belet de groeying van 
het overvloedige vleefch in de zelve , cn neemt wech 
het gecn'cr alreeds in gegroeyd is. Het Zaad kan 
van lichtvaardige Vrouw s-perfooncn zeer misbruykt 
worden. 
Dc BUderen van het Arum foliis Laciniatis majits , 
of groote Speerwortel ', noch groen zijnde, worden op 
varffebe Wonden gelegt, ter geneczing. 
Het Wtter, hier van gedifti lieert , en daar van drie 
oneen , me: ecven zoo vcclc Water van Anqelica en een 
Drachma. Thcriac, te zamen ingenomen , doed fterke- 
lijk z^weeren, en verjangd daar door dc Pejl. Het zelve 
Water zuyverd ook dc Wonden. Houd dc Fiflelen , of 
hopende Gaten open. 
Het ftof der Wortelen met Wijn ingenomen , doed 
wel wateren. Drijft de doode Vrucht uyt : verwekt dc 
luft tot het Echte-werkj cn is goed teegens vergif 
'■ Het Zap van de Wortel ,- ook van het Zaad, maakt 
een helder Gex-icht , en neemt wech alle Schellen , of 
Vliex.en, van de Ooqen. 
De Vrouwen , zwanger zijnde, moeten 'dit Kruyd, 
in zijne Bloem ftaandc , niet tc na komen : want door 
zijne quaadaardigc reuk zou het haar lichtelijk een mif- 
val konnen veroorzaken. 
Het Arum majus tAzgyptiacum , of groot Kalfsvoet 
uyt Egypten, word van de Egyptenaren en Indianen veel 
gegecten , in plaats van Knollen , ona hare gcylhayd 
uyt te werken , cn dies te bcetcr te Voldoen ; ha dat her 
tweemaal in Water opgekookt is , om dc fcharpheyd 
van Ue Wortel wech te nccmen. Is daarenboven goed <?*/!. Dit- 
voor de Eorft, de Jfoeft,de Kortademightyd , met Zuy- r ^ t jJ i '^' 
kcr ingenomen ! defgclijks tecgens meer andere hier bo-> 47- 
ven verhaalde gebreeken. 
Het Arum Paluftre , of Wal er-Kalf s-voet , komt tobtl. Li. 
in krachten met de andere foortcn zeer overeen. Dc,^' 7 ' 1 ' 
Bladeren gedroogd , gepulvcrriccrt , en met Wijn 
ingenomen , zijn ook zeer goed , om te geneezen de 
beet en der Slangen cn anderer giftige Dieren. 
Het zelve Poeder, met Zuyker, of Honig ver- JEgin. 1. 7» 
mengd » geneeft de voorteetende cn kankerige x.eeren c -t- 
van de Neus, Polypi genoemd : ook andere Kterighee- 
den , welke niet wel te geneezen zijn , van de Grieken 
gchectcn Cacaetha. 
Het Anfarnm is bijna van gelijke werking, doch Diofe.LU 
veel fcharpcr van aart : ook zeer goed teegens de f ' 
Peft. Aan de heymlijke Lccdcn der Dieren gehan* ( ' * 4 ' 
gen, dood het der zeiver Vrucht. Het hier van ge- 
diftillccrde Water maakt ook (gelijk hier boven in 
den aanvang van het Arum is gczegt> een helder > 
blinkend Pet, 
LXni HOOFDSTUK. 
MANSOOR. 
Ecft in het Neederlandfch niet alléén Verfchcj. 
deezen naam, maar ook bij veclc dien "W* 80 * 
van Hazelwortel. Word in het 
Latijn gehcetcn Asarum : in het 
Hoogdiiytfch Haulwuriz : in het 
Franfch Cabfret ; cn in het Ita- 
liaanjch Asaro , Nardo salvatico , of BaC- 
CARA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Twee bij- 
twee bijzondere foorten, te wecten; I. dcezc genoem- 
de Asarum vulcare, of gemeene Mansoor , cn II. 
Asarum Canadense, of AJ.tnsoor Tan Canada m A- 
merica : waar van dc Steelen en Bloemen ruyger ; dc 
Bladeren niet zoo groen, maar veel blecker en droevi- 
ger van verwe vallen. Zijn ook niet zoo veel, maar 
ïlcgts een wcynig blinkende. licyde zijnzc van ccven 
dezelve Bouwing cn Waarueemin^. 
Zij beminnen een goede, zandige, wclgcmefttc aar- Watvonf 
dc : liever een fchaduwacluige of donkere, als een opc- cen ' ah ? a 
nc luchtige plaats ; Obk veel vochtighcyd. Gcevcn " J 
niet alleen Bloemen, vroeg in het f'oorjaar, maar zom- 
tijds wel volkomen rijp Zaad. Krijgen ook twee- Bloemen, 
maal in het jaar nieuwe Bladeren , zonder dat de OU- Z:!:lJ - 
de vergaan; tc weeten: in A/ay en September. Kon- 
nen felle koude, en alle andere ongemakken des tijds 
uVtftaan. 
Worden aangewonnen op twecderley wijzen. F erft. Aanwin- 
door haar Zaad ; het welk met een wallende Maan 
van September of Afaert niet diep in dc aaide moet gc- 
zayd worden. Ook ziet men 't dikmaal van zelfs ge- 
noeg opflaan. 
Ten anderen , door hare aangegroevde jonge Wortt- Op nvee. 
len, die men op de genoemde tijd, en met de gemeld- wijzen. ■ 
de Maan , tweemaal in het jaar opnecmen , of van 
de oude afltccken , cn op de gedachte plaats verplan- 
ten kan. 
KRACHTEN. 
D 
E Wortelen van Afarstm , of Adansoor , zijn 
verwarmende in den tweeden , verdrogende in simp.t 
den derden graad; daar bencevens openende, en 
dunmakende van aart. 
De Bladeren, niet zoo warm en droog zijnde , ge- Tttehfltf. 
floten, met Wijn vermengd, cn op e-tjiookene Oo^en, * l e >- 
