37i Beschryving der. Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek , 37* 
Trttg. 1 I 
SjuU. L 
Het Poeder der gedroogde Wortelen met Pxonic- 
zaad ingegceven , is een zeer goed raiddel teegens de 
l ' vallende Ziekte. 
Her zelve Poeder, of van de Bladeren, in vuylc 
Wonden of zJWCeren geftroyd , Ook op gcz,wollcne Ber- 
flen gelegt, zuyvcrd cn geneeft: de zelve. 
Agt ver- 
Ccney- 
lie foor- 
Wat voor 
een aarde 
zij bemin 
Bloemen. 
Zaad. 
ley wij- 
Apultj. 
bijl. Plant. 
Ij*. 
J)«/ë. /.X 
f. ipo. 
LXIX HOOFDSTUK. 
AFFODILLE. 
^Us word dceze bcziens-waardigc Plant 
i het Ncederlandjch genoemd: in 't 
1 Latijn Asphodelus : in het Hoog- 
'duytfch Aphodil : in het Franje h 
t Afrodilles ; cn in het Italiaanfch 
ÏAnfodillo. 
Hier van zijn mij in haren aart be- 
kend geworden vcele fciioonc, veranderlijke foortcn ; 
te weeten ! 
I. Asphodelus Bulbosus, of Affodille met een 
ronde Bol. II. Luteus, of geele Affoddle. III. Ma- 
jor flore alho , of groote Affoddle met een witte 
Bloem. IV. Major flore purpureo, of groote 
Affoddle met een pur pure Bloem, V. Minor Lusita- 
Nicus flore Ai. co, of 'kleyne Portugalfche Affodille , 
met een witte Bloem. VI. Minimus palutkIs, of 
Ztar kleyne Affoddle, groeyende in Waterachtige plaat- 
Zen. VIL ASPHODELUS LrLIACEUS LUTEUS } of 
Affodille met een geele Bloem , groot als een Leelie. 
VIII. ASPHODELUS LlLIACEUS RUBEUS , of roode 
Affodille met een Leelie-gelijkz^'jnde Bloem. Al te za- 
men zijn ze van de zelve Bmokmc cn Waarneeming. 
Zij beminnen een goede , luchtige en zandige aarde, 
met twee-jarige Koeye- cn een-jarige Paerdcmilr wel 
voorzien : een opene , luchtige , vrije , bequaam ter 
Zon geleegene plaats , en veel Water , inzonderheyd 
het Asphodelus minimus PALusTRis , het welk 
dikmaal met Water begoten wil zijn ; of zal mct'cr 
tijd vergaan. 
Blijven lange jaren in het leeven. Gceven ieder 
Zomer fchoone lilocmen, en ook meelt altijd volko- 
men rijp Zaad. Verdragen , zonder groote ongclcc- 
gentlieyd , Pijp , fterke Vorfl , cn meer andere onge- 
makken der Winter; alhoewel het Asphodelus lu- 
teus , of de Affoddle met een geele Bloem, en Worte- 
len , dikmaal hier door fchadc komt te lijden. Dee- 
ze heeft men in onze Gewcftcn noyt cenig Zaad 
zien voortbrengen. Kan echter overvloedig vermee- 
nigvuldtgd worden door hare aangrocyende Wor- 
telen. 
Al de andere foorten worden aangewonnen op twec- 
derley wijzen; eerjl , door hare aangewaflene Wortelen, 
welke men in het Foor jaar opneemt; cn met een waf- 
fende Maan van April , of September ( de laatft ge- 
noemde Maand is, mijns oordeels, hier toe de bequaam- 
fte ) verplant. Daar na , door haar Zaad , hetwelk 
met een walTcnde Maan van November of Maert, niet 
diep , word gezayd ïn Potten , om 's Wintert binnens 
huys te konnen brengen. Men moet het warm zet- 
ten , en zomtijds met lauwgemaakt Recgen-water 
befprcnqcn ; op dat het dies te fpocdigcr te voorfchijn 
Icome. Ondertufïchcn gceven de hier van uyrgefcho- 
tenc Planten hare cerftc Bloemen niet voor in het derde 
of vierde jaar. 
KRACHTEN. 
DE Wortelen van Afphodelut , of Affoddle, zijn 
warm en droog van aart. Gezoden , cn met 
Wijn gebruykt, of ook zelfs in Wijn gekookt , 
en daar van gedronken , geneezen de A4dt- en Geel- 
zucht : vermeerderen de krachten des L'gckfams ; drij- 
ven het Graveel uyt; doen de A/aandftonden voortko- 
men, cn wel loflen het water der Blaas. 
