4^7 Beschryving der. Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 468 
Maan van Afaert , niet diep , maar hollcrjcs weer ge- 
zayd. Hier door konncn dceze ritmen alleenlijk ver- 
Aanwin- meenigvuldi^d worden. Alhoewel men dc moeyte der 
uin £" xjaying wel fparen mag, wijl ze door lier neergevallene 
Zaad) ter plaats daarzc fban, door de gchecle Zomer 
van zelfs genoeg opflaan. Welke jongen dan de gchec- 
fc Winter onbefchadigd blijven, en dc fclflc fbrjl ver- 
dragen konncn. Krijgen dan ook veel eer in 't Voorjaar 
Bloemen en rijp Zaad, 
KRACHTEN. 
Eptea is verkoelende van aart, tot in den derden 
aad. 
Dc "Bladeren in een Salade gegeeten , zijn 
aan den Mond zeer aangenaam. Ncemcnwcch de brand 
van de Aiaag, en doen liet Braken ophouden. 
Het Zap nyt dc Bladeren geparfl, en de Gogen daar 
meê bcflrceken , verdrijft van zelve de hirzighcyd, 
roodigheyd , en alle vuurïge puyflcn. Is ook goed 
voor de Gebraudheyd. Met roode Wijn gedronken , 
doed ophouden dc onnatuurlijke Vloeden der Vrou- 
Gcbruyk. 
loc Anze- 8 
„,=,.. V > 
Verfchcy- 
Veele 
verander- 
lijke 
foortcn , 
CXXXVIII HOOFDSTUK. 
HUYSLOOK. 
Y de Neederlanders niet alleen met 
dcczen naam bekend , maar ook van 
veclc gchcctcn Donderbaard. In 
het Latijn Sedum ; Barba Jovis 
herba , Sempfr vivum : in het 
Hoogduytfch Hauszlauch, Hausz- 
wurtz , Donnerb art : in het Franfch Joubarbe ; 
en in het Italiaanfch Sempirvivo. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
veelt veranderlijke cn beziens-waardige foorten ; na- 
men tlijk ; 
I. Sedum majus vulgare , of gemeene groote 
Donderbaard. II. Sedum minus vermiculatum 
FLORE ALEO , of kjeyne Eluyslook^met een nutte Bloem 
en -wormige Bladeren. III. Minus vermiculatum 
flore LUTEO , of kjeyne ffnyslook^met wormachtige 
Bladeren, en een geele Bloem. IV. Minimum, of 
alderkjeynjle Huyslook^, ook Illecebra gchcctcn. V. 
Ru drum Portlandicum , of roode Huyslookjuan 't 
Eyland Portland. VI. CrisPUM , of Huyslook^ met 
wonderlijks-krullende Bladeren. VII. Minus luteum 
folio acuto , of kjeyne geele Huyslook^ met Jpitz,e 
Bladeren. VIII. Majus arborescens Radicabile, 
of groote boomachttge PI ortel-fchictende Huyslook. IX. 
voorgc- Minus aruokescens , of kjeyn tot een Hoorntje op- 
ftcld. wajfend Huyslook. X. Minus densifolium , of 
Huyslook^ met korte, dikjze , kjeyne en ronde Bladeren , 
bleek^vcrwig , en digt op malkander fittende, ook vcr- 
derd met een gantfeh witte Bloem. Mag derhalvcn , 
mijns oordeels, met regt genoemd worden Sedum 
minus album, of kjeyne witte Huyslook^ XI. Sedum 
minus steli.atum , of z.eer kleync Stars-wïjz,e ge- 
jlelde Huyslook. XII. Sedum rubrum Montanum 
Gnaphaloides farii column* , of roode wol- 
achtige Berg - donderbaard van Fa b i v s col u mna . 
Niet alle zijnzc van dc zelve Hoitwing en IVaamec- 
Jir.- mint. , ■.. . t 
Grond. Ecvenwcl beminnen ze al te zamen een goede, hol- 
le , zandige , en met twee-jarige Paardcmift wcl-voor- 
zicne aarde , een opene , luchtige , bequaam ter Zon 
gefielde plaats, cn veel Water; ook tamelijke droogte. 
Verdragen de flcrkc Wmter-kottdc , en alle andere on- 
geleegcn theeden des tijds. Gceven zelden eenig volko- 
Aanwin- men «Slsi Worden echter genoegzaam vermeenig- 
Ding, vnldigd door hare aangegrocyde jongen ; welke men 
Tan welke 
hier 
twaalf- 
dcrley 
worden 
met een wafTcndc Maan van Maert ofsfpril van de ou- 
de afneemt en verplant. 
