45 r BesCHRYVING DER K.RUYDEN , B 
Bcziens- I. Carduus rent.dictus , in 't Ncederlandjchue- 
waardlgc mecnlijk qcfcet Cardobf.nedict. II. Cardüuj 
STELLATUS LEUCOII FOLIO , or otarre-dijtcl met 
Bladeren van Stok^violter en. III. Carduus LACTEUS, 
Jtve Mari.e, , of Afarien-difiel , anders, met witte 
melkachtige aderen doorloopene Dijlel ; van welke drie 
lborten Verden gevonden ; als (O Major , of grootc. 
(z) Medius, of middelbare. (3) Minor , of kjeyne. 
IV. Carduus fullonum ,. ftve dipsacus, of fol- 
ders kaarden , zoowel tamme ah wilde. V. Carduus 
Van welke fullonum flore albo , of Kaarden met een -witte 
de voor- Bloem. VI. Carduus stellatus, solstitialis, 
hi^'oor _/foeCALCITRAPA FLOREALRO, ET PURPUREO , ofStar- 
gertcld re > anders Somer-Difiel , met een witte , en ook een 
worden, pttrpttre Bloem. VII. CARDUUS TOMENTOSUS , of 
Difiel met ruyge , wollige Bladeren. VIII. Carduus 
wollxs, Jtve cirsium, of weekeDifiel , zoo wel met 
gefneedene als ongejïicedcne Bladeren. IX. Carduus 
sphccrocephalus major, et minor, of groote en 
kleyne Difiel , met ronde Hoofden, gelijk een Hemel~ 
kloot , van welke dc groote witte , de kleyne fchoone 
blauwe Bloemen geeft. X. Carduus ferox , wreede 
Difiel, met zeer veel fieekende geele Doornen; en dan 
noch Veel andere , onnoodig hier al t'zamen op te tel- 
len. 
Grond. Al hoewel ze, gelijk alreeds gezegt is, niet van'ccner- 
2 j Qi*"eking zijn , zoo beminnen ze echter al t'zamen 
een goede , zandige , welgemeftre aarde ; een opene, 
vrije lucht ; een warme , bequanm-gclccgene plaats , 
Aanwin- cn raamlijk veel Water. Gecvcn ieder jaar volkoomcn 
aing. rijp Zaad : 't welk met een wafTendc Maan van A-iaert 
in d'aardc werd gclegt, niet boven ccn ftroo-brccdtc of 
anderhalf diep. 
Soorten in jj c Carduus Benfdictus , Mart^e , stellatus 
j cr , leucoii folio, en meer andere diergelijke , blijven 
van naturen niet langer dan cene Zomer in 't lecven. 
Gecvcn in den Herffi volkoomcn rijp Zaad , en ver- 
gaan daar mee : werden dcrhalvcn met dc genoemde 
Maan in ieder foor jaar weer gezayd. 
Stirre- j n ' t byzondcr moeten wij iets zeggen van de Car- 
metlibic- DUUS stellatus leucoii folio, ot' Starre-difiel , met 
ren van Bladeren van Stol^-violen. Uyt eygener aart groeyd 
Stok-vio- ze alleen tot een hand hoogtcop. Krijgtccnronde, ge- 
licren. ft reep tc en dunne Steel , met een witte wolligheyd be- 
kleed; boven verdeeld in ccnigc wcynigc zijdc-Takjcns: 
waaraan uyt bcydede zijden, doch niet rechttegens mal- 
kander over, dc Bladeren voort fchieten, op geen Steelt- 
je ruftende. In gedaante zijnze die van de Stok^viotic- 
ren niet ongelijk. Dc lengte is van een kleyne vinger, 
Bladeren. j c breedte van ruym een Stroo : voor ftomp toc-gaan- 
dc , en aan dc punten voorzien met een fcharp Doornt- 
je. Zijn boven donker , of zwarr-grocn van verwe ; 
maar onder gantfeh wit; in 't midden vcrcicrrl met ccn 
eenige recht-doorgaande blcckwit-vcrwige Ader , zeer 
bevallijk. TufTchcn welke op de punten der Takjens 
Bloemen, blcckc Bloemen tc voorfchijn komen , uyt ccn doornig 
hoofd, oïknop, met zeer fcharpe, lange , ftijf-ftaande, 
groene Doornen , aan dc punten wit , en van binnen 
met ccn dik , rondachtig, bleck-vcrwig Zaad gevuld, 
dat van het Cardmts laïlens minor , of kleyne Marien, 
anders Mclk^dtfiel, zeer gelijk. 
Andere Het CARDUUS FULLONUM, STELLATUS , SOLSTI- 
foorten, tialis , tom ento sus , enz., vergaan niet zoo haaft : 
lijden, zonder eenige fchadc , overvloedige Reegenen, 
fterkc l r orfi, en alle andere ongelegenthcden der H'inter. 
