4x3 Beschryvino der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 424 
Wat voor 
een grond 
zij bemin- 
getal voor- duytfch Krotendill; in het Franfch Espargoute 
fctiicU. ji^ Chamjemelitm Roman um flore simplici , 
of Roomfche Camille met een enkele Bloem. IV. Ro- 
MANUM FLORE pleno , of Roomfche Camille met een 
dubbele lloem. V. Hispanicum nudo capite , 
of Spaanfche Camille met bloote Hoofdjens. VI. Pra- 
TEnse Hispanicum , of Spaanfche op grasachtige 
plaatsen groeiende Camille. VII. Palustre Lu- 
sitanicum , of Portugalfche Camille , waffendc in 
waterachtige plaatzen ; cn dan noch meer andere. 
Niet alle zijn ze van de zelve Bouwmg en Waarnee- 
ming. 
Ecvcnwcl beminnen ze alle een gemeene, zandige, 
ongemcflce , doch liever een welgemedte aarde ; een 
vrije, wel ter Zon gclecgcne plaats , en matige recgen ; 
doch ook veel vochtighcyd. Blijven ten dcelcn niet 
meer dan cene Zomer in her keven: want als ze uyt- 
gebloeyd, en gcmcenclijk rijp Zaad gcgccvcn hebben , 
verderven zc. Moeten dcrhalven ieder Voorjaar , met 
een wadende Maan van Aiaert , op nieuws weer ge- 
zayd zijn. Doch flaan ook dikmaal genoeg van 
zelfs op. 
Het Chamvemelum Romanum flore simpli- 
ci , of Roomfche Camil met een enkele Bloem; Flo- 
re pleno , of met een dubbele Bloem ; en Cham/f.- 
melum nudo capite Hispanicum, of Spaanfche 
Camil met geele bloote Hoofdjens, gcevcn in dcezc Ge- 
weden noyt ecnig rijp Zaad. Konnen de H 'interkou- 
de tamelijk wel verdragen, cn blijven ccnigc jaren lang 
in het leevcn. Worden alleen aangewonnen cn vermee- 
ntgvuldigd door hare aangewafTcne Scheuten .- welke 
men in het midden een wcynig in de aarde drukt, en 
dan lichtelijk Wortel vatten. Zeer bequaamlijk kan 
dit in den Herffl gefchieden. Het is ook goed , dat 
men ze, alszc ttytgebloeyd hebben , boven een wcynig af- 
fnijd; want dan blijven zc dies te bcctcr over. Mogen 
niet alken in April, maar ook in Augufliu opgenomen 
cn verplant worden. 
De wilue en gemeene tamme Camille wor- 
den over al in het wild op zandige plaatzen gezien. 
Vermirszc malkander niet ongelijk zijn, zoo worden 
zc van vecle ten onregt voor eencrley gehouden ; zon- 
der onderfcheyd geplukt, en de eene onder de andere 
gcbruykt. Dit misbruyk kan men voorkomen , als men 
flegts nauw let op de binnende Kmpjens der Bloemen ; 
welke in dc t amme Camillen veel fijner cn tcederder zijn, 
ais in de -wilde. Ook zijn de Bladert 'jens wel zoo dun, 
cn van een bcctcr reuk. 
KRACHTEN. 
E Camille, of Chamsmelttm , is verwarmende 
en verdrogende in den eerden graad. Ook fijn 
an dcelen : daarbenccvens vcrtccrcndc , onrfluy- 
tende, cn verzachtende van aart. 
Camillen in Wijn gezoden, en daar van gedronken, 
drijft uyt de Nageboorte > en doodt Vrucht. Verzacht 
alle harde en gez.wollene deelen des Ligchaams , cn dc 
e- ij pijn van het Graveel. Neemt wech het Colijk^, alle 
l'lm.l.n. \l'i a ^ en i en Buykjgimping. Is goed voor dc Koortsen; 
dc Geelzucht; de gebrceken der Leever ; en verteerd 
alle rauwe vochtigheyd. 
DeJ. 1.3. De Bloemen gedroogd, gedoten , cn daar van een 
'■ V' Drachma met Wijn ingenomen , geneed dc beeten cn 
f eeken der gif'^e Dieren. Deeze Bloemen op alle 
Wouden en Zweer ingen gclcgt , zuy veren cn hcelcn 
de zelve. 
Het Kruyd in Water gezoden , cn op de Blaas gc- 
lcgt, verzacht dc fmerten van het Graveel : doed de 
Steen rijden, en gemakkelijk Water lojfen. 