Het Sedum minus stellatum , of zeer kje ju Zeer 
Stars-wij^e gejhldc Hnyüookj, heeft vcele digt op mal- kle r<» 
kandcr zittende korte cn dikke , voor fpits toegaande fjïïjï* 
Bladert jent, met een witte wolligheyd van boven Nets- Hu^iook. 
wijze beziens-waardig en wonderlijk overtogen. Krijgt 
in de Maand Afay en Junim een Steel, zoo lang als dc 
grootfle vinger aan eens menfehen hand ; een flroo dik, 
rond , blcck-groen , en bekleed met een witte wollig- 
heyd. Aan dc zelve komen digt boven malkander in 't 
ronde veclc Bladert jens , onder aan dc Steel veel brec- B!aderc 
der, dikker en grooter, als dc andere; ook aandepunt * 
gcmccnclijk ccn weynig rosachtig. Uyt wiens boven- 
ilc Hert, twee of drie andere Siecltjens voortkomen , Steelen. 
voorzien met ecnigc tamclijk-dikke Knopjens, ovaals- Knoppen, 
wijze rond ; houdende in het ronde krans-wijze agt 
langwerpige, grocn-vcrwige, met'er tijd wat roodach- 
tig wordende Bladert jens : uyt welke in dc Maand Ju- 
mus , door drift der natuur , dc Bloemen te voorfchijn uioemen 
worden gebragt ; zijnde bleck-rood van vcrwe, groot ° Cmen * 
na gelijkmatighcyd van dcPlant. Bcflnanuyt zeeven cn 
agt Stars-wijz.e gefielde, voor fpits toegaande Blade- 
ren. Hebben in het midden een bruyn- of donker- 
roodc Streep; ook inwendig veele zeer duyfler-roodc 
opfraandcDnWyew.r, welke vercierd zijn met een kleyn 
geel Knopje. Als ze vijf, zes, of zeeven dagen heb- 
ben geopend geftaan , vergaan zc in haarzclvcn; nala- 
tende in het laatfte van jultm een zeer kleyn zwart 
Zaadje, ineen tamelijk-dik Knopje, ccrfl groen , 2 
cn boven voorzien met zes of agt fpitze punten ; " " 
daar na bleek wordende , en dan zich agt-kantig ver- 
tonende. 
Het Sedum majus arborescens, of groot Boom- r 
achtig Hnyüook^, is het rcederflc van alle. Geeft in bo'omach- 
dceze Landen noyt ecnigc Bloemen; welke, ter plaatzc tig Huyj- 
daarzc zich voortdoen, geel-vcrwig zijn; cn gemecne- look ' 
lijk bcflaan uyt zeeven , voor fpits toegaande, Stars- 
u'ijze gefielde Bladertjens; hebbende van binnen eeni- 
ge langachtige Draadjens, boven vercierd met klcyne 
Knopjens. Kan op geenerlcy wijze ccnige M'inter-kou- 
de uytflaan. Moet derhalvcn, in het Voorjaar in een 
Pot geplant zijnde, in OBober (cerzevan ecnigc De teeder- 
mogt overvallen worden ) binnens huys gebragt; op Ucvanal 
een plaats, daarzc gedurig dc Lucht genieten kan , ge- de üor ' 
field; met matige vochtigheyd onderhouden, cn zoo tC °' 
zeer voor de warme Lucht des vuurs, als voorde Fbrji 
gewagt zijn; vermits ze de zelve gantfchlijk niet kan 
verdragen. En daarom , die dceze Plant voor de 
Vbrfi kan bewaren in een plaats zonder vutuj, doed 
aldcrbcft. 
Doch indien zulks niet gcfchicdcn kan , en dat ook Hoc m . 
bij gcflotencVenftercndc/W'l^g aanhoud, zoo moet dezelve" 
men dceze Plant voor alles droog houden. Dan krim- moct 
pen hare Bladeren in , verdroogen langzaam , en dc 7"^- wa:,rncc " 
jem, ook der iclvcrl/ert, blijven gantfeh goed. Intec- mCQ ' 
gendccl, wanneer de aarde ter dier tijd vochtig is, verflap- 
pen lichtelijk dc onderflc , cn verderven naafl aan hare 
Steelen ; op welkcze dan neerhangen, cn door hare 
verrotrede vochtigheyd ook dcTakjens ?c!fs aanflecken; 
waar opzc met malkander vergaan. Hier op (laat vlijl 
tig te letten : cn de verdervende neerhangende Blade- 
ren moct men, tot aan de goede toe, t'elkcns met de 
hand wech necmen; zoo blijven de andere, immers de 
Tak jens, goed. 
Als nu dc Vorfl voorbij is, moet men dc Plant ter- En in de 
flonddeLuchtwecr laten genieten, want daar in bellaar Winier 
de behoudenis haars lecvens. Al quamze ook in een behan ' ie - 
langdlirigc Winter al hare Bladeren tc verliezen ft welk le "" 
zomtijds wel gebeurd) zoo zalzc echter, als maar de 
Steelen groeu blijven, op nieuws weer uyt loopen , in- 
dien men ze , zoo haafl de Vbrjr voorbij is , tcr- 
flond weer Lucht geeft , en haar field in ccn In- 
gang, Portaal, voor een open Venflcr, of wel over 
da Bl 
