BE RN AG IE. OSSETONG. SlANGENHOOFD. 
Gedaime 
cn Stefllo| 
der Uadc 
Zondcr- 
lmghcyd 
Bloem- 
knopje ns. 
kleyne al- 
tijd groen 
blijvende 
Bernagie. 
Bloemen. 
Zaad. 
Aanwin- 
ning. 
Groote in 
het bij- 
zonder. 
405 
tig ; ook met vcclc klcyne purpnrc nopjens , cn een 
veelvoudige, witte, Fegt-uytftaande haynge ruyghcyd 
voorzien. 
Aan deeze Sreelcn komen Bladeren vcort , nu uyt 
de eene , dan uyt de andere zijde boven malkander. 
De onderftc zijn gcmcenelijk de grootftc ; een klcyne 
vinger, wat meer of min lang , onder en boven van 
ccngclijke vinger breedte; doch voor toegaande in een 
ftompc rondighcyd : dikachtig van aart , bleek- , en 
ook wir-groen van verwe ; boven , zoo wel in het 
midden als aan de randen , aardig vercierd met vcclc 
groote cn kleyne wit-verwige Hoogt em , als klcyne 
Wrattm ; waar uyt een mecnigte van bleekc, hayrach- 
tigc, fcharpc Doorntjens voortfehictcn. Gelijk nu dee- 
ze Bladeren l?oven Heuveltjcns hebben, zoo hebben zc 
ook onder Pmtjens. Ruften op gecne Steeltje»!, maar 
komen voort digt aan dc Steel, de zelve qelijk als om- 
helzende. In het midden zijn zc voorzien met een 
regt door- cn dicp-ingaandc (malle Ader , waar uyt cc- 
nige andere, zoo wel van onder op, als boven van ter 
zijden, echter altijd opwaarts gekeerd, voortvlocyen. 
Weynig, of niet blinken ze. In dc Mond geknauwd 
wordende, bevind men zc week , cn zonder ccnigc 
frnaak. 
Uyt dc bovenfte punten fpruyten verfcheydene bij 
malkander gevoegde donker-bruyne , of purpurc lang- 
werpige Knopjens , beftaande uyt vijf ruyge Bladert- 
je»s ; uyt welke in liet midden dc Bloemtjens voortko- 
men, gefield op dc wijze vin Bugbjj'um, of Ojfentong; 
doch niet zoo groot , zoo rond, noch zoo vlak op- 
ftaande; maar in dc gedaante van een Roemer, inwen- 
dig hol, boven brccdcr.cn onder fmallcr : beftaande uyt 
vijf digt aan malkander gevoegde , cn boven rondach- 
tig toelopende Bladert jens , na dc gelijkenis van een 
Hert. Lieflijk van reuk zijnzc; wit, met fchoone 
purpurc f reepen en plekken begaafd op ieder Blaadje , 
regt boven, ook onder in dc grond in het midden 1 in 
welker inwendige grond vijf witte nopjens worden ge- 
zien. Als ze agt of tien dagen open geftaan heb- 
ben, vallenze op dc aaide neer, en laten het gcmclddc 
Zaad achter. 
Dc BoRRAGO SEMPER VIRENS MAJOR ET MIN'OR, 
of groote en k[cjnc altijd grocn-bltjvende Bernagie, zijn 
bcyde begaafd met kleyne , zeer fchoone , blauwe 
vijf-gebladerde , ook voor rond cn niet fpirs toegaande 
Bloemen , ruftende op veel korter Sutltjem als die van 
de gemeene 'Bernagie. Deeze foorten zijn uyt eygencr 
aart zeer fterk , cn lang-lcevcnde. Konnen dc felle 
Wintcr-kotide uytftaan. Utoejen door dc meefte tijd 
van dc Zomer. Geevcn ook dikmaal volkomen rijp 
Zaad ; inzonderheyd bij warme en tlrooge tijden | 
eevcnwcl op verre na zoo overvloedig niet , als al de 
andere. 
Krijgen Bladeren , veel donkerder groen , als die 
van de gcmccnc ; ook niet zoo hayrig , of fcharp j 
inzonderheyd niet dc kjejne; welke veel kleyncr; ook 
voor niet zoo brecd-puntig ; cn achter na dc Steel toe 
op het brcedftc zijn ; voor cyndigendc in een fpits 
punt. 
Worden niet alleen vermeerderd door haar Zaad , 
het welke men met een wanende Maan van Jprtl of 
A-lam niet boven een ftroobreedtc diep dc aarde bcvceld; 
maar ook door hare aangegroeydc iomge Looten, noyt 
al Iiarc Bladeren verliezende: die men op dc genoemde 
tijd cn met dc gcmclddc Maan van de oude afneemt en 
verplant. 
