377 AsTRAGALUS MET EEN DRIEHOEKIGE ZAABPEUL. MeESTERWÓRTIL. 
Kracht, 
van het 
kruyd. 
en het 
2aid. 
punten zes, agt, of tien langwerpige, ronde, ruyge 
knop jent groeyen , bij malkander géfteld. Uyt dcezc 
Jiomcn voort gcelachtig-wit-vcrwige Bloemt jent , be- 
ftaandc uyt een lang opfteekend Blad, een Ezeli-atrr 
niet ongelijk, cn onder twee kleyne teegens malkander 
rond-rtaande Bladertjens. Als ze eenige wcynige dagen 
open gedaan hebben, vergaan ze in haar zeiven, nala- 
tende driehoekige Zaadpeulen , welke een lid van een 
vinger lang worden , gevuld met een donkcr-geelachtig 
Zaad, de gedaante van een Nier vertonende. Hier mee 
verrterft decze Plant-, 
K RACHTEN. 
HEt Aflragtlm Trlangulari, , of Ajlragalut- 
kruyd met een driehoekige Zaadpeul , in roode 
Wijn gezoden, cn daar mee gewaflehen allcrlcy 
bloedige cn onzuyvere Wonden, reynigd dezelve. 
Het Boeder der gedroogde Bladeren daar op geftroyd; 
vcrrigt ccven het zelve, en geneert noch daarenboven 
dc ff 'onden gantfchclijk. 
Het Zaad, zijnde verzachtende, verweekende; en 
verdeelcnde van aart , in Water genoegzaam gewcykt; 
dan het Zaf daar uyt geparft, cn met Wijn vermengd; 
geneert de Schurft hejd ; verzacht alle btrdirbejd, en 
maakt een zuyver fel. Scheyd ook, verteerd en ver. 
zacht alle uyt- en inwendige gezwellen en ontfleekin- 
gtn. Het zelve Zaad gefloten, met Edik vermengd, 
en op dc gezwollene Leedin gelcgt , brengt ze weer 
te regt. 
LXXII HOOFDSTUK. 
MEESTERWORTEL. 
M hare treflijke deugden wil van vee- 
le zeer hoog geacht, en reven daarom 
ïn 't MeeUerlandfih met deezen naam 
vereerd , word in iiet Laujn geheetcn 
ASTRANTIA I 'PLRATORIA,' en O- 
strutiüm : in het Hoogdttytfih Mei- 
Twee bij- 
xondere 
foorteu. 
5TERWURTZ. 
zij bemin- 
Kleyne 
Bcig- mee- 
ftcrwor- 
Stcdtjcns 
Bladeren. 
Gedaante 
der Bloe- 
men. 
Hier van zijn mij in haren bekend twee verfcheyde- 
ne foorren ; als : 
I. Astrantia major , of groote Meefler-worteL 
II. Astrantia alpina minor , of kleyne Serfr. 
MeeJlerworteL Beyde zijn ze var. ecven de zelve Bou- 
wing en Waarneeming. 
Zij beminnen een goede, zandige, gemcene aarde, 
met een-jarige Paerdcmift wel doormengd: een opene' 
luchtige , vrije , genoeg ter Zon gclccgene plaats ; er! 
tamelijk veel vochtigheyd. Konnen ook vrij wel vei'* 
dragen de koude cn lterke Forjl der Winter ; inzonder- 
hcyd dc major, of groote Meefierwonel: welke echter 
in onze Landen noyt ecnig volkomen of rijp Zaad te 
voorfchijn brengd. 
De Imperator ia alpina minor , of kleyne Be rg- 
Afeefterwortel, fchiet uyt een klcyn, tcedcr en bruvn- 
verwigMö«W/;>niet mcerals totdchoogte van vijf vin- 
geren-breedte op. Krijgt op zeer dunne, doch tame- 
lijk lange, bleck-groene Steelt jens, ontrent zoo dik als 
ecnSpelle, kleyne, fchoone Bladertjens , ïn de rondte 
zoo groot als een halve Schelling, wat min of meerder; 
gefchcyden in zee ven dicp-ingcfneedenedeelen, van wel- 
ke de drie bovenfte de grootflc en breedfte zijn; al te 
zamen voor aan fpits eyndigende ; met cierhjke tm* 
takte randjens ; ook veele zichtbare teedere Adertfent 
inwendig voorzien : donker-grocn van verwc , met ee- 
nïgc blcckhcyd doormengd. 
