Gedaante 
der Bh- 
deren. 
Srarrt- 
kvuyó ; en 
Aanwin- 
ning. 
Portu- 
jarig. Star- 
rekruyd. 
AftcrCo- 
nj-ioides. 
373 
brccdflc; voor eyndigende zoo wel ineen ftompachtig 
als fpits punt : achter bij de Steel voorzien met twee 
rond-toegaande gedeelten , als Vleugeltjens : aan de 
randen met Tandjcnsvzn ccn ongelijke grootte^f^.^^: 
donker -groen van verwc, zonder glantfch; doch on- 
derwat blcekcr , cn een wcynig blinkend : wat bitter- 
achtig , echter aangenaam van fmaak , gecvende een 
geur van opgedroogde Plantwortel , ook daar na de 
Keel een weynig benauwd en fchraal makende. In het 
midden voorzien met een regt-doorgaande groote^cr, 
waar uyt verfcheydene andere , en uyt deeze noch 
zeer veel kleyndcr, door het gcheele Blad vloeyen; 
boven zich veel uytwendiger ah onder vertonende. 
Uyt welke , na gclecgcntheyd van de grootte der 
Plant, voortkomen verfcheydene Steelen, anderhalve, 
of ook wel twee voeten hoog ; rond, niet zeer dik: 
onder, na der Zonnen zijde, donker of bruyn-rood van 
verwc , doch boven geheel groen , cn zich aldaar in 
veelc z,ijde-takje»s verdcclcnde ; aan welke vcele klcyne 
Bladert jens groeyen , gantfeh flegt aan de randen ; voor 
fpits toegaande, en nu uyt de eenc , dan uyt de ande- 
re zijde boven malkander voortkomende. Tuffchen 
welke, uyt de voornaamfte punten der Takjens de Bloe- 
men uytfpruyten. Deeze zijn niet groot; blcck-blauw 
van verwc. Hebben van binnen ecnigc bleck-geclc 
Knop jens ; en ftaan ecnige dagen lang open. Vallen 
eyndclijk ter aarden neer, of vergaan in haar zeiven; 
zonder in deeze koude Gcweften cenig goed Zaad na 
te laten. 
Zij beminnen al te zamen ccn zandige , gemecne » 
goede aarde, met een wcynig , of ook wel veel , een- 
jarige Paerdemift doormengd : een opene , luchtige , 
vrije, bequaam ter Zon gelcegené plaats, en tamelijk 
vcel Water. Gecvcn ieder Zomer Bloemen, vermits ze 
lange jaren in het leevcn blijven ; maar noyt , immers 
zeer zelden* ïn deeze Landen volkomen rijp Zaad; bc- 
halven het Aster annuus Lusitanicus , of Por- 
tugalfch Starrekrnyd , 't welk niet langer als cene Zo- 
mcr duurd ; cn beyde de foorten van Aster Cont- 
ZOIDES, oïStarrekruyd van gedaante als het kleyne Cony~ 
x,a, die niet meer dan anderhalf jaar het leevcn behou- 
den; en in den Herfft volkomen Zaad bekomen heb- 
bende, daar mee" verfterven. 
Zij verdragen ook fterke Vorfi, en alle andere on- 
geleegenthccdcn des tijds. Worden maar alleenlijk aan- 
gewonnen door haar aangewaflene Wortelen en jonge 
Looien ; welke men in het Voorjaar , met een wat- 
fende Maan van April van de oude voorzichtig afneemt, 
cn verplant. 
Het Aster annuus Lusitanicus, of Portugalfch 
een-jarig Starrekruyd , word alleen door zijn Zaad 
■vermeenigvuldigd , en gedurig in ftaat gehouden : het 
welk men ieder jaar met een Apri'.fche waffende Maan 
niet diep in een Pot zayd. 
Deeze foort fchict in onze Gcweften nauwelijks tot 
de hoogte van een voet, zomtijds eevcnwel noch wat 
hooger op. Krijgt bleek-grocne klcyne Bladeren, een 
lid van een vinger lang; twee ftroo, of ook wel min- 
der breed , voor rondachrig toegaande , een wcynig 
ruyg van aart ; aan beyde de zijden des Steels in het 
bovenfte digt bij malkander voortkomende, en onder 
de zelve bloot latende. Alleenlijk in het midden zijnze 
voorzien met een tecderc Rugge. XicBloem komt voort 
uyt het bovenfte punt van dc Steel , geel-verwig, en 
niet groot, ftaande in het midden van veelc groene Bla-> 
eieren , welke haar als omcingelcn. Onder de Bloem 
ziet men gemeenelijk drie tcedere Schetttjens voortko- 
men: zoo dat beyde Bladeren en Bloemen alleen in liet 
bovenfte zitten ; dc Steel voorts na benecden , gelijk al- 
reeds gezegt is, bloot zijnde. 
Het Aster Conyzoides, beyde de foortcn , blij- 
ven de Winter over ; en geevcn in dc tweede Zomer 
Zaad: het welk men op de genoemde tijd, cn met dc 
gemelddc Maan in het tweede Voorjaar weer aan de 
STARR.E.KKUYD. 