Bloeyen in 't tweede jaar , in fumus cn Jttlitis, Gce- 
ven ïn den Herffi rijp Zaad (inzonderheyd als 't dan 
niet veel rccgcnd.want door te veel nattighcyd verderft 
>? het ügtlijk) en verfterven daar meê. 
an derzei- j-j ct Cardüus mollis, of cirsium, beyde de 
Ttraa . f oortcn ; SpHttROCEPHALUS MAJOR FLORE ALBO, 
minor flore cccruleo , of groote en kjeyne Difiel , 
met ronde Hoofden , gelijk een Hemel-kjoot , met witte 
cn blauwe Bloemen, zijn taamlijk hard van natuur; blij- 
ollen en Bloemen 3 III Boek, 451 
ven veelc jaren in 'tlecven; verdragen veel koude Herffi- 
reegenen , fterkc forfi , en andere ongclecgcnthcden des 
tijds. Bloeyen ieder jaar , doch gceven niet anders als 
met goede Somers volkomen rijp Zaad ; 'z welk men 
met een wadende Maan in sipril, op een warme plaats, 
en niet diep gelegd, d'aardc aanbcvecld. Ook werden 
ze vermcenigvnldigd door hare aangewaflene jonge Wor- 
telen , die men met de zelve Maan cn op dc zelve tijd 
van d'oude afneemd , cn in een goede zandige aarde 
verplanr. 
Het Carduus ferox, of wreede Difiel, is een aar- Wrcc( , 
dig Gewas, van een bevalüjke aanfchouwïng. Krijgt DifleL 
uyt een bleek-bruyne, matig dikke , niet zeer lange , 
maar in vcrfchcydene z-ijde-tak^en verdeelde Wortel 
(welke in de Mond geknauwd wordende, waterachtig, 
ook ecnigzins bitter van fmaak is, in de Keel fchraal- 
heyd veroorzakende) veele zeer fchoone Bladeren, ia 
ccn verwondcrens-waardige ordre dc eene boven de an- 
dere in het ronde voortkomende. Deeze zijn zeer biin- Gedaante 
kende, en donkcr-groen-vcrwig, doch van onder wit der Bladc- 
cn zonder glantfeh ; ccn kleyne hand , wat meer of ren * 
minder, lang; een vinger breed ; in het midden op het 
biccdftc; voor punrs-wijze cyndigende : doch inwen- 
dig bij het Hert gantfeh fmal, cn wat rood van verwe: 
aan de randen hol, rond, en luchtig een wcynig als 
1 ngej needen ; en in ieder i»fnijdz.el met drie, ook wel 
hier en gintfeh twee en vier bij malkander gevoegde , 
dunne, fcharpe, en uyt den geclen blcek-witteZ>j-W- 
jem , van welke het cene langer als dc andere is, zeer 
aardig en kluchtig vercierd. Hebben onder in 't mid- 
den een Rugge, of dikke uytwaarts-ftaande Ader; doch Aderen.' 
boven flcgt; onder breed, van verwe wit, na boven 
fmal uytlopendc in een Doornig fpits punt. Uyt dee- 
ze groote komen veele kleyner voort, wït-groen; nu 
uyt de eene, dan uyt de andere zijde, hol en luchtig 
boven malkander; na de randen als half-rond in malkan- 
der teedcrlijk vlöeycnde. 
In dc Mond geknauwd wordende, zijn deeze Bla~ Stee!, 
deren zeer bitter van fmaak ; dikachtig van aart , en 
ftaan regt op , of half-Maans-wijzc bevalüjk gebogen. 
Uyt welker middenfte Hert in 't tweede jaar' opfch iet 
een eenige Steel , drie , of ook wel vier voeten hoog, 
een kleyne vingerdik, rond, van binnen wit, van buy- 
tcn blcek-groen-viTwig; doch uytwendig voorzien mee 
veele boekachtige , fmallc , en bruyn-roode Streepen, of 
^'tggetjens , aan welke Steel tot boven toe rondom zeer 
veele Bladeren grocyen ; zittende een vinger-breed bo- 
ven malkander , korter als d'ondcrfte , ook voor fpit- 
zer, aandelf/ op 't breedfte. Na om hoog wer- 
den ze telkens klcyncr, en dc hoogde zijnde kfcynfte. 
Uyt 't bovenfte tuflehen de "Bladeren , ook uyt 't Knoppen, 
opperfte punt van de Bladeren, grocyen vijftien, twin- 
tig , vijf-en-twintig, en ook noch meerder knopjens. 
Dc hoogftc zijn de grootfte , gantfeh rond ; ontrent 
zoo dik als een goede knikker ; voorzien met veele 
groen-bruyne kleyne Bladertjens, als Schubbetjens: ook 
flcrkc , dc bovenfte een vinger-lid lang zijnde , d'on- 
dcrfte korter , doch al t'zamen zeer fcharpe en fpitze 
Doornen ; onder groen , boven uyt den bruyncn geel- 
achtig van verwe. ' 
Als deeze haar openen , komen'er tc voorfchijn blau- Bloemen, 
we Bloemen , op de wijze van het Carduus marijs, 
gevormd. Bcftaan uyt kleyne, zeer fmalle Bladertjens, 
dicht bij malkander gevoegd ; welke haar d'ecne na 
d'ander opdoen. Uyt het midden fchict voorteen don- 
kcr-purpur-blauw, of uyr den blauwen donkcr-purpur- 
verwïg langwerpig knopje. Na dat zc eenige dagen 
gelijk als open geftaan hebben , vertoonen ze zich 
hoe langer hoe blcckcr , en vergaan cyndclijk in haar 
zeiven; nalatende ccn kort, dik, rond, cn zwartvcr- 
vcrwig Zaad; 't welk in deczcLandcnzorgvuldig voorZaad. 
veel Recgen moet gewagt worden , anders zou 't lich- 
telijk verrotten , of immers rot geen volkomcntheyd 
konnen geraken. Hier mee verfterft deeze Plant. Die 
ook 
