479 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 480 
voortkomen, in gedaante zeer over-een-ko mende met 
die van het Marrubium , of gemeen Aialrove ; ook in 
Geftalte g r °°tK niet veel van dc zelve verfchillcndc. Zijn een 
der BUdc- wcynig langwcrpig-rond; aan dc kanten gekartdr, niet 
ren. diep , doch rnndachtig. Staan regt tecgens over mal- 
kander geftcld , ruftende op hare korte Steeltjens. Dc 
breedte is van een duym; dc lengte van ontrent 't lid 
ccner vinger ; van binnen doorlopen met vcele genoeg- 
zaam zichtbare Aderen. Heet van fmaak zijnzc, en on- 
lieflijk van reuk, gelijk Knoplook. 
Knoppen. Óp de voorfte punten harer Steelt 'jens , zich gemee- 
nclijk een weynignecrwaarts buygcndc, komen te voor- 
fchijn tamclijk-veclc , bij malkander in een groote O- 
vaals-wijzc rondte te zaam-gevocgde , langwerpige 
Knopjcns, bijna op de manier van een rondachtigc Ayr: 
Bloemen. waar u . vt z ' cn vec ' e Bloemt jens vertoonen, wit-verwig, 
en die van de gemcldde Malrove gelijk. Deeze ver- 
gaan zijnde , ziet men een klcyn , rond , en zwart 
2.aad. Zaadje. 
Wat voor bemind een goede, zandige aarde, met een 
een grond wcynig twee-jarige Paardcmift, en het Mol uyt ver- 
zij bemin- dorvcne Hoornen, of der verrotte Boom-bladeren 
nen ' doormengd: een opene, warme, wel ter Zon geleege- 
nc plaats, voor alle koude Winden befchut, en tame- 
lijk veel vochtigheyd. 
Reuk. Geeft, gelijk wij alreeds gezegt hebben, een rcul^ 
Bloemen, van zich , gelijk die van dc Knoplook^, ccvenwel niet 
2aad * zoo fterk. Blijft vecle jaren in het leevcn. Brengt 
ieder Zomer goede liloemcn voort , doch geen volko- 
men rijp Zaad, anders als bij een bequamc Jaarstijd. 
Hoedanig Verdraagt ongcerne veel koude Herfjï-reegenen , 
waar te Sneeuw , of fterke Vorft , want hier door komt ze lich- 
necnien. j^j. aan ] iarc py or[e i te verrotten , of op een andere 
wijs te verderven. Word derhalvcn, met een wafTcn- 
de Maan van April of A/ay, in een Pot zoo wel gezayd 
als geplant: in het begin van Oftofar, wat eerder of 
later, na gelccgcnthcyd van de bcquaamheyd of onbc- 
quaamheyd der Jaarstijd , binnens huys op een luchti- 
ge plaats gezet ; gedurende dc Wmter-houde met een 
wcynig lauw-gemaakt Rcegcn-water van boven bego- 
ten ; en als dc Vcnftcrcn gefloten worden , dc vuur- 
ftoking aanvangd, moet men haar verre van den Oven 
ftcllen , vermits ze den zeiven niet lang kan verdra- 
Hetbefte g cn - Was dcrhalven beeter, dat men haar, indien 't 
middel, bcquamelijk kon gcfchicdcn , bragt op een heldere , 
geen dompige plaats , daarze zonder vuur; maar ook 
zonder vrees van tc bevriezen kan zijn, tot dat de fter- 
ke Fbrft voorbij is. Een verwelfde Kelder zou hier 
toe wel konncn dienen : doch men moet haar zeer nauw 
wachten voor befchtmmeling : ook niet weer buyten 
brengen , voor in het begin , of ontrent de helft van 
April ; met een aangename Lucht cn Recgcn. Dan 
noch moet men haar wel waarncemen en dekken voor 
veel H ater, koude nagt en , en hayrige Winden. 
Aanwin- Word alleenlijk vermeenigvuldigd door haar Zaad ; 
ning. 't welk men op dc genoemde tijd , cn met dc gemcldde 
Maan, dc aarde in een Pot aanbcvecld. 
KRACHTEN. 
Tlin.l.if. ^Cordotis is warm en droog in den eerftcn graad; 
^ ook een wcynig te zamentrekkende , fcharp en 
^— ^ bitter op de tong ; daarbencevens verfterkende , 
openende, en afvagende van aart. 
Joh. Po»* I n Wijn gezoden , cn 's morgens nuchteren een 
in Jefcnpt. Roemertje daar van gedronken , of het Zap in de ff o«- 
Ment. £ m gedaan, of het zelve met Wijn ingenomen , geneeft 
£aUl ' de betten en fteeken der Adderen , Slangen en anderer 
giftige Dieren. Weerftaat zeer krachtig allcrlcy vergif; 
verfterkt de AUeg ; docd Zivectcn , en verwekt der 
Vrouwen A'Iaandflonden. 
