37? Beschryvinc der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 380 
LXXln HOOFDSTUK. 
Veel er! 
wair van 
naam 1 te 
Wat voor 
zij bemio- 
nen. 
Hing. 
Galm. lib. 
Med.Si/np. 
6. 
Diofc. I 1, 
tuf. i+f. 
Ditrant. 
kift Htrb. 
fel- ff. 
Shnp.c.iZ. 
Averrocs 
lib. Simp. 
Mtd. c.41 
L D E. 
En gemeen cn wel bekend Gewas, dus 
in het Needer landfeh gchceten, word 
in het Latijn genoemd Atriplf.x : 
in het Hoogdttytfch Molten , of bec- 
rer Milten : in het Franfch Arro- 
CHE; en in het Italiaanfch Atripli- 
cf, Reppice, of Treppice. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend veel verander- 
lijke foorten; als: 
L Atrïplex palustris Lusitanica , of 
tmalfibt Water-melde, II. Botritis Lusitanica, 
ot l'ortugalfche Melde, op de wtj*>e van Drnyvenkrityd 
voortkomende. III. Sativa RU8RA, of tamme roe- 
de A Helde. IV. Sativaalba, of tamme witte Melde. 
V. Virginiana baccifera, of firgtntaanfche Mek 
de, met roode fchoone Be&iën. VI. Baccifera syl- 
vf.strIS , of gemeens wilde Melde met kjeyne Bedien. 
VII. Atrïplex fcctida, of ftmkende Adelde, daar- 
om ook Vulvaria genoemd. VIII. Atrïplex 
Marina , of Melde, groeyende aan de Zee-kant: en 
dan noch veel meer andere, onnodig hier op te tellen, 
wjjlze al te zamen van dc zelve Oueektng en Waarnee- 
mmg zijn. 
Zij beminnen een gemeene, zandige , zoo wel ge- 
meflte als ongcmeflte grond : een opene , luchtige , 
vrije, bcquaamiijk ter Zon gelccgenc plaats ; en tame- 
lijk veel Water. Blijven niet langer dan eenc Zomer 
in het leeven. Geeven teegens de Winter volkomen 
rijp Zaad, en fterven dan van een kleyne -Rijf. Mo», 
ten dcrlialvcn ieder Voorjaar, in Afaert of April, met 
een wafTcnde Maan op nieuwsgezayd zijn. Alhoewdzc 
ook, ter plaats daarze geftaan hebben , door het neer- 
gevallene Zaad overvloedig genoeg van zelfs opflaanj 
in welken gevalle dc Zaying onnodig is. 
KRACHTEN. 
DE Melde, of Atrïplex, is koud in den eerften, 
en vocht in den tweeden graad, inzonderheyd 
dc tamme. In fpijzen gcbruykt , maakt een 
open Ligchaam. Is goed teegens het Blocdfpouwen .• 
jaagd uyt de Wormen; en doed vertccren de heet* 
Gezwellen , Bloedx,iveeren , en het wild Puur , daar 
op gek-gt zijnde. 
Het Zaad', van een afdroogende aart , gedroogd , 
gefloten , en daar van twee Drachmen met witte Wijn 
ingenomen, è.az& Braken-, opend dc verftoptheyd van 
de Leever , en neemt van dc zelve dc hitte wech. 
Met Mcedc gcbruykt, word teegens dc Geelzucht gc- 
preczen. 
Het Atrïplex fatida , of fiinkende Afelde, dc Vrou- 
wen onder de Neus gehouden, als ze zich van dc opjlij- 
ging der Aioeder gcqueld vinden, helpt dc zelve. 
LXXIV HOOFDSTUK. 
Y E R. 
Us genoemd in het Needer landfeh , 
f) word in het Latijn gehecten Blitum: 
j$ in het Hoogdnytfih Meyr : in het 
W- Franfch Blete , en in het Italiaanfch 
BLITO, BlITTO, BlEDONE, of BlE- 
TOLONE. 
Verfchey- Hier van zijn mij in haren aart eenige onderfcheyde- 
dene foor- nc foortcn bekend; te wecten: 
I. Blitum vulgare minus surrectum , of 
gemeene kleyne opjlaande Meyer. II. Minus repens, 
of kleyne krnypende Afeyer. III. Blltum AmERICa- 
num, ot Americaanfche Meyer ; cn meer andere. 
Al te zamen beminnen ze ccn goede, gemecne, zan- Grond, eij 
digc aarde, met ccn wcynig oude Paerdc- of Kocyc- Pla4B - 
mift doormengt! : ccn opene , luchtige, vrije, wel ter 
Zon gelccgenc, liever als een fchaduwachtigc plaats, en 
veel Water. 