374 
aarde bevecld j waar door dan de aatmlnnirig gefchied» 
Alhoewel ook het uytgevallene zich van zelfs zayd, cn 
in genoegzame veclvuldighcyd opflaat. 
Het Aster atticus flore cccruleo amplo , Sterre- 
ef Starrtkrttyd met een qroote blauwe Bloem , krijgt kru} d met 
uyt een bruyn-verwigc, lange jaren goed blijvende, en blauwe 
van naturen veelvoudige Vecz.dwortel ( in de Mond Bloem, 
geknauwd wordende een weynig fterk* bitter cn/charp Worte ], 
van fmaak , ook niet geheel zonder reuk, als men ze 
wat wrijfd) , verfcheydene Steden, ter hoogte van Steden, 
tweevoeten, wat meer of min, opfchietende; gantfeh 
rond van gedaante, doch ook met vcele fijne een wcy- 
nig verhogende fireepjens voorzien; ruyg van aart , een 
wcynig blinkende; aan dc eene zijde bleek-grocn , aan 
de andere na dc Zon gekeerde wat rosachtig van verwc: 
van binnen groen ; bcgaaft met een groot wit Pit, of 
A-farg. 
Aan detze Steelen ziet men voortkomen veel aardiqc Gedaante 
"Bladeren , digt boven malkander gcfteld : ruym de ^ r Blade - 
middelfte vinger van eens menfehen hand lang ; 'achter ïca ' 
zoo breed als dc zelve vinger; allenxen voor in een fpits 
punt eyndigende ; geheel donker-grocn van vcrwe ; 
doch onder veel blcekcr ; zonder cenigc glantfch ; hayr- 
achtig, en een weynig fcharp in het aanraken : in het 
midden voorzien met een regt-doorlopende , uyt den 
groenen blcck-vcrwigc grooteer»*; bij welke twee an- 
dere klcyncr en groener ter zijden zitten , niet dwars, 
maar regt-op in het Blad lopende ; waar uyt na bo- 
ven toe ecnige weynigc tcedere Adert jens luchtig voort» 
fchietem Als men ze knauwd, valt dc fmaakt gantfeh 
bitter , verwekken ook ecnige fchraalheyd in de Keel. 
Zij ruften niet op cenigc Stecltjens, maar zonder die zit- 
ten ze vaft aan hare voornaamfte .Sre*/; welke ze ten hal- 
Ven gelijk als omhelzen. 
TulTchcn de zelve fprtiyten uyt in het bovenfte ge- Knoppen.' 
dccltc ecnigc korte ^ijde-takjens. Hebben verfchey- 
dene rond-gcftelde Knoppen, beftaande uyt veele ruy* 
ge, groene, fmalic Bladertjens, boven aan hare fpits ze 
punten een weynig bruyn. Als deeze in de Maand van 
JhIius dc een na de ander opengaan, vertonen ze een 
aardige Bloem , in de rondte meer als een Ditcaton Blocmefe 
groot , hebbende over de veertig Paars-blauw-verwigc 
Bladertjens, ontrent ccn halve ftroobrecd,cndekleynfte 
vingerbreedte lang; voor rondachrig fpits toegaande, 
zonder eenige reuk. Van onder laten ze zich blcekcr 
zien , en daar in het midden met een donkere ftreep j 
als bont. In het midden is een groote ronde plaatj , 
beftaande uyt veele gcel-verwïgc rondachtigc Knopjens, 
haar alle de een na dc andere openende : welke ecnige 
dagen geblocyd hebbende, in haar zclven vergaan ; en 
niet , als bij goede warme Zomers , in onze Geweftcn 
een volkomen Zaad te voorfchijn brengen; zittende ZnA. 
befloten in een ruyge wollighcyd ; zijnde langwerpig , 
platachtig, ook blcck-verwig, als vcrouderd-^Mct een Amwin- 
waffende Maan van September moet men liet aan dc aar- ning. 
de beveelcn , ccn kleyne vingerbreed diep , in ccn 
Pot , om *s Winters binnens huys te konnen zetten: 
zoo zal het dan in het Koorjaar opkomen ; cn ver- 
volgens in het derde jaar daar na, zeer zelden eerder , 
de eerfte maal Bloemen krijgen. 
Het Aster cccruleus juajor , of groot Starre- Groot 
kruyd met een blauwe Bloem , is een lang-lcevend, aan- Starre- 
genaam Gewas, het welk vijf, zes, of noch meerder „J^u™" 
Maat-voctcn hoog opfchiet. Heeft een teedere , bruy- "^Blocm. 
ne, veelvoudige Fee^elwertcl , die, in de Mond ge- 
knauwd wordende , krachtig , en niet onaangenaam Wo ' 
van geur is , doch een weynig op de Tong bijtende. 
Uyt de zelve ontftaan veele gantfeh bruyne, blinken- 
de, met eenige witte wolligheyd, en teedere verhevene 
fireepjens; ook Van binnen met een groot, wit, cn voos 
Pit t of Marg voorziene Steelen ; aan welke dc Blade- 
ren , op geene Steelt jens ruftende, maar onder de Steel Steelen.' 
ten halvcn als omhelzende, in het ronde, hol en luch- 
tig boven malkander gcfteld» voortkomen. Zes vin- 
Aa x geren* 
