m 
Gedaante 
der Biide 
ren. 
37 j Beschryving der. Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek, 370 
KRACHTEN. 
' Ilfffi I' ili' 
Geftalte 
der Moe- 
men ; in 
deezeLan- 
den -/.on- 
der Zaad. 
kruyd , 
met een 
Steden. 
Gedaante 
der Bladc 
Gelhlte 
der Bloc- 
men- 
geren-breedte , of ook meer, zijnzc lang; een Maat- 
■ du.ym, wat meerder of minder, breed; in het midden 
op het breedfle; voor in een fpits punt cyndigcn.de: in 
het midden voorzien met een regt-doorlopcnde Ader y 
of Rtgge : waar uyt voortfehieten verfchcydene andere 
klcynder, teedere, ter zijden opwaarts uytlopende, en 
als in dc huyd blijvende Adert jens. Boven zijn ze don- 
kergroen van verwe; onder bleeker; niet geheel flegt, 
maar gemeenlijk een wcynig bulterig en blinkend : rond- 
om aan de randen aardige doch niet diep, gelijk als ge- 
zaagd. Als men ze knauw d , zijn ze in het begin 
krachtig van fmaak s daar na verneemt men eenige 
fcharpheyd. 
TuiTchen de zelve, beginnende ontrent in het mid- 
den , tot boven toe , fchieten op veele teedere z,ijde- 
takjens , niet zeer lang : op welker bovenfle en voor- 
Ite punten in dc Maand Julius dc "Bloemen worden te 
voorfchijn gebragt. Dc verwe , gedaante en grootte 
der zelve komt zeer na bij die van het Tripolium , of 
Amellus Afarinas y dat is. Zee- of Water-fiarrekruyd ; 
tewceten, van binnen geel; uytwendig beftaande uyt 
veertig, wat min of meer, in het rond gefielde fmaLle, 
bleek -blauw -vcrwigc , voor fpitsachtig toegaande , en 
castten geen reuk hebbende Bladertjens. Als dc 
zelve eenige dagen hebben open gellaan vergaan ze eyn- 
delijk in haar zeiven, zonder in dceze Landen eenig rijp 
Zaad na te laten. 
Het Aster Virgintanus fruticescens flore 
ALBO , of Virgin'taanfcb Starrekruyd , met een witte 
Bloem, grocyende op dc wijze van een Heefier , heeft 
van naturen een teedere , veelvoudige, zeer dunne, van 
buyten blcck-witte , van binnen Snceuw-witte , uyt 
eygener aart lang-Ieevcnde Wortel ; in de Mond ge- 
knauwd wordende, bitterachtig van fmaak, vermengd 
met een krachtige viezigheyd. 
Uyt de zelve fchieten ieder Voorjaar in April ver- 
fchcydene Steele n , welke bekomen de hoogte van vier, 
ook wel vijf voeten, na geleegcnthcyd van de bequaam- 
heyd der grond. Zijn gantfeh rond, dun, niet dikker 
als een flroo, zomtijds noch dunner: van binnen voor- 
zien met een wit Pit ; van buyten gras-groen , een 
wcynig blinkend van verwe: welke naderhand verkrij- 
gen een Hout- of Struvehcbtige bleeke gedaante. 
Aan decze Steelen komen veele Bladeren voort , nu 
uyt de een , dan uyt de andere zijde van dc zelve , in het 
ronde, een of twee vingeren-breedte boven den anderen. 
Dc lengte is van een vinger, min of meer , de breedte van 
een vinger-breed; in het midden aldcrbreedit, na dc Steel 
veel fmalier; voor eyndigende in een fpits punt; en van 
daar tot over de helft aan de randen teeder , doch fpits 
en hol getand: boven donker-grocn van verwe, zon- 
der eenige glantfeh; onder bleeker: in het midden met 
een dikachtige Ader of Rttgge voorzien; waar uyt ver- 
fchcydene zeer teedere, zoo dun als een hayr , ter zij- 
den uytlopendc Adertjenswoortkomcn. Geknauwd wor- 
dende, vind mcn'er bijna geen fmaak aan ; doch daar 
na verneemt men ze een wcynig te zamen-trekkende 
te zijn. 
TufTchcn de zelve komen aan de Steel, van het mid- 
den af na boven toe , zeer veel teedere z.ijde-takjens , 
met kleyne Bladertjens vercierd , in 't laatflc van Sep- 
tember ts voorfchijn: uyt welker bovenfle of voorfte 
punten, ook ter zijden , zich vertoonen veele Bloemen, 
Ayrs-vijze gefield, doch ieder van dc andere gefchcy- 
den, en elk alleen op zijn Steeltje ruilende. De verwe 
is geheel wit. Befiaan uyt tien, twaalf, cn veertien 
fmalle Bladertjens , voor (pits toegaande : van binnen 
voorzien met veclcruyge, gecl-groenc Knop jens ^ niet 
groot; zonder eenige reuk, doch lang-durendc. Alsze 
een wijl tijds open gcflaan hebben, vergaanze eyndelijk 
in haar zeiven , zonder in dceze koude Landen ecnig 
volkomen Zaad na te laten. Zie nu ook hier bij na 
het Hoofdftttl^wzn Water-stakrekruyd , in 't Latijn 
Tripolium, Amellus, of Aster Marinus. 
