38 y Klissenkruyd. Hoefblad. Pktilentiewortel. Baccharis. 38^ 
De Ridderen cn Wortelen in Wijn gezoden, en een 
Roemertje daar van gedronken, of het Zap daar van 
met Wijn vermengd, verzacht de [menen der Blaas: 
docd gemakkelijk water maken: geneert verwonderlijk 
de betten der dolle Honden , en aller andcrer giftige 
Dieren. Eeven de zelve werking heeft het Poeder der 
gedroogde Wortelen, met wat Zout vermengd, en daar 
op gclcgt; want het trekt al het vergif rerftond nazich. 
Dïofe I 4. Helpt de gecne, welke Bloed- en Etter fpouwen, of 
1. 107. de "Veering hebben. Neemt wech de Leedenptjn, ver- 
oorzaakt door eenig ongeval , en alle inwendige brand. 
Zes dcezer Wortelen , die noch geen Zaad hebben ge- 
dragen, gefnecden, en in zes ponden Bier gekookt, en 
daar van door den dag gedronken, verteerd de Takken, 
of Speenen , aan het Fondament. 
De zelve Wortel in Men fch en -water gezoden, dan 
daar mee de armen en beenen gewreeven , verdrijf: de 
pijn in de zelve, en de witte Roos. 
TtBgml.x* Deeze Wortel geconfijt , of in Zuyker ingelegt , 
e. ioi. ook met een wcynig Zout gekookt in het Nat van 
Hutfpot , of ander vlecfch , is niet onaangenaam te 
ecten , zeer goed tecgens het Graveel, en de onna- 
tuurlijke Buykloop. Vermeerderd het Zaad; maakt 
lult tot het Echte werk\_, en geneeft de gcenc, welke 
Bloed opgeeven. 
ttn'icer. De Bladeren , gekneufd, en op Wonden gclcgt, ver- 
lii. Htrb. teeren de brand en pijn der zelve. Gedroogd , gefloten, 
a " e ' en met het wit van een Ey vermengd , geneeft de ^wee- 
rende Zeeren, en allcrlcy gebrandheyd. 
Met het Water , daar de Bladeren in gezoden zijn , 
dc Wonden, ook kankerige Zeeren cnGez,wellen, gewaf- 
fchen, helpt haar tot de geneezing. 
Dc groene B/aderen, op het Hoofd gclcgt, trekken 
de neergefchotene Aioeder weer op. 
C. T>urm- Het Zaad is goed tecgens al de genoemde gebrec- 
ken. Strijd ook krachtig tecgens het Graveel : want 
het breekt dc Steen der Blaas en Nieren : ftild ook dc 
Bloedgang. Het zelve gcpulvcrifccrt , cn daar van vijf 
of zes wecken achter een dagelijks een Drachma met 
Wijn ingenomen, is goed voor de geene , die van het 
Podagra of f/erez,ijn worden geplaagd. 
Die dit Zaad gedurig bij hem draagt , zal altijd vrij 
2ijn van dcTak}en of Speenen. 
Caltn. lib. Het Zaad van Lappa minor, of kjeyn Klijfenkruyd, 
Med.Sim}. j s ncctj droog, cn vertccrende van aart. Het zelve ge- 
floten , dan op de gezwellen en K~ropz.weeren gclcgt , 
verdrijft en geneeft de zelve. 
Camtrar. Wanneer iemand \nbcz.wijmelingof onmagt is geval- 
f. 4, c. 103. ] cn ( cn dat men dan met het Zap deezer Blade- 
re# den in bczwijm-lcggenden perfoon de flaap des 
Hoofds beftrijkt , zoo zal hij terftond weer tot zich 
zelvcn komen. 
LXXVH HOOFDSTUK. 
HOEFBLAD. 
Us in het Neederlandfch genoemd , 
word in het Latijn gehcetcn TUSSI- 
LAGO , FARFARA , BECHIUM , CÜ 
Uncula caballina : in het Hoog- 
dityfch Roszflun , Roszhuff, en 
Brandlattich: in het Franfch Pas 
d'Asne, Patte d'Asne, of Patte de Cheval : 
in het Iialiaanfch Tossilagine , Farfarella , of 
"Ungia di Cavallo. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend /ivffverfchcy- 
denc foorten ; namentlijk : 
I. De gcmclddc Tussilago, of gemeen Hoefblad. 
II. Tussilago aLpina , of Berg-hoefblad. Beyde 
zijn ze niet van de zelve Oueeking cn Waarneeming , 
maar daar in veel verfc lullende. 
Grond. Het gt 'mt -ene HoefbLid, of Tussilago, bemind een 
f.l.t,. 
Dodon. 
Twee 
ondcr- 
fcheydene 
foorten. 
flegtc, zandige, ongeoeffende, doch van naturen een Plaati* 
vochtige grond. Heeft zoo geerne een opene, luchti- 
ge, vrije, en wel ter Zon gclecgene, als ccn fchaduw- 
achtige plaats; en wil veel Water. 