De Major , öf groote altijd gr ■oen-blijvende Ber- 
nagie , krijgt uyt een zwart-verwige, dikachtige Wor- 
tel fchoon-donkcr-grocne en een weynig blinkende 
Bladeren, in gedaante die van de gemeene Bernagie nier 
zeer ongelijk ; doch wel zoo breed ; veel langwerpi- 
ger, cn voor gcmcenelijk fpirzer: (legt cn niet gcfronft, 
doch wat gcurachtig gcftcld; ook alleen met een wey- 
nig fcharpïghcyd Yoorzien ; en veel dunner van aart ; 
daarenboven aan hare cfFenc, doch ruygachtigc en aan- 
genaam-grocne Steden (niet boven anderhalve of twee 
voeten hoog opfchietende ) gcmecnelijk opwaarts ge- 
keerd ftaandc. Aan welke Steelen groeyen veel kley- 
ncr Bladeren , ruftende op geen Steelt jens, maar haro 
Steel ten halven gelijk als omhelzende ; ook aldaar 
breed, platachtig, kort, wel voorzien met een punt, 
cn diep geaderd. Tullchcn welke voortfpruyten korte Bloemoa. 
Steelt jens; waar op zeer fchoone , donkcr-blauwe Bloe- 
men te voorfchijn komen \ wel zoo groot als die van 
het Buglojfum , of Ojfentong , doch korter ingedron- 
gen, ook platter, en ronder; beftaandc uyt Vijf digt te 
zamen gefielde Bladertjens , cn van binnen houdende Zaad. 
ccn klcyne, witte, vijf-hoekige hoogte. Alszcecnige 
w eymge dagen hebben opengeftaan , vallenze af; na- 
latende in een ruyg vijf-bladerigHttysje ccn zwart,kort 
en dik Zaadje , dat van dc gemeene Bernagie niet zeer 
ongelijk. 
De Minor , of kleyne altijd groen-blijvende Bernn- Kleyne ia 
gie, heeft ook ccn klcyne, zwart-verwige Foezel-wortel; " e ' b'J- 
effenc , flegte , zwart-groenc Bladeren , ruftende op ï0n 
tccdere cn tamelijk -lange Stecltjens. Zijn een hand- 
breed lang, ccn kleyne vinger breed : achter rondach- 
tig ; doch voor in ccn "kort fpits punt uytlopende : 
zacht cn niet fcharp in het aanraken : onder bleek- 
groen-verwig ; cn daar , niet boven , ccn weynig 
blinkende. Wat bitter cn onaangenaam van frnaak. Bladeren^ 
Nauwelijks meer als een goede halve voet wallen ze 
om hoog. 
KRACHTEN. 
JEtiui L l. 
Serm. 1.' 
BEmagie, of Borrago, is warm en vocht in den ott Bruu- 
cerften graad. fitöSimp. 
De Bladeren , in Wijn gclcgt, of de zelve in L,*J^ '* 
Wijn gezoden , en daar van gedronken , veroorzaakt Dief. I. 4. 
goed Bloed: maakt een vrolijk^ Hert : verdrijft de M f u8, 
zwart-gallige vochten; en rs goed tecgens de Koortzen. 
Eevcn de zelve kracht hebben dc bloemen, gcbruykt 
in ccn Salade. 
Het Zap der Bladeren cn Bloemen met Zuykcr ver- Platear. 
mengd , neemt wech de ditjzeltng des Hoof Is, en ftrijd Utri ' 
teegeus alle vergif. gtó M. 
Dc Bladeren, gekookt in Honig-water , verzachten Mut.Simf, 
dc fchraalhejd van de Keel, en der Earfi. Neemen ook 
wech de HóejK 
Het gediftil leerde Water hier van word gepreezen 
tecgens den brand cn de heete gezwellen der Oogen , 
zoo wel van binnen ingenomen) als van buyten op- 
gelegt. 
De Conzerf van de Bloemen , en de Syroop uyt JEmilM* 
het Zap der Bladeren gemaakt, verquikt het Hert , " r - *• 
en neemt de Hertklopptng wech. Is goed teegens de e ' 1D ' 
Geelzucht : verfrifcht de geheiigenu , cn verfterkt de 
Herjfenen. 
XCII HOOFDSTUK. 
OSSETONG. 
Us genoemd in het Neederlandfch , Namen," 
word in 'r Latijn geheeten Buglos- 
sum , of Buclossa : in het Hoog* 
duytfh Ochsen-zung: in 't Franjih 
Lancue de Beuf , of Buglosse; 
en in het Itahaanfch Bugulosa. 
Hier van zijn mij in haren aart be- Vier bij- 
kend geworden vier onderfchcydenc foortcn ; als : zondcre 
I. Buglossum VULGARE majus , of gemeene foortcn ' 
groote Ofeiong. II. Vülgare minus, oi ktejnc ge- 
meene Ojfetong. III. Sylvestre , of wdde Offetonr. 
IV. Buglossum Echioides , of Ofetong met een 
gedaante van Echinm . in het Neederlandfch gezege 
Cc l Slang-en* 