Het Zap der zelve Mortelen verdrijft het x,weeren 
der Tanden. Met Spaanfchc Wijn , een wcynig Myr- 
rhe, en Saffraan gezoden; dan daar mee de Oogen bc- 
ftreeken , geneeft der zclvcr gebrecken; cn maakt een 
goed , fcharp Gedicht. 
De Afch deczer gebradene Wortelen op het Hoofd Galm. UL 
geftreeken , belet het uytvallen des Hayr; cn docd het ^'d.simf. 
zelve weer groeyen. Vil iemand gekruld Hayr bcko- & ' 
men, die fchccreccrft het Hoofd ganrtch kaal, en wrijvc 
het dan wel te dcege met de gebradene M oriel ; zoo 
zal het weer walTen , cn gekruld zijn. 
De zelve Wortel in de Ajch gebraden , en daar mee , DoJ - 1 -7- 
ter wijlze noch warm is, de handen cn het Aangedicht c ' 9 ' 
gewreeven , neemt wech alle Zomer -fpr oetelen , cn an- 
dere onzuyverheeden aan dc zelve. 
De 'Bladeren, Bloemen cn Wortelen in Wijn ge- Tudf-hifi* 
zoden , of het Poeder der zelve ingenomen , maakt ? l - e -* a ' 
een week_ Ltgchaam. Is ook zeer goed teegens de 
fteehen der Scorpocnen , Haegdijfen , en andere gifti- 
ge Dieren. 
LXX HOOFDSTUK. 
STARREKRUYD. 
En aardig Gewai> word in 't Needer- Verfchey- 
landfch dus, en, mijns wcetens, met dc namctl * 
gecnen anderen naam genoemd. In 
het Latijn , ook in het Italiaanfch % 
Aster : in het Hoogduytjch Mecer- 
kraut; ook Sternkraut; en in 'c 
Franfch Estoille'e. 
Hier van zijn mij in haren aart bckerd geworden Veelcriey 
veelc veranderlijke, cn beziens-waardige loorten; na- Bczicns- 
mentlijk ; waardige 
I. Aster atticus verus flore lutfo, ofe^>- ot,ren * 
regt Starrekruyd met een geele Bloem. II. Aster 
ATTICUS LATIFQLÏUS FLORE LUTEO , of breed-bln- 
derig Starrekruyd met een geele Bloem. III. Aster 
atticus flore cccruleo , of Starrekruyd met etn 
blauwe Bloem. IV. flore cccruleo amplo , of 
met een groote Bloem van blauwe couleur. V. Aster 
major flore cccruleo , of groot Starrekruyd met 
een blauwe Bloem. VI. Aster luteus clabro li- 
NARIjB folio, of geel Starrekruyd met gladde Blade- 
ren , teedcr als Vlaskruyd. VII. Vircinianus fru- 
ticescens flore albo, of Virgtniaanfch Starre* 
kruyd met een witte Bloem, groeyende op de wijze van 
een Heefter. VIII. Annuus Lusitanicus, of Por- totderrien 
tugalfch Starrekruyd, niet langer als eenc Zomer duren- !" 8 e,aI 
dc. IX. Pannonicus flore luteo, of SfUfr*. ecfteld* 
kruyd uyt Pannonien , of Ooftenrijk^, met geele Bloe- 
men , anders ook genoemd FrUtescens maximus 
VirginiAnus , of z.eer boog, ftruvels-wijz.e opfchic- 
tend Starrekruydl uyt Firgimen. X. ViRCE auRE* 
facie , of Starrekruyd met een gedaante van Goude- 
roede. XI. Montis Libani, 01 Starrekruyd van den 
berg Libanm. XII. Aster conyzoides vulgaris, 
of gemeen Starrekruyd met Bladeren van kjeyne Co- 
nyz.a. Eyndclijk XIII. Aster Conysoides Gal- 
licus , of Franfch Starrekruyd, met een gedaante van 
kjeyne Conyz.a. Metil alle zijn ze van eenerley Bouwing 
en Waarneeming. 
Het Aster virg« auRE,e facie , of Starre- Srsfre- 
kruyd met een gedaante van goud-roede , brengd in dec- ^"ï^ m « 
ze Gewcftcn voort, uyt een tccdere , zeer dunne , ^„f/vj,, 
bruyn-verwige , in de Mond geknauwd wordende Ooudc- 
krachtigc, doch aangenaam-geurigc Wortel, verfchcy- roede, 
dene Bladeren , zich nier hoog boven de aarde verhef- 
fende. Zijn een kleyne vinger , wat meer of min , 
lang j twee vingeren breed ; in het midden op her 
brecdftej 
