453 Distel. Driedistel. Kruysdistel.Hof-comyn.Cariophyllatë. 454 
Aanwin- 
ning. 
Tuchf.hifi, 
Tragus lil 
Kt trnft 1 14 
2>itfm. 
lib. ycap. 
107. 
x.fol. i+. 
Mattbiol 
lib.} 1. v 
Galen- lib. 
Simp. mtJ. 
TrA£. Ub. 
DiefcMè-l 
(tip. 13. 
iii.i-caP.S- 
ook niet anders dan door har Zaad kan vermeenigvul- 
digd worden : 't welk men met een waflende Maan van 
April aan d'aarde beveeld. De jonge hier uyt voortko- 
mende Planten moet men, in Potten gezet , 's Wititcrs 
binnens huys brengen , op een luchtige plaats , en de 
zelve wel droog houden, zoo blijven zc in 't leeven ; gec- 
vcn bij een goede Zomer weer volkomen rijp Zaad; en 
vergaan daar mei gelijk tc vooren. Zie hier bij na 't 
Hoofdjluk_vzn de Steekende kaarden uyt ame- 
rica , als een meedc-foort deezcr Distel zijnde. 
KRACHTEN. 
DE Cirduiis BenedtÜm , gemeenlijk gezegt Gtr* 
dobeneditt , is verwarmende en verdrogende in 
den tweeden Graad , daar benevens openende , 
zuy verende, en vertcerendc van aart. 
In Wijn gezoden , en daar van gedronken , of een 
Drachma van 't Poeder der gedroogde Bladeren met 
Wijn ingenomen , is goed voor de Pejl, als men'tbin- 
nen vicr-cn-twintig uren gcbruykt , en daar op zweet. 
Voorts, tegens allcrley Vergif, Koortsen t Pleur is , Gra- 
veel ; de vallende Ziekte der jonge Kinderen. Is zeer 
dienfrig voor uytdorrende , /f er/«£*icArigf lieden, cnvoor 
die aan de Longe befchadigd , of met Flttymen beladen 
zijn. 
Verteerd ook de vuyligheyd van Ac Maag , opend 
de verftoptheyd der Aioeder , verdrijfd de Pijn der 00- 
gen, de boofdz^wtjmeling , de doofbeyd der ooren ; vcr- 
fterkt dc Gebeugenis , en *t Hert ; geneeft de gtbrecken 
der Lever en Milt , dc beginnende M atcr en Geelzucht: 
verwekt der Vrouwen Maandjhnden , dood dc Wor- 
men , en zuyverd het Bloed. 
Het Kruyd in Water gezooden, en warm opde//»(- 
z,elen, of ook Kinde. pol^jens gelegd, hecld dc zelve. 
Het gedifti lieerde Water van CardobenediH is ook 
zeer goed tecgens al dc nu genoemde Gcbrcekcn , doch 
werkt niet zoo krachtig. Genccfd daarenboven de^r- 
brandbeyd , allerlcy v uyle Zweeringen , en Pejltlentiale 
Gezwellen ; dc bcetenen ftecken van giftige Dieren , cn 
ncemd wech de brand der Oogen. Even 'r zelve ver- 
ligt het uytgcparflc Zap , of de groene Bladeren zelfs, 
geftootcn, cn opgelegd. 
Dc Cardmts Stellattts , of Starre-Dijlel , is warm en 
droog in den cerftcn Graad. 
't Zaad gepulverizecrt , cn daar van een Drachma 
met Wijn ingenomen , doet wel Wateren , drijft het 
Graveel uyt, is goed voor de Lever , dienftïg voor de 
gecne dicde Pokken hebben; voor die van Koortz.cn, kou- 
de Pu jSciatica, of Heupen-pijn , Pleuris , en 't opzwel- 
len der Aiill geplaagd werden. Doet ook zwecten. 
Het Cardmts Aiaria , of A/arien-Dijhl met zijne 
Wortel (verdrogende, verwarmende, zuyverende , en 
een weynig t'zamcntrekkendc van aart) i noch geen 
Steel gefchooten hebbende in Wijn gekookt, opend al- 
le inwendige verftoptheyd , jaagt uyt het Water , zoo 
wel van dc Blaas als 't gehccle Ligchaam , verwekt der 
Vrouwen Aiaandftonden , is goed voorde Geelzucht, 
't Graveel , de Zijde-pijn , Bloedfpottwing , allerlcy 
Pêrgif, en de Pejl : vermeerderd ook de Melk in der 
Vrouwen Borfïen. 
Het CarduHs Fnllonum , of Dipfactts , in 't Nceder- 
landfch Volders Kaarden , zoo wel tam als wild , is 
droog in den tweeden Graad ; afvagende , en een wey- 
nig verkoelende van aart. 