Geeft , vroeg in het Voorjaar * een kleyne gcclc Bloemen. 
Bloem, alleen uyt de aarde, komende te voorfchijn 
zonder eenig Loof. Deczc vergaan zijnde , worden z,aaJ ' 
de Bladeren cerft gezien. Krijgt in de Zomer volko- 
men rijp Zaad. Verdraagt, Zonder cenige fchadc, Rijpt 
fterke koude, en allcrlcy andere ongclccgenthccdcn der 
Wmter. 
Word op tweederley wijs aangewonnen. Eerfl door Aanwin- 
\\air Zaad; hetwelk met een wallende Maan van Alaert 3 «ing. 
niet diep, in de aarde word gclcgr. 
Ten anderen, door hare veelvuldige , dc aarde zeer 
doorlopende jonge Scheuren , welke men met een waf* 
fendc Maan van April affteekt, cn verplant. 
De Tussilago alpina, of Berg-' oefblad, is veel Rerg-hoef- 
teederd r van aart. Bemind een goede, zandige grond, blad. 
doormengd met ccn weynig een-jarige Paerdemift » 
ecu-jarige Hocndcrdrck , en het Mol der verrotte 
Boom-bladeren: een opene, luchtige 1 warme, vrije, 
en wel ter Zon gclecgene plaats ; ook matige voeh- 
tighcyd. 
Geeft in deczc Landen bij goede jaren genoegzaam Bloemen , 
Bloemen , maar noyt volkomen Zaad. Kan op gec- ^ ori *j er 
nerley wijze veel koude Herfft-reegenen , Sneeuw , 
Rijp , of cenige Vorfl verdragen. Moet dcrhalvcn , 
in het Voorjaar in ccn Pot gcftcld zijnde, in het begin 
van Oei ober , zomtijds wat eerder, na d:t het Weêr 
zich bcquaam of onbequaam aanfteld , binnens liuys 
worden gebragt, op een goede , luchtige planrs, waar 
in niet als bij vriezend Weer word gevuurd. Gcdurcn- Wanrncc- 
de deeze tijd moet men ze onderhouden met zeer nlnË " 
weynig lauwgcmaakt Rccgen-water ; en niet voorin 
het begin van April, met een zoete Lucht en aange- 
name Rcegcn, weer dc Zonr.cftralcn voorzetten. Maar 
dan noch haar voorzichtig wagtcn cn zorgvuldig dek- 
ken voor koude nagten , hayrige en fchra'.e winden. 
Wijl deczc Plant hier geen Zaad geeft , kan ze al- Aanwin- 
lecnlijk aangewonnen worden door hare ar'ngewaffêne nin E' 
jonge Scheur jens ; welke men met een waifende Maan 
in April of Aiay van dc oude afneemt » en in een 
Pot verplant. 
KRACHTEN. 
DE T (aderen van Tujfilago , of Hoefblad, groen G*tt» . Ui. 
zijnde , verdroogen cn verkoelen ccn wcynig ; Sièp.Ui4* 
doch gedrongt , zijnze verwarmende, droog- 6, 
makende, cn wat fcharpcr van aart. 
Opallerlcy wijzen gcbruykt, of ook de Syroop,daar r>it.fc. I. j. 
uyt gemaakt, gcncczcnzc dc Hoeft ; verzachten de 
Borft , verfterken de Longe , cn neemen wech de 
Kortadem'tgheyd. 
De groene Bladeren geftampt , en met Zuyker of 
Honig vermengd ; dan op gezwellen, zeeren, cn het 
fprir.gend Vuur gelegt, gencezen deeze qualcn. 
Het Poeder der gedroogde Bladeren , gedaan in de rj ff j. 
fpijzen der uytieerende Menfchen , helpt de zelve. c. 19. 
De gedroogde Bladeren gekerfr, cn, gelijk men de 
Tabaks docd , door ccn Pijp gezogen, doed verwon- 
derlijk alle ïloofdptjn verdwijnen. 
Het Zap der groene Bladeren , of ook de Bladeren Fuehf. 
Zelfs, gedaan op hopende gaten , en op gebrandhtyd, b*r&.fiê 
verteerd, en neemt de hitte daar van wech. t '*°'- 
De geheele Plant, met een wcynig Solanum Officina- 
rum y of Nafihade (anders Nagtfchade) en Vlierbloemen 
gcdiftillcert , dan daar van een Roemertje gebruykt * 
neemt wech dc brand van de Aiaag , Leever en I^ong. 
Verdrijft de hitsige Koortsen, en verkoeld allcrley 0»/- 
fteeking van pefti/entiale Gezwellen. 
Dc Wortel in Meede gezoden , cn daar van gedroti- Rml.I. 
ken, jaagd de doode Vracht en Nftgebogrti uyt. '-^ 
Bb LXXVIII 
JEgiH. I. J. 