Uyt welker middenfte //m opfchiet een röndSteelt- 
je ; ontrent zoo dik als een groote Speile , zoo lang als 
een kleyne hand, of daar ontrent; boven voorzien met 
twee, drie, ook vier 'Bleemtjens ; niet groot, in het 
Ainw in- 
ning der 
ft let Her- 
wond. 
ronde kloots-wijze gefield; beftaande uyt twaalf uyt 
wendige, langwerpige, fmalle, witte, voor ïpits toe- 
gaande, en aldaar een weynig groen zijnde Bladtrtjms; 
en mWendig uyt veele witte Knopjens, ruftende op hor- 
tc, groenachtige, draadige Stceltjens. Lang duren ?.c; 
en alsze eyndelijk vergaan zijn, laten ze na een klevn , 
langwerpig en blcek-groen Zaadje , bijna gelijkvormig 
dat van dcPeeterz,e!ie, doch nietzoodik, maar wat lan- 
ger, en urecps-wijze voorzien met ccnigekleyne knop- 
pige ruygheyd. 
Dcezc kleyne Bcrg-mceftewcrtel is Wat tecderder van 
aart als dc groote ; en word door felle P'orjl al dikmaal 
van het Icevcn beroofd. Derhalvcn is het geraadzaam, 
dat men ecnigc Planten in een Pot zet, op datmen dc 
zelve 's Winters binnens huys bewaren, en alzoo, door 
een onverwagt geval ontrent de buyten fhande , niet 
geheel van deeze foört beroofd worden mogt. 
Bekomt, gelijk wij alreeds gezegt hebbtn , ieder 
Zomer volkomen rijp Zaad; 't welk met een wallende 
Maan vmNovember (vermits het lang in de aarde blijft 
eer het opkomt) in een Pot , niet diep gezayd moet wor- 
den, Hetgceninhct£W_/,wdeaardcword aanbevolen, 
komt zelden eerder op, als in of teegens den Herffi: en 
deeze Planten zijn zoogoed niét, bm dat ze, weegens 
hare jonghcyd veel tecderder zijnde, meer gevaar lopen, 
van in 'de aanftaahde Winter fchade te lijden. 
De Astrantia major, of grootè Aieejlenvortel '• 
kan niet aangewonnen worden , als alleenlijk door hare 
aangegrocydc jonge wortelent welke, in een korte tijd 
zich zeer vermeerderende , met een wallende Maan in 
AfrU van de Oude worden afgenomen , cn dan ver- 
plant. 
KRACHTEN. 
Aflrantia , of Mccjltnvortcl , is warm en verdro- Dcedci.' 
gende in den derden Graad ; ook doorfnijden- 
'dc , vertcerende, dunmakende van aart, cn rijn 
van dcclcn. 
Zoo wel de Bladeren, als de Wortelen in Wijn ta.MmMf. 
Kookt , cn daar van gedronken , bewaard den Mcnich '''' 
voor dc Pefi, en alle anode Lucht. Drijft af het IVa- 
'"inBlaas, icKageboorte, tn ic doode Trncht. Doed apj. 
""""" : zuyvcrd de Moeder : neemt wech de en. 
vrmhthaarheyd der Vrouwen, veroorzaakt door koude. 
Heeld alle inwendige Wmden : verdrijft het 01,% cn 
alle II inden uyt het Ligchaam; bDk dc Tandpijn, daar 
mee gewalfchen zijnde. Helpt dc gcbrcckcn der NU. Tal,,,, 
ren. Belet dc opftijging der Moeder; doed dc Jlaand- '■ '* 
Jlonden voortkomen : verteerd allcrlcy koude vochtighe- 
den : komt te hulp de geenc, welke met Geraaktheid, 
en met de vallende Ziekte zijn gcqueld: 
De Wortel gedroogd, gcpulverizcert, en een Ërach- M.I. L i; 
ma daar van met Wijn ingenomen, is zeer goed voor/»'- M- 
de Waterzuchtige ; verjaagd de Koortsen , gebruykt 
zijnde eer men dc zelve gevoeld. Strijd teegens alle 
verg,/: verrtctkt een koude Maag: geneert dc beelen 
der dolle Honden : verwekt eelenslufl : döcd dc fpijs 
verreeren: opend de verftoptheyd van AzM.lt , en dood 
de llirmen. Met een weynig Zuyker vermengd, zuy- T„ s „, li: 
verd de Borjl, en geneert ccn qüaden Hoefï. ' i+t- 
Het zelve Boeder met Oly gemengd, cn opgelegt , 
fcheyd hetgeronnene Bloed : doed verdwijnen de Khe-l. iTr.i,. 
ren ; allerlcy harde vergaderingen en Ktwfa ; de 
klonteren in der Vrouwen Borjlen, en de Hauw-ge/la- 
gene plekken op eenige der Lceden des Ligchaams. 
Dc Wortel met Granaat-fchcllen in Edik gezoden , 
en daar mee gewalfchen, neemtwech de SpecncnoS Tah 
ken aan het Fondament. 
Het Zap , zoo wel van dc WorteUh van de Bla- c,„„„. 
deren, verteerd delgelijks, verdeeld, en geneeft alle'-J-r-W- 
harde gezwellen of Vergaderingen. Met F.dlk gemengd, 
verdrijft allerley Crauwagii, bf Schtrfthejd. 
LXXIIIi 