'Et Afier, of Starrebruyd, is matig verdrogen- JEgin. I. j: 
dc en verkokende van aait, daarenboven fchcy- e -3* 
dendc, vertccrendc, en een wcynig te zamen- 
trekkendc. 
Het kruyd gedroogd, gefloten, en met eenige vet- Dwawr,' 
tighcyd op de beeten der dolle Honden of andcrer gifti- Heri -f-SÏ: 
ge Dieren gelegt, geneed de zelve. Neemt ook wech 
de brand der Oogen , en van allerlcy gezwellen. Doed 
ook dc uytgefchotcne Aarfdarm weer intrekken. 
Het zelve krttyd , gcbruykt als een Hoving, maakt &' 0 fi- 
de Vrsmvlijkheydvtztï eng. Men kan ook met het*" 1 * 0 * 
Zap , uyt dc Bladeren en Steelen geparft, fchrijven : 
welk Schrift niet gcleczcn kan worden , dan wanneer 
men het tcegens het vuur , of een brandende Kaars 
houd. 
In Wijn gezoden , en eenige dagen achter malkan- Lufitm. 
der daar van gedronken , helpt de geene , die een 4 ' ,naTT - 
hoogt val gedaan , of op eenige andere wijze zich ' 
van binnen verkeerd hebben. Srild ook de Vloeden 
der V rouwen ; cn bevorderd dc onvruchtbare tot 
vruebtbaarbeyd* 
LXXI HOOFDSTUK. 
ASTRAGALUS 
met een driehoekige ZaadpeuL 
Lleen metdeczen, en, mijns weetens, Namen, 
geencn anderen naam in het Needer* 
landfeb bekend ; word in het Latijn 
geheetcn Astracalus siliquatri- 
angulari, jive triangularis : cn 
in het Italiaanfib Astkagalo tki- 
ANGULAKE. 
Bemind een goede, gemeene, zandige, aarde^ met Grond, en 
een wcynig een-jarige Paerdemifl doormengd: een ope- Plaats, 
ne , luchtige, vrije, wel ter Zon gelecgene plaats , en 
matige vochtighcyd. Blijft niet meer dan eene Zomer 
in het leevcn. Word dcrhalven ieder Voorjaar , met 
een wallende Maan van April, op een goede warme 
plaats, niet diep, ïn de aarde gezayd. 
Geeft uyt een teedere , regt-ncergaande , witte ( Wortel, 
korte , en van geen onaangename fmaak zijnde Wortel, 
gemeenclijk een eenige Steel ( alhoewel ook zomtijds 
een of twee kleyner daar neevens ) die ter hoogte 
van anderhalve Maat -voet , wat meer of minder , op- 
fchiet. Is aangenaam bleek-groen van verwe ; blin- St "'- 1 ! 
kende; van binnen hol, vol Zap, ruym een ilroo 
dik , en met eenige witte wolligheyd\nc\\i\e bekleed. 
Uyt deeze ^/«/grocyen voort andere dunne Steelt- Stellingen 
jens , wijt van rnalkander gefield ; nu uyt de eene , gedaante 
dan uyt de andere zijde boven den anderen; hebben- j^" Blldo " 
de onder gelijk als twee voor fpits toegaande Ooren , 
aan welke, op de wijze der Acacia , de r Bladeren uyt- 
fpruyten, van een zeer bevallijke aanfehouwing, regt- 
opflaande ; een vinger breedte lang ; ruym een halve 
vinger breed; ovaals-wijze rond; teeder en dun; van 
boven donker-grocn, onder bleeker; cn daar, gelijk 
ook aan hare flegte randen , een wcynig wit-ruyg : in 
het midden voorzien met een regt-doorgaand Rug- 
getje , of Adertje ; van onderen meer als van boven 
zichtbaar: waar uyt Zes andere zeer kleyne, en als in. 
dc Huyd blijvende , ter zijden voortkomen. In de 
Mond geknauwd wordende, hebben zc wcynig fmaak; 
zijn echter in het begin een weynig amper op de 
Tong. 
TufTchen de zelve fchieten uyt teedere , dunne , Vc "T C en 
doch iteevige, rcgt-opflaande , lange, ook een wcynig j^r Hioo- 
blinkencjc cn ruygachtigc Stccltjens; op welker voorilc men. 
punten 
