Koeoog. Gansebloem. Ca mille. 
Duyzend- 
blad. 
Koeoog 
(malle BI* 
411 
Het BlJPHTH ALMUM VULGARE , of gemeene Kct- 
oogc , cn Creticum flore albo , of Koeooge van 
Candien met een witte Uloem , blijven niet meer dan 
eene Zomer in het leevcn. Worden dcrhalven ieder 
jaar , met een wallende Maan van Aïaert óf April , 
na dat het Wéér zich aanfteld, weer op nieuws gezayd. 
Brengen langdurende Bloemen voort, en geeven in der. 
Herjft volkomen rijp ZW. 
Het Bui'HTHALMUM FOLIIS MII.LEFOLTI , of 
Koeoog met Bladeren van Duysendblad , blijft twee ^ 
! en ook drie jaren lang in het Iccven. Vcrdraagd fterke 
koude. Bloejd zeer ïchoon in het tweede, en ook dik- 
maal in het derde jaar. Geeft in den Herfft , volkomen 
rijp Zaad, en verfterft daar na. Moet derhalven t'el- 
kens, met een walfcndc Maan in het Voorjaar , weer op 
nieuws gezayd zijn : alhoewel de moeyte der Zaling 
veeltijds niet nodig is , wijlze, door het neergevallene 
Zaad, genoeg van zelfs opflaan. 
Het BtlPHTHALMUM TENUIFOLIUM , of KotOOg 
met dunne fmalle Bladeren, ook genoemd Hellebo- 
rus ferulaceus, ïs een aardig Gewas. Blijft lange 
jaren , in het lecven. Geeft elke Zomer beziens- 
waardige Bloemen ; maar noyt, in decze Landen, ee- 
nig rijp Zaad. Word echter bequaam genoeg vermee- 
nigvuldigd door hare aangegrocyde jonge Wortelen ; 
welke men met een waffende Maan van April o£ Aïaert 
van de oude afneemt, en verplant. 
KRACHTEN. 
KOeoog, of Buphthalmum , is droog in den eerften, 
en warm in den tweeden graad; daar bij een wey- 
nig purgecrende van aart. 
Het uytgeparftre Zap van Koeoog met Wijn ingeno- 
men, of in fpijzen gebruykt, neemt wech de verrtopt- 
heyd van de Borfi. Jaagd ook door de ftoclgang uyt 
allerley waterachtige , verbrandde , zwaarmoedigheid 
veroorzakende , en zwartgallige vochten. Zet het Wa- 
ter uyt de Blaas voort. Verzacht alle gezwellen , en 
andere hardigheeden. 
CUfmlp Dc Bladeren geftampt ; dan op de Wonden en swee- 
ï-3°' ringen gclegt, zuyvcrcn en geneezen de zelve. 
Dit Kruyd op de Bijkorven gehangen } verdrijft de 
Bijen, Vliegr 
LtbtU. 
fot. 341 
9 doedze fterven. 
Veelc ver- 
anderlijke 
iüurtcn j 
ven op- 
gebeld 
worden. 
CIV HOOFDSTUK. 
GANSEBLOEM. 
Iet alleen bïj de Neederlanders met 
deezen naam bekend , maar ook van 
vcele genoemd Woekelaar , en Gul- 
debloem. In het Latijn Chrysan- 
themum; in het Hoogdnytfch Sanct 
Joh ansrlum : cn Ganszglum : en 
in het ïtaliaanfch Chrisantemo. 
Hier van zijn mij in haren aart verfcheydene aardige 
foorteii bekend geworden; als: 
I. Chrysanthemum vulgare Segetum, of ge- 
meene Koorn-gansebloem. II. Creticum flore al- 
bo medio 1.UTE0 , of Gansebloem van Candien met 
een witte en van binnen geele verwe, III. ValenTi- 
num. , of Gansebloem van Valentien in Spaanje. IV. 
Valentinum ALTERUM CRasstoeu folio, of twee- 
de foort van Gansebloem, bij P r alentien voortkomende, 
met dikker Bladeren. V. Bellidis folio Hispa- 
NICUM, of Spaanfche Gansebloem met Bladeren van 
Madelieven. VI. MarinUM Lusitanicum, of Per- 
tugalfche Zee-gansebloem; ook weigenoemd Crith- 
MUM MARINUM, of CRETA MARINA FIORE LUTEO, 
dat is , Zee-ertthmum , of Zee-creta met een geele 
Bloem. VII. Chrysanthemum Africanum re- 
pens, of AfriCdiinfche kjeyne krttypende Gansebloem, 
zandige grond , met C 
een opene , luchtige 
Geven in den Herffl 
daar mcé. Moeten f 
Ganze- 
bioem uyt 
Spaanje, 
met Bla- 
deren van 
Madelie- 
42t 
met langer dan eenc Zomer in het lecven blijvende; en 
meer andere. Alle zijnzc gantfchelijk niet van de zelve 
Bouwing en Waarneeming. 