HenDracbma van het Poeder der gedroogde Bladeren 
met Wijn, of eenige andere vochtigheyd ingenomen, 
verjfopt het Ligchaam, 
Een of twee Drachmen van het uytgeparftte Zap Alfimu Ji 
met Zuykcr vermengd, maakt de Fluymen los; isj l - ex <>'- 
goed voor den Hoeft; doed de Vrucht gemakkelijker 
Weereld komen. Rcynigd en geneeft Wonden en Zwet- 
ren, daar in gedaan zijnde. 
CXLVII HOOFDSTUK. 
OOGENKLAAR. 
Iet alleen in het Necderlandfch dus , Verfchey- 
maar ook bij vcele met de Naam van de naraeD - 
Gouwe bekend. Word in het La- 
tijn gehecten Chelidonium, cosli 
donum , dat isj een gaaf van den Hee- 
mei , weegens hare voortrcflijke deug- 
den; en HlRUNDINARIA , SWALUWENKRUYD , om 
dat de Swalmuen hare blinde jongen de Oogen daar 
mcé openen : in het Hoogduyrjcb Schoi wurtz: in 
het FranfchV-SCLLKE, ofïlscLAiRE : in 't Italiaanfcb 
Celidonia. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden vier Vier on- 
onderfcheydenc foortcn, als: Iten' ^' 
I. Chelidonium majus vulgare , of gemeen f oorteD 
groot Oogenklaar. II. Chelidonium majus eoliis 
dissectis , of groot Oogenklaar met gefneedene Blade- 
ren. III. Chelidonium minus flore simplici» 
of kjeyn Oogenklaar met een enkele Bloem ; ook ge- 
noemd kleïne Gouwe, cn Speenkruyd : in het 
Hoogduytfch Krotendill ; in het Franfch Espar- 
goute : en IV. Chelidonium minus flore ple- 
no; of klcyn Oogenklaar met een dubbele Bloem, Alle 
zijn ze van ecven de zelve Oiteekixg- 
Zij beminnen een goede , gemecne , zandige, of Gr °n& 
qcen zandige ; een ongemeftte zoo wel als gemeftte. 
aarde: zoo lief een fchaduwachtigc als eene opene plaats, 
cn veel Water. Konnen felle Vorji zonder eenige fcha- 
dc uytftaan , en blijven vcele jaren in het leevcn. 
Dc kjeyne geevcn ieder Voorjaar , dc groote in de Bloemen,' 
Zomer, Bloemen, cn ook volkomen rijpZiï^: 't welk ^aad. 
met een wallende Maan van Alaart in dc aarde word 
gclcgt. Niet alleen dcezer wijs worden zc aangewonnen, 
maar ook door hare aangegrocyde jonge Wortelen : wel- 
ke men op de genoemde tijd, of ook wel in Augufttu Aanwin- 
( inzonderheyd de klcyne , welke dan zonder loof, W1D E' 
en de Worteltjens bloot in en boven degrond gevonden 
worden) van de oude afneemt, en gevoeglijk verplant. 
Daarenboven flaanze, ter plaats daarze gezet zijn , van 
zelfs genoegzaam overvloedig op. 
KRACHTEN. 
T" T-^ groot gemeen Oogenklaar , of Chelidonium Tuchf. hifi. 
I — I majw vu/gare, is warm en droog in den derden P/.C.333. 
**- -'graad; fterk afvagende van aart. 
De Bladeren cn Wortelen met Anijs in Wijn ge- Dieft, ƒ.1; 
zoden , cn daar van een weynig gedronken, opend de 
verftopthcyd van de Leever en Gal-blaas. Geneeft 
de Geelzucht, alsze zonder groote Koorts is, en alle in- 
wendige quetz,Huren. 
Het uytgeparftte Zap met Zuyker , Honig , of Tl'm. Lij. 
iet anders getemperd, en in dc Oogen gedaan, ver-'' 8 - 
drijft der zclver Schellen, cnZwcering: fcharpt het Ge- 
zicht ; geneeft de Adclaatfche febttrftigheyd , fprenkt 
Vuur , de Wonden; alle quade cn voorteetende Zwee- 
ringen. Het zelve verrigt ook het Poeder der gedroog- 
de Bladeren. 
De Wortel en Bladeren met een wcynig Oly van Ca- *Wo». '» 
millen geftoten, warm gemaakt, cn dan op den Buyk^^''' 1, 
gelegt, verdrijft het Coltjk_\ dcfgelijks de Aïoeder-fmer- 
ten. Met Edik geftoten, verjaagd de Hoofdpijn, vaa- 
neer men dit mcngzel ftrijkt op het Voorhoofd, en de 
flapen des Hoofds. 
Dc 