Gecvcn gcmecnclijk in den Herfl volkomen rijp Zaad. 
Zaad , en worden korts daar na door een fterke Rijp 
van het lecven beroofd. Moeten derhalvcri ieder foor- Aanwia. 
jaar, met ccn waffende Maan van Afaert, op nieuws ' une 
weer gezayd worden : of komen ook , door liet neer- 
gevallene Zaad, dikmaal van zelfs genoeg voort. 
Het Blitum Americanum , of AJeyer uyt Ame- Meyer uyt 
rica, is ccn fchoon cn beziens-waardig Genus. Heeft Al " cric *- 
ccn dikke, gi ootc , digre cn flerkc , gcmeenelijk regt- 
neerwaarts-fchietende Wortel, van vcrwc bleek, of ccn wortel, 
wcynig uyt den bruyncn grauwachtig-wit , inwendig 
zuyvcr wit ; bcgaaft met vcclc kleyne bruynachrige 
fireepjens, in het rondegcfteld. Als men ze in de Mond 
knauwdisze bitter van fmaak ; wat fcharp; ccn wey- 
nig te zamentrekkende, cn waterig van aarr. 
Uyt dc zelve (van Zaad opgekomen zijnde) fchiet StcdeaJ 
in 't eerfte jaar ccn ronde Steel; maar daar na komcn'er 
vcrfchcydcnc uyt voort , drie vier , en wel meeft vijf 
voeten hoog; van binnen met een groot Fel, of Blaas- 
achtig Pit voorzien. Aan deezc groeyen vcclc ftccvig- 
ftaandc Bladeren ( welke van onder lichtelijk geel wor- 
den) nu uyt dc ccne, dan uyr de andere zijde, in het 
ronde boven malkander, ruftende op korte Steelen. Dc Gedaante 
grnotfre zijn een gchcelc Maat-voct lang , een halve dci Bla - 
brced ; ontrent ovaals-wijze van vorm ; echter voor in dercn " 
ccn punt eyndigende: 2wart-, of geheel donker-groen- 
verwig; onder blcekcr ; niet blinkende: in 't midden 
verdere! met ccn regt-doorgaande grootc Ader, ofRitgge, 
van onder purpurachtig : waar uyt verfcheydene klcy- 
tte, ter zijden uyt-lopcnde, voortgrocyen. De fmaak 
is Grasachtig; onaangenaam, cn op het laatfte een wcy- 
nig bittcrachtig. 
Deeze foort vergaat niet zoo haaft als de andere , Wiamec- 
maar blijft wel vijf of zes jaren lang in het leevcn. Is "" n g- 
teedcr van aart. Verdraagd ongeerne JTerke fbrft , cn 
vcc! koude Reegenen , inzonderheyd meer als een jaaf 
oud geworden zijnde. Moet derhalvcn, in het foor- 
jaar in een Pot geplant, 's Winters binnens huys be- 
waard, cn alleen met weynige vochtigheyd onderhou- 
den worden. 
Zij bemind in de Zomer groote hitte. Geeft in de Gefhlte 
Maanden Jnliits cn Augujlm aangename Bloemen, in dcr uloa * 
het bovenftc van hare vcrmaaklijke bleek-roode , ccn racn ' 
weynig na het purpur trekkende , blinkende Steelen 
alwaar dc zelve zich gemeenelij k verdeden in eenige z^ijde- 
takjens, niet tuffchen , maar regt teegens over de Bla- 
deren, aan de andere zijde dcr Steelen uytfchictcndc. 
Ruften op lange ronde Steeltjens , Ayrs of Drttyfs- 
wijx,e gefield : bleck-purpur-verwig; bcflaandc uyt vijf 
rondachtigc , cn inwaarts krom-gebogen-fhande Bla- 
dert jens. Hebben inwendig een groen , rond, doch 
tien hoekig gevormd Knopje , het welk in grootte toc- 
nccmendc, bruyn, cn vervolgens zwart word. 
Krijgt ieder jaar een volkomen rijp Zaad, zwart van Zaad. 
verwe, en fchoon-blinkend, in zwarte, kleyne, blin- 
kende Huysjens ( tijdig zijnde) befloten ; welke in 
het ronde aardig tc zamen gevoegd zijn , vertoonendc 
ccn ronde Starre, of een kkyn Roosje, 
Dit Zaad moet met een waffende Maan van April, Amwin- 
niet boven een ftroobrecd diep , in dc aarde van een n ' n £* 
Pot zijn gelcgt. Waar door dceze foort zoo wd 
word aangewonnen, als door hare aangewaffene Wor- 
telen: welke men op de genoemde rijd j en met de ge- 
mdddc Maan, van de snde afneemt, en verplant. 
KRACH. 