Zij beminnen een gemecne , 
twee-jarige Koeycmi ft" voorzien 
plaats, en marige vochtighcyd. 
volkomen rijp /Laad, en vcrgaa_. 
derhalven in ieder l r sorjaar , met een wafTende Maan 
van Aiaertf op nieuws, niet diep, gezayd zijn. 
Het Chrysanthemum beelidis folio Hisp*- 
nicum , of Gansebloem met Bladeren va» Madelie- 
ven uyt Spaanje , vergaat niet zoo haaft ; maar vcr- 
draagd felle f or/l; b/ceyd de tweede Zomer, geeft rijp 
Zaad, en verfterft daar meé. Moet dcrhalven op 
de genoemde tijd , cn met de gcmcldde Maan, weer 
op nieuws gezayd zijn: alhoewel ook het neergevallene 
Zaad dikmaal van zelfs genoeg opflaat cn te voor- 
fchijn Komt. 
Het Chrysanthemum peregrinum , of Vir- 
gintaxum majus flore i.uteo , vreemde, of Fir- 
gim.ianfche groote Gansebloem van een geele verwe , 
blijft lange jaren in liet lecven. Is hard van aart. Vcr- 
draagd alle ongclccgenthccdcn van Winter en Zomer. 
Brcngd voort, ieder jaar, op ccn gantfeh hooge Steel, 
hare Bloemen, maar noyt in dccze Gcwcften ecnig rijp 
Zaad. Kan echter genoegzaam vermcemgvtüdigd wor- 
den door Vïvz jonge Wortcltjens, welke men met een 
walfcndc Maan in April van de onde afneemt , en 
verplant. 
Het Chrysanthemum marinum Lusitanicum 
flore luteo, of Portugalfche geele Zee-gansebloem, 
blijft ccnige jaren in het leevcn. Is tecder van aart. 
Bemind ccn gemecne aarde , met oude Paerdemift cn 
veel Duyn-zand vermengd. Geeft wel jaarlijks een 
fchoone Bloem; maar zelden, tenzij met goede Zo- 
mers , volkomen Zaad. Kan op gecnerley wijze dc 
koude der Winter verdragen. Word dcrhalven met een 
walfcndc Maan van April, niym ccn ftroobrcedte diep 
in ccn Pot gezayd zijnde, in den Herffl voor veel kou- 
de reegenen wel gewagt : in OHober binnens huys ge- 
field ; met flcgts een weynig Water onderhouden , 
wijlze door wat te veel lichtelijk vergaat; cn niet voor 
in het begin van April , of in het laatftc van Maert y 
met ccn zoete recgen weer buyten gebragt, doch voor- 
zichtig bewaard voor koude nagten , veel Water , en 
fchralc winden. 
KRACHTEN. 
GAnzebloem , of Chryfanthemstm , is warm en Bttrait. 
droog van aart. Htrb. /"i 
Dc Bladeren, Bloemen en Zaad in Wijn ge-^A^' 
kookt, cn daar van gedronken , genceft de geenc die.-, f78. 
met de Geelsucht beladen zijn; cn drijft het Gra- L "fi' te- 
veel af. Mamtu 
Dc Bladeren worden ook wel in een Salade , of Moef- 
je gegecten, om ccn open Ligcliaam tc maken. 
CV HOOFDSTUK. 
C A M I L L E. 
jLk genoeg bekend, word in het Nee- Verfcfiey- 
d:rlandfch dus genoemd. In het La- Snaaien, 
tijn Camomilla, of Chamjemelum: 
in het Hoo^dnytfch CamiClen : in 't 
Franfih Camomille; cn in her Ita- 
- — lia,mfch Camomilla. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Verfehey- 
eenige bijzondere en aangename foortcn ; namcntlijk: dcnc aan* 
I. Cham^melum vulgare, of gèmeene Camtlle.^^™^ 
II. Sylvestre , of wilde Camil; in het Latijn ook hi cr [0 t' 
genoemd Cotula, en Leucanthemuu: in 't floot- zeeven in 
Dd l dnytfch 
Porrugal- 
I'.'he gcclc 
Zee-Gan- 
Wa^rn ee- 
nling. 