Lerictr. Met het gedidilleerde Water de Mond gcwafTchen , 
/. 1. c. 63. geneed de zweermgen van dezelve. Met Zuyker ge- 
T j dronken, hccld dc gebrceken cn fmerten der horj}. 
jrqpu .1. Camillen verzacht allerley weedommen 
Room- 
fche, en 
Spaan fch< 
Camil. 
Aanwin 
ning. 
Gemeene 
wilde ea 
Omi),Loi 
te Oi.Jer- 
icheyden. 
Mi J. simp. 
3.CJ-6. 
«.3. 
c. 1 f4. 
JEm. Ma- 
d; 
des Ligchaams. Helpt de vermoeydc Lccdcn : maakt 
los en flap het geen dijf gefpannen is : verzacht alle 
hardighecden ; opend de verdopthceden , cn is zeer dien- 
ftig in alle Clifleeren, tecgens dc Koortsen, het Cotijkj 
en andere' ongclcegenthccden bereyd. 
De Roomfche Camille, of ChamomilU Romana , is 
tecgens al dc gcmcldde gebreeken van een noch krach- 
tiger werking. 
De Syroop, van deeze gemaakt, word zeer geprcezen 
teegens de Milt-, Water-, tn Geelzucht. 
CVI HOOFDSTUK. 
BRUYNETTE. 
Ynde een mcede foort van de voor- Namen, 
gaande, is een aardige, bezicns-\v aar- 
dige, cn de gchcelc Zomer door bloc- 
yende Plant. Word in het Needer- 
'ffd landfeh dus genoemd : in het Latijn 
Flos adonis, of Eranthemum: in 
het Hoogduytfch Feldroszlein : en in het Ita- 
Itaanfch Erantemo, of Fior di adonide. 
Hier van zijn mij m haren aart bekend twee onder- Twee 0 n- 
fchcydene foortcn, namcntlijk: derfihey- 
I. Flos Adonis flore ruhro, of Brujnette me t ™jjf" ioot ' 
een roode Bloem, of roode Adontsbloem. II. Flos 
Adonis flore luteo , of Bruynette met een geel- 
achtige Bloem. Beyde zijn ze van ecven dc zelve Bou- 
wing en Waarneeming. 
Zïj beminnen een goede, gemeene, zandige, cn wel Grond, 
gemedte grond j een vrije , bcquaam ter Zon gclee- 
genc plaats ; wcynig , en ook veel Water. Bloeyen 
zeer fchoon; gecven inden Herffl volkomen rijp Zaad, 
en worden door de aankomende Vorfl lichtelijk wech- 
genomen. 
Men kan haar niet anders als door haar Zaad aan- Aanwin- 
■winnen/t welk ieder Voorjaar, met een waffendcMaan m "o' 
van Maert , op nieuws moet gezayd zijn. Komen 
ook wel van zelfs genoeg op, door het neergevallene 
Zaad; nier alleen in de Voortijd , maar ook in de Zo- 
mer cn Herffl. Deeze dan nier wel bloeyen konnende , 
verdragen tamelijk de koude der Winter , zoo datzc 
niet alle door de Vorfl vergaan. 
Terwijl het Zaad noch groen is, valt het lichtelijk Zaad, en 
af. Dcrhalven moet mcn'er wel op letten; zomtijds met waI ' 
dc hand daar aanraken , cn een wcynig drukken. Is het wair ie 
dan rijp , zoo valt het, van boven beginnende, neer. ncemen 
Indien niet, zoo blijft het noch aan de Sicel zitten. ftait " 
Het is donker groen. Als het een wcynig blceker be- 
gind tc worden, heeft het zijne volkomene rijpheyd 
bercykt , en dan mag men het niet langer aan de Steel 
laten. 
KRACHTEN. 
BRuynette , of Eranthemum , is warm cn droog Loitl. I. i. 
van aart. Heeft de zelve krachten cn deugden, J"*' - 9 " t °' 
welke wij aangewcezen hebben van de wilde , 
ook tamme Camillen , en van de Koeoog , of Buph- 
1 halmum. 
Het Zaad gedoten , en daar van een Drachma met 
'ijn int 
Graveel. 
Het gcdidillccrde Water deczer Plant in de Oogengc- Fuehf.hiji, 
daan , neemt dc donkerheyd van dc zelve wech. Ge- 
nced ook dc Oog-zweer mgen , daar opgelcgr. 
Het Kruyd zelfs gedoten, cn gedaan op Wonden, of 
oude Zweeren, zuyverd en hccld de zelve. 