Dc Bladeren gedroogd , gepulverizecrt, cn in roode 
Wijn , of met 't nat van grauwe Erwcten gedronken , 
ftopt de "Bujkloop , cn der Vrouwen onnatuurlijke Woe- 
den. 
't Z.tp der Bladeren in d' ooren tjedaan, dood dc daar 
in zijnde Wormen. Met het gcdifrillccrde Water de 
"Bladeren en Zeeren des Monds gewarfehen , gencefd de 
zelve. De Wortel in Wijn gezoden zijnde , klcyn gc- 
ftooten t dan geftrecken op dc kloven en lopende gaten 
des Aarsdarms , is zeer dienftig tot der zclvcr gence- 
zing. Verdrijfd ook de Wratten. 
De Zaad-knoppen werden gcbruykt van dc Laken- 
bereyders , om 't laken daar meè tc kammen , en van 
dc wollighcyd te zuyveren. 
Het Cardmts Sphcerocephalu* , of Dijhl met ronde 
knoppen, gelijk een Spbara , of Hemel-kloot , is warm 
en droog van aart. 
DeAfór/f/in Wijn ofWatcr gezoden , en daarvan WefiUk 
gegceten , werd goed geoordeeld teegens de gcbrcekcn ï- c *?' '** 
van de Milt. 
't Poeder van't gedroogde Zaad met Wijn gcbruykt, Lobtl.lib. 
drijft het Water uyt de Blaas, en doet het lofTcn. Ver- 1 f" 1, "■ 
wekt ook der Vrouwen Aiaandftonden. 
CXXVI HOOFDSTUK. 
DRIEDISTEL. 
Us in 't JVeederlandjlb van vcele gC- Vcrfchey- 
noemd , word in 't Latijn gehtcten dune na " 
CaRLINA SYLVESTRlS; OnOPVXi N ' 
THl OPHRASTJ,en CIRSIUM LUTF OMi 
in 'xHoogduytfcb Dre Y-Distel, saw- 
of Sew-distel , en Saikuaüt : 
in 't Italtaanfcb Cirsio. 
Hiervan zijn mij in haren aart bekend twee byzon- Twee 
derc fchoonc loortcn ; als: 
I. CARLINA SYLVESTRlS MAJOR, of groot e Drie- b y z ° r ' , ' s 
diflel. II. CaRLINA SYLVESTRlS MINOR, of Ka ^ 
kleyne Drtedtjlel. Bcyde zijn ze van de zelve Bouwtng 
en Waarneeming. 
Zij beminnen een goede , gemcene , zandige narde. Grond, 
met een-jarige Paardcmifr. wel voorzien : een opene , 
vrije, welgelccgcne plaats , cn veel vochtigheyd. 
Bloeyen zeer vermaaklijk. Gccvcn bij goede droogc Aanwin- 
Zomers volkomen rijp Zaad , cn vergaan daar mee. ni "g- 
Moeten dcrhalven ieder Voorjaar , met een waffende 
Maan van A-Iaert , weer op nieuws gezayd zijn , niet 
diep. Alleen op dceze wijze konncn zq vermeenigvul- 
digd worden. 
KRACHTEN. 
1 '^KRiedijlel , of Carlina Sylve/lris, is verwarmende c! "fi' H'ft 
I len verdrogende van aart. JJ ''"'^' 
In Wijn gezoden cn daarvan gedronken , of r-c< ^" t6 
maar alleen op den Hoed gedoken ( volgens 't berigt van 
ClusK's) verdrijft de beete opwerping van de Afaag-, 
welke men in onze Landen noemd dc Sao , of Soode- 
delgelijks de nadorft , of ontftecking der Keel s veroor- 
zaakt door al tc veel drinken. 
CXXVII HOOFDSTUK. 
KRUYSDISTEL. * 
Erd in 't Neederlandfch dus, cn , mijns verichey. 
wectens , met gecnen anderen naam in J(;ric ni * 
decze Taal genoemd : in 't Latijn E- men ' 
RYNOium: in 't Hoogduytfcb Manns- 
trew ( Mans-trouw ) , cn Bra- 
chendistel : in '/ Franfcb Char- 
DON TESTU , FAN1CAUT, of IRINGES: in 't //.I- 
liaanfeb Erincio, of Iringo. 
Hier van zijn mij in haren aart bekent veelt vcran- Vce,a 
dcrlijkc f orten; a!s: 
I. EryngiuM MARINUM , of Zee-kruysdtjlel, ^ 
welke ook werd gciicctcn Crocodilium dioscori- "kc n iöor- 
DIS. II. ERYNGIUM MONTANL'M pumilum, of ten. 
kleyne TJerg-kruysdijlel. IIÏ. Montanum vulgarf, 
of gemeene Berg-kruysdiftel. IV. MoNTANUM ccc- 
F f » RU- 
